Bağımsız Denetimin Dönüşen Paradigması: Web of Scıence Literatüründe Bir Tematik Analiz

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 23, 83 - 98

Sezin Açık Taşar , Levent Polat

https://doi.org/10.71444/jobesam.1751115

Öz

Günümüzde yapay zeka, verimliliği, doğruluğu ve dolandırıcılığı tespit etme yeteneğini iyileştirerek geleneksel denetim yöntemlerini hızla değiştirmektedir. Yapay zekanın gerçek zamanlı veri analizini etkinleştirmek, risk değerlendirmesini geliştirmek ve tekrarlayan denetim süreçlerini otomatikleştirmek için giderek daha fazla nasıl kullanıldığı bağımsız denetim mesleğinde, bu yansımanın literatürde nasıl karşılık bulduğunun analizi bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu çalışma tematik analiz yöntemiyle Web of Science endekste yapay zeka ve bağımsız denetim ilişkisini irdeleyen güncel çalışmaları incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda güncel literatür özetlendikten sonra, çalışmaların alan, konu, ülke, yıl ve yayıncı dergi adlı beş başlık altında analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, incelenen çalışmaların büyük çoğunluğunun İşletme Finansı alanında olduğu, kurumsal yönetim konusu üzerine odaklandığı, çok uluslu işbirlikleri sonucu yayınlandığı fakat ABD ve Çin’in sahip oldukları gelişmiş altyapının yardımıyla çok sayıda çalışmayla ön plana çıktığı, 2020 yılı sonrasında yayınların artış trendi gösterdiği, yayıncı dergilerin çok disipli dergiler olup sadece finans, denetim ya da muhasebe odaklı yayınlar içermediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Bağımsız Denetim , Yapay Zeka , Web of Science , Tematik Analiz

The Transforming Paradigm of External Audit: A Thematic Analysis In Web of Science Literature

Öz

Today, artificial intelligence is rapidly changing traditional auditing methods by improving efficiency, accuracy, and fraud detection. This study aims to analyze how artificial intelligence is increasingly used in the independent auditing profession to enable real-time data analysis, improve risk assessment, and automate repetitive auditing processes, and how this reflection is reflected in the literature. This study examines current studies examining the relationship between artificial intelligence and independent auditing in the Web of Science index using the thematic analysis method. In line with this purpose, after summarizing the current literature, the studies were analyzed under five headings: field, topic, country, year, and publisher journal. According to the study's findings, it was determined that the majority of the examined studies were in the field of business finance, focusing on corporate governance, and were published as a result of multinational collaborations. Still, the USA and China came to the fore with many studies with the help of their advanced infrastructure. The publications exhibited an increasing trend after 2020, and the publishing journals were multidisciplinary, not focusing solely on finance, auditing, or accounting.

Anahtar Kelimeler

External Audit , Artificial Intelligence , Web of Science , Thematic Analysis

Kaynakça

• Akinadewo, I. S. (2021). Artificial Intelligence and Accountants' Approach to Accounting Functions. Covenant University Journal of Politics & International Affairs (Special Edition), 9(1), 40-55.
• Alles, M. G., & Vasarhelyi, M. A. (2018). Auditing with Smart Technology: How AI is Changing the Audit Profession. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 15(1), 1-20.
• Almufadda, G., & Almezeini, A. N. (2022). Artificial Intelligence