Borsa İstanbul’da İşlem Gören Futbol Kulüplerinin Finansal Performans ve Ticari Sürdürülebilirliği: Sektöre Özgü Oran Analizi

Öz

Bu çalışma, Borsa İstanbul'da işlem gören futbol kulüplerinin finansal yapısını geleneksel ve sektöre özgü oranlarla analiz etmektedir. Futbol kulüplerinin gelir bileşimi, maddi olmayan duran varlıkların yapısı ve transfer/maaş maliyetlerinin sürdürülebilirlik üzerindeki etkisiyle geleneksel işletmelerden farklılık gösterdiği temelinden hareketle, likidite, kaldıraç ve karlılık oranlarının yanı sıra sponsorluk bağımlılık oranı, futbolcu maaş yükü oranı, oyuncu varlık oranı gibi yeni performans göstergeleri geliştirilmiştir. Korelasyon ve regresyon analizleri, bu yeni oranların futbol kulüplerinin borçlanma ve karlılık dinamiklerini açıklamada geleneksel göstergelere kıyasla daha açıklayıcı güce sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular futbol kulüplerinin finansal stratejilerinin kâr maksimizasyonundan ziyade sportif başarı odaklı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Oran Analizi
• Finansal Sürdürülebilirlik
• Futbol Kulübü
• Borsa İstanbul.

Financial Performance and Commercial Sustainability of Football Clubs Traded on Borsa Istanbul: A Sector-Specific Ratio Analysis

Öz

This study analyzes the financial structure of football clubs listed on Borsa Istanbul using both traditional and sector-specific ratios. Based on the premise that football clubs fundamentally differ from traditional businesses in terms of revenue composition, the nature of intangible assets, and the impact of wage/transfer costs on financial sustainability, the study develops new performance indicators alongside traditional liquidity, leverage, and profitability ratios. These new metrics include sponsorship dependency ratio, football player wage burden ratio, and player asset ratio. Correlation and regression analyses demonstrate that these proposed ratios have higher explanatory power than traditional indicators in explaining the financial dynamics of football clubs. Consequently, the findings reveal that football clubs' financial strategies are oriented toward sporting success rather than profit maximization.

Anahtar Kelimeler

• Financial ratio analysis
• financial sustainability
• football clubs
• Borsa Istanbul

Kaynakça

1. Akdoğan, N., Tenker, N. (2010), Finansal Tablolar Analiz Teknikleri, Gazi Kitapevi, Ankara.
2. Amir, E., & Livne, G. (2005). Accounting, valuation and duration of football player contracts. Journal of Business Finance & Accounting, 32(3‐4), 549-586. Arık, M. B. (2008). Futbol ve televizyon bağı: Simbiyoz beslenme. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 26(3), 197-222.
3. Aslan, T. (2018). Futbol Kulüplerinin Finansal Performansının Oran Yöntemiyle Analizi: BİST’de İşlem Gören Futbol Kulüpleri Üzerine Bir Uygulama. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 11(3), 349-362.
4. Ataman, Ü., ve Hacırüstemoğlu, R. (1999). Yöneticiler için muhasebe ve finans bilgileri. İstanbul: Türkmen Kitabevi.
5. Barajas, Angel (2003): Visión estratégica del negocio del fútbol. La opinión de los presidentes de los clubes de fútbol ingleses que cotizan en Bolsa. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/13597/
6. Baxter, J., Carlsson-Wall, M., Chua, W. F., & Kraus, K. (2018). Accounting and passionate interests: The case of a Swedish football club. Accounting, Organizations and Society. https://doi.org/10.1016/j.aos.2018.08.002
7. Beyazgül, M., & Karadeniz, E. (2019). Futbol Kulüplerinin Nakit Akış Profillerinin Analizi: Uluslararası Bir Karşılaştırma. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 12(3), 605-624.
8. Çabuk MÇ (2017). Futbolda Endüstrileşme: Dünyada ve Türkiye’de Futbol Kulüplerinin Küresel Marka Olma Stratejileri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta. Türkiye.

