Akciğer Kanseri Olan Hastaların Yaşadıkları Semptomların Bakım Veren Yüküne Etkisi

Öz

Giriş: Akciğer kanserinde hastalığa ve semptomlarına bağlı hastaların duygusal durumu, fiziksel fonksiyonları ve yaşam kalitelerinde bozulmalar olmaktadır. Akciğer kanserli hastalar tedavi ve semptomların fazlalığı nedeniyle bakım veren bireylere ihtiyaç duymaktadırlar. Amaç: Akciğer kanseri olan hastaların yaşadıkları semptomların bakım veren yüküne etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Kesitsel tipteki araştırma, Ocak-Ekim 2022 tarihleri arasında bir Üniversite Hastanesi Gündüz Tedavi Merkezi’nde tedavi alan akciğer kanserli hasta ve hasta yakınları ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında Sosyo-demografik Özellikler Formu, Karnofsky Performans Durum Ölçeği, Akciğer Kanseri Semptom Skalası, Nightingale Semptom Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Ortalama, standart sapma ve yüzdeleri alınan veriler pearson korelasyon analizi, bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U testi ve Krusskal Wallis testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada, hastaların performans puan ortalamalarının 77.02±10.96, akciğer kanseri semptom puan ortalamalarının 40.96±13.96, fiziksel semptom puan ortalamalarının 23.14±11.68, sosyal semptom puan ortalamalarının 9.21±6.08 ve psikolojik semptom puan ortalamalarının 18.12±8.66 olduğu tespit edilmiştir. Eğitim düzeyi ilköğretim olan bakımverenlerin bakım yükü yaşadıkları saptanmış, fakat diğer sosyodemografik değişkenler arasında ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Çalışmada akciğer kanseri hastalarının yaşadıkları semptom yüklerinin ve bakım veren yüklerinin düşük olduğu bulunmuştur. Onkoloji hemşirelerinin hastaların yaşadıkları semptomları tanılaması, hasta ve bakım veren bireylerin eğitim gereksinimlerini belirlemesi ve bu doğrultuda planlama yapması hasta yakınlarının semptom yüklerini belirlemeye yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Akciğer kanseri
• bakım veren yükü
• kanser semptomları

Kaynakça

1. American Lung Association. (2022). https://www.lung.org/lung-health-diseases/lung-disease-lookup/lung-cancer/learn-about-lung-cancer/what-causes-lung-cancer adresinden erişildi.
2. Ammar, A., Dhahri, M., Bougmiza, I., Chafai, R., Ezzairi, F., Njah, M.,ve Bouafia, N. (2017). Symptoms burden, quality of life and ıts determinant factors in advanced lung cancer patients. JCTI, 6(1),1-10, Article no.JCTI.35636.
3. Arıkan, B., Barutcu, C.D. (2022). Kronik hastalığı olan hastalar ile bakım verenleri arasındaki yük algısının incelenmesi. Forbes J Med, 3(3), 257-265.
4. Blagden, S.P., Charman, S.C., Sharples, L.D., Magee, L.R.A. ve Gilligan D. (2003). Performance status score: do patients and their oncologists agree. British Journal Of Cancer, 89, 022-1027.
5. Borges, E.L., Franceschini, J., Costa, L.H.D., Fernandes, A.L.G., Jamnik, S. ve Santoro, I.L. (2017). Family caregiver burden: the burden of caring for lung cancer patients according to the cancer stage and patient quality of life. Jornal Brasileiro de Pneumologia, 43(1), 18-23.
6. Can, G. ve Aydiner, A. (2011). Development and validation of the Nightingale Symptom Assessment Scale (N-SAS) and predictors of the quality of life of the cancer patients in Turkey. European Journal of Oncology Nursing, 15(1),3-11.
7. Choi, Y.S., Bae, J.H., Kim, N.H. ve Tae, Y.S. (2016). Factors ınfluencing burden among family caregivers of elderly cancer patients. Asian Oncology Nursing, 16(1), 20-29.
8. Çeler, H.G., Özyurt, B.C. ve Özcan, F. (2018). Meme kanseri hastalarının yakınlarında yaşam kalitesinin ve bakım yükünün değerlendirilmesi. Ankara Med J, 18(2), 164-74.