9. Çoban, U. (2017). Halka arz edilmiş Türk futbol kulüpleri web sitelerinin İngiltere'deki rakipleriyle yatırımcı ilişkileri içeriği karşılaştırması. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
10. Cordery, C. J., Sim, D., & Baskerville, R. F. (2013). Three models, one goal: Assessing financial vulnerability in New Zealand amateur sports clubs. Sport Management Review, 16(2), 186-199. https://doi.org/10.1016/j.smr.2012.08.002
11. da Cunha, P. R., dos Santos, C. A., & Haveroth, J. (2017). Accounting Explanatory Factors Of Capital Structure Policy Of Brazilian Soccer Clubs/Fatores Contabeis Explicativos Da Politica De Estrutura De Capital Dos Clubes De Futebol Brasileiros/Factores Contables Expplicativos De La Politica De Estructura De Capital De Los Clubes De Futbol Brasilenos. Podium: Sport, Leisure and Tourism Review, 6(1), 1-22.
12. de Freitas Neto, R. M., da Costa, M. A. A., da Silva Dantas, M. G., & Barbosa, A. (2017). The determinants of Brazilian football clubs’ debt ratios. Brazilian Business Review, 14(Special Ed), 94-109.
13. Deloitte, (2012), New Rules, Narrow Margins: Annual Review of Football Finance, Deloitte, Manchester.
14. Deloitte. (2024). 2023 Annual review. [https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html] Erişim Tarihi: 05.06.2025.
15. Depken, C. A., & Globan, T. (2021). Football transfer fee premiums and Europe's big five. Southern economic journal, 87(3), 889-908.
16. Dermit-Richard, N., Scelles, N., & Morrow, S. (2019). French DNCG management control versus UEFA Financial Fair Play: a divergent conception of financial regulation objectives. Soccer & Society, 20(3), 408-430. https://doi.org/10.1080/14660970.2017.1323740
17. Dimitropoulos, P. E., & Koronios, K. (2018). Earnings persistence of European football clubs under UEFA’s FFP. International Journal of Financial Studies, 6(2), 43. https://doi.org/10.3390/ijfs6020043
18. Dimitropoulos, P., & Alexopoulos, P. (2014). Attendance, revenues, profits and the on-field performance of the Greek football clubs. International Journal of Scientific Engineering and Research, 2(9), 33-39. Dobson, S. and Goddard, J. (2001), The Economics of Football. Cambridge University Press, Cambridge.
19. dos Santos Galvão, N. M., & Dornelas, J. S. (2017). Análise de desempenho na geração de benefícios econômicos dos clubes de futebol brasileiros: o uso do atleta como recurso estratégico e ativo intangível. Revista contemporânea de Contabilidade, 14(32), 21-47. DOI: http://dx.doi.org/10.5007/2175-8069.2017v14n32p21
20. Espitia Escuer, M., & García Cebrián, L. I. (2015). Organisational design factors and the efficiency of Spanish first division football teams (No. ART-2015-93462).
21. Fan, M., Chen, X., Liu, B., Zhou, F., Gong, B., & Tao, R. (2023). An analysis of financial risk assessment of globally listed football clubs. Heliyon, 9(12).
22. Ferreira, H. L., Junior, D. L. I. A., & Piva, T. A. (2023). Influência do desempenho esportivo e da adesão ao Profut no nível de endividamento de clubes de futebol no Brasil. PODIUM Sport, Leisure and Tourism Review, 12(1), 88-111.
23. Galvão, N. (2017). Superávit versus endividamento: as teorias pecking order e trade off aplicadas aos clubes de futebol brasileiros. Revista Gestão e Organizações, 2(2), 1-26. Recuperado de https://periodicos.ifpb.edu.br/index.php/rgo/article/download/1509/936
24. Gasparetto, T. M. (2013). Internacionalização dos clubes de futebol do Brasil. Revista Intercontinental de Gestão Desportiva, 3(1), 51-63.
25. Gerrard, Bill (2002): “Going down, going down, going down: the economics of relegation”. Comunicación al 10th EASM Congress. Jyväskylä, 4-7 Septiembre.
26. Güven, S. (2010). Türkiye’de futbol kulüplerindeki mevcut muhasebe sisteminin incelenmesi: Örnek bir uygulama. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir
27. Guzmán, I. (2006) Measuring efficiency and sustainable growth in spanish football teams. European Sport Management Quarterly, 6(3),267-287. https://doi.org/10.1080/16184740601095040
28. Guzmán, I., & Morrow, S. (2007). Measuring efficiency and productivity in professional football teams: evidence from the English Premier League. Central European Journal of Operations Research, 15(4), 309-328. https://doi.org/10.1007/s10100-007-0034-y
29. Haas, D., Kocher, M. G., & Sutter, M. (2004). Measuring efficiency of German football teams by data envelopment analysis. Central European Journal of Operations Research, 12(3), 251.
30. Hassan, D. and Hamil, S. (eds) (2010), Who Owns the Game? Football Governance in theTwenty First Century, Routledge, London.
31. İlbasan, R., Aycil, S., ve Ay, S. (2024). Dört Büyük Futbol Kulübünün Korona Salgını Sonrası Dönemindeki Gelir Analizi ve Avrupa Kulüpleri ile Karşılaştırılması. Journal of Global Sport and Education Research, 7(1), 61-71.
32. ITAU BBA (2018). Análise EconômicoFinanceira dos Clubes de Futebol Brasileiros 2018. Recuperado de https://www.itau.com.br/itaubba-pt/noticias/noticias-e-conteudo/analise-economico-financeira-dos-clubes-de-futebol-brasileiros-2018
33. Kara H (2022). Finansal Fair Play Mali Uygulamaları ve Borsada İşlem Gören Türk Futbol Kulüplerinin Piyasa Değeri Üzerindeki Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Celal Bayar Üniversitesi, Manisa. Türkiye.
34. Karadeniz, E., ve Kahiloğulları, S. (2014). Borsa İstanbul’da işlem gören spor şirketlerinin finansal performansının oran yöntemiyle analizi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 129-144.
35. Keleş Hİ (2015). Futbol Kulüplerinin Finansal Performansının Değerlendirilmesi: Borsa İstanbul (BİST)’da İşlem Gören Futbol Kulüpleri Üzerine Bir Araştırma (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Düzce Üniversitesi, Düzce. Türkiye.
36. Kuper, S.; Szymanski, S. (2010). Soccernomics: Por que a Inglaterra perde, a Alemanha e o Brasil ganham, e os Estados Unidos, o Japão, a Austrália, a Turquia - e até mesmo o Iraque - podem se tornar os reis do esporte mais popular do mundo. 1ª ed. Rio de Janeiro, Tinta Negra.
37. Morrow, S. (1999), The New Business of Football. Accountability and Finance in Football, Macmillan, Basingstoke.
38. Mourao, P. (2012). The indebtedness of Portuguese soccer teams–looking for determinants. Journal of Sports Sciences, 30(10), 1025-1035.
39. Noll, R. (2002): “The Economics of Promotion and Relegation in Sports Leagues: The Cases of English Football”. Journal of Sports Economics; 3(2), Mayo 2002, pag. 169-203.
40. Oei, R., Ramsay, A., & Mather, P. (2008). Earnings persistence, accruals and managerial share ownership. Accounting & Finance, 48(3), 475-502.
41. Pereira, T.M.V. (2018). The relation of financial performance and the sports performance in football clubs [Master’s thesis, Faculdade de Economia Universidade do Porto]. https://sigarra.up.pt/fep/pt/pub_geral.show_file?pi_doc_id=178598
42. Rezende, A. J., Dalmácio, F. Z., & Pereira, C. A. (2010). A gestão de contratos de jogadores de futebol: uma análise sob a perspectiva da teoria da agência-o caso do Clube Atlético Paranaense. Revista Contabilidade e Controladoria, 2(3), 95-123. http://dx.doi.org/10.5380/rcc.v2i3.20662
43. Richardson, S. A., Sloan, R. G., Soliman, M. T., & Tuna, I. (2005). Accrual reliability, earnings persistence and stock prices. Journal of accounting and economics, 39(3), 437-485.
44. Risaliti, G., & Verona, R. (2012). Players' registration rights in the financial statements of the leading Italian clubs: A survey of Inter, Juventus, Lazio, Milan and Roma. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 26(1), 16-47. DOI: 10.1108/09513571311285603
45. Saban, M., & Demirci, F. (2016). Finansal Fair Play Ve Türkiye'deki Dört Büyük Futbol Kulübünün Uyum Düzeyinin İncelenmesi. Financial Analysis/Mali Cozum Dergisi, (137).
46. Schmidt D.(2007). The Effects Of The Bosman-Case On The Professional Football Leagues With Special Regard To The Top-Five Leagues. Bachelor Thesis, Universty of Twente, Twente- Netherlands
47. Soygüden A (2016). Profesyonel futbol kulüplerinin gelir kaynaklarının incelenmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi,
48. Szymanski, S., & Smith, R. (2010). The English football industry: Profit, performance and industrial structure. In Football Economics and Policy (pp. 1-26). London: Palgrave Macmillan UK.
49. Szymanski, S.; Kuypers, T. (1999): Winners and Losers. Penguin. Harmondsworth. http://www.londonstockexchange.com
50. Şahin, A. N. (2023). The Impact of the Pandemic on Sports Companies: Comparative Rate Analysis of Champions League and Turkish Football Companies. Turkish Journal of Sport and Exercise, 25(1), 147-157.
51. UEFA (2010), The European Club Footballing Landscape: Club Licensing Benchmarking Report Financial Year 2008, UEFA, Nyon.
52. UEFA (2013), The European Club Footballing Landscape: Club Licensing Benchmarking Report Financial Year 2011, UEFA, Nyon.
53. Van den Berg, E. (2011). The valuation of human capital in the football player transfer market. Rotterdam: ErasmusUniversity.
54. Webb, B.J. and Broadbent, J.M. (1986), “Finance and football clubs: What cash flow analysis reveals”, Managerial Finance, Vol. 12, No. 11, pp. 6-10.