9. Fujinami, R., Sun, V., Zachariah, F., Uman, G., Grant, M. ve Ferrell, B. (2014). Family caregivers’ distress levels related to quality of life, burden, and preparedness. Psycho-Oncology, 24(1), 54-62.
10. Ge, L. ve Mordiffi, S.Z. (2017). Factors associated with higher caregiver burden among family caregivers of elderly cancer patients. Cancer Nursing, 40(6), 471-478.
11. Gelhorn, H.L., Skalicky, A.M., Balantac, Z., Eremenco, S., Cimms, T., Halling, K., … Sexton, C. (2018). Content validity and electronic PRO (ePRO) usability of the Lung Cancer Symptom Scale-Mesothelioma (LCSS-Meso) in mesothelioma patients. Supportive Care in Cancer, 26(7), 2229–2238.
12. Grant, M., Sun, V., Fujinami, R., Sidhu, R., Otis-Green, S., Juarez, G. ve Ferrell, B. (2013). Family caregiver burden, skills preparedness, and quality of life in non-small cell lung cancer. Oncology Nursing Forum, 40(4), 337-346.
13. Graves, K.D., Arnold, S.M., Love, C.L., Kirsh, K.L., Moore, P.G. ve Passik, S.D. (2007). Distress screening in a multidisciplinary lung cancer clinic: Prevalence and predictors of clinically significant distress. Lung Cancer, 55(2), 215-224.
14. Gu, W., Xu, Y.M. ve Zhong, B.L. (2017). Health-related quality of life in Chinese inpatients with lung cancer treated in large general hospitals: A cross-sectional study. BMJ Open, 8(4), e019873. doi: 10.1136/bmjopen-2017-019873.
15. Hollen, P.J., Gralla, R.J., Kris, M.G., Cox, C., Belani, C.P., Grunberg, S.M., … Neidhart, J.A. (1994). Measurement of quality of life in patients with lung cancer in multicenter trials of new therapies, Psychometric assessment of the Lung Cancer Symptom Scale. Cancer, 73(8), 2087-2098.
16. Hu, X., Peng, X., Su, Y., ve Huang, W. (2018). Caregiver burden among Chinese family caregivers of patients with lung cancer: A cross-sectional survey. European Journal of Oncology Nursing, 37, 74-80. International Agency for Research on Cancer (IARC).  (2022). https://gco.iarc.who.int/ adresinden erişildi.
17. Iyer, S., Roughley, A., Rider, A., ve Taylor-Stokes, G. (2013). The symptom burden of non-small cell lung cancer in the USA: A real-world cross-sectional study. Supportive Care in Cancer, 22(1), 181-187.
18. Iyer, S., Taylor-Stokes, G. ve Roughley, A. (2013). Symptom burden and quality of life in advanced non-small cell lung cancer patients in France and Germany. Lung Cancer, 81(2), 288-293.
19. İnci, F.H. ve Erdem, M. (2008). Bakım verme yükü ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması geçerlilik ve güvenilirliği. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 11(4),85-95.
20. Johansen. S., Cvancarova, M. ve Ruland, C. (2018). The effect of cancer patients’ and their family caregivers’ physical and emotional symptoms on caregiver burden. Cancer Nursing, 41(2), 91-99.
21. Karnofsky, D.A., Abelmann, W.H., Craver, L.F. ve Burchenal, J.H. (1948). The use of the nitrogen mustards in the palliative treatment of carcinoma, with particular reference to bronchogenic carcinoma. American Cancer Society, 1, 634-656.
22. Korkmaz, M. (2007). Akciğer kanseri olan hastalara uygulanan taburculuk planlamasının semptom kontrolü ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
23. Lee, Y.H., Liao, Y.C., Liao, W.Y., Shun, S.C., Liu, Y.C., Chan, J.C. ve Lai, Y.H. (2013). Anxiety, depression and related factors in family caregivers of newly diagnosed lung cancer patients before first treatment. Psycho-Oncology, 22(11), 2617-2623.
24. Lee, Y.H., Liao, Y.C., Shun, S.C., Lin, K.C., Liao, W.Y., Chang, P.H. ve Lai, Y.H. (2018). Trajectories of caregiver burden and related factors in family caregivers of patients with lung cancer. Psycho-Oncology, 27(6), 1493-1500.
25. Lewandowska, A., Rudzki, G., Lewandowski, T., ve Rudzki, S. (2020). The problems and needs of patients diagnosed with cancer and their caregivers. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(1), 87.
26. Lyons, K.S., Bennett, J.A., Nail, L.M., Fromme, E.K., Dieckmann, N., Sayer, A.G. (2014). The role of patient pain and physical function on depressive symptoms in couples with lung cancer: A longitudinal dyadic analysis. Journal of Family Psychology, 28(5), 692–700.
27. McKeague, B.,   Maguire, R. (2021). “The effects of cancer on a family are way beyond the person who’s had it”: The experience and effect of a familial cancer diagnosis on the health behaviours of family members. European Journal of Oncology Nursing, 51, 101905.
28. Milbury, K., Badr, H., Fossella, F., Pisters, K.M. ve Carmack, C.L. (2013). Longitudinal associations between caregiver burden and patient and spouse distress in couples coping with lung cancer. Supportive Care in Cancer, 21(9), 2371-2379.
29. Mishra, S., Gulia, A., Satapathy, S., Gogia, A., Sharma, A., Bhatnagar S. (2021). Caregiver burden and quality of life among family caregivers of cancer patients on chemotherapy: a prospective observational study. Indian Journal of Palliative Care, 27(1),109–112.
30. Morrison, E.J., Novotny, P.J., Sloan, J.A., Yang, P., Patten, C.A., Ruddy, K. J., ve Clark, M.M. (2017). Emotional problems, quality of life, and symptom burden in patients with lung cancer. Clinical Lung Cancer, 18(5), 497–503.
31. Mosher, C.E., Ott, M.A., Hanna, N., Jalal, S.I. ve Champion, V.L. (2014). Coping with physical and psychological symptoms: a qualitative study of advanced lung cancer patients and their family caregivers. Supportive Care in Cancer, 23(7), 2053-2060.
32. Nipp, R.D., El-Jawahri, A., Moran, S.M., D’Arpino, S.M., Johnson, P.C., Lage, D.E. ve Temel, J.S. (2017). The relationship between physical and psychological symptoms and health care utilization in hospitalized patients with advanced cancer, Cancer, 123(23), 4720-4727.
33. Park, J. ve Look, K.A. (2019). Health care expenditure burden of cancer care in the united states, INQUIRY: The Journal of Health Care Organization, 56, 1-9.
34. Rha, S.Y., Park, Y., Song, S.K., Lee, C.E. ve Lee, J. (2015). Caregiving burden and health-promoting behaviors among the family caregivers of cancer patients. European Journal of Oncology Nursing, 19(2),174-181.
35. Semere, W., Althouse, A.D., Rosland, A.-M., White, D., Arnold, R., Chu, E., … Schenker, Y. (2021). Poor patient health is associated with higher caregiver burden for older adults with advanced cancer. Journal of Geriatric Oncology, 12(5), 771–778.
36. Seo, Y.J. ve Park, H. (2019). Factors influencing caregiver burden in families of hospitalised patients with lung cancer. Journal of Clinical Nursing, 28(9-10), 1979-1989.
37. Sung, M.R., Patel, M.V., Djalalov, S., Le, L.W., Shepherd, F.A., Burkes, R.L. ve Leighl, N.B. (2017). Evolution of symptom burden of advanced lung cancer over a decade, Clinical Lung Cancer, 18(3), 274-280.
38. Tan, J.Y., Molassiotis, A., Lloyd-Williams, M. ve Yorke, J. (2017). Burden, emotional distress and quality of life among informal caregivers of lung cancer patients: An exploratory study. European Journal of Cancer Care, 27(1), e12691.
39. Unsar, S., Erol, Ö., ve Özdemir, Ö. (2020). Caregiving burden, depression, and anxiety in family caregivers of patients with cancer. European Journal of Oncology Nursing, 101882. doi:10.1016/j.ejon.2020.1
40. Vahidi, M., Mahdavi, N., Asghari, E., Ebrahimi, H., Eivazi Ziaei, J., Hosseinzadeh, M., … Kermani, I. A. (2016). Other side of breast cancer: factors associated with caregiver burden. Asian Nursing Research, 10(3), 201–206.
41. Whisenant, M.S., Williams, L.A., Garcia Gonzalez, A., Mendoza, T., Shi, Q., Cleeland, C., … Simon, G. (2020). What do patients with non–small-cell lung cancer experience? content domain for the MD Anderson Symptom Inventory for Lung Cancer. JCO Oncology Practice, 16(10), https://doi.org/10.1200/JOP.19.00577.
42. Wong, M.L., Paul, S.M., Cooper, B.A., Dunn, L.B., Hammer, M.J., Conley, Y.P., … Miaskowski, C. (2017). Predictors of the multidimensional symptom experience of lung cancer patients receiving chemotherapy. Supportive Care in Cancer, 25(6), 1931–1939.
43. Wood, R., Taylor-Stokes, G., Smith, F. ve Chaib, C. (2019). The humanistic burden of advanced non-small cell lung cancer (NSCLC) in Europe: A real-world survey linking patient clinical factors to patient and caregiver burden. Quality of Life Research, 28, 1849-1861.
44. World Health Organization. (2022). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer adresinden erişildi.
45. Yıldız Çeltek, N., Süren, M., Demir, O. ve Okan, İ. (2019). Karnofsky Performance Scale validity and reliability of Turkish palliative cancer patients. Turkısh Journal Of Medıcal Scıences, 49(3),894-898.
46. Yıldız, E., Dedeli, Ö. ve Pakyüz, S.Ç. (2016). Kanser hastalarına bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ve yaşam kalitesinin incelenmesi, Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 13(3), 216-225.
47. Zarit, S.H., Reever, K.E. ve Bach-Peterson, J. (1980). Relatives of the ımpaired elderly: Correlates of feelings of burden, The Gerontologist, 20(6), 649-655.
48. Zhang, Y., Ding, Y., Liu, C., Li, J., Wang, Q., Li, Y., Hu, H. (2023). Relationships among perceived social support, family resilience, and caregiver burden in lung cancer families: a mediating model. Seminars in Oncology Nursing, 39(3), 151356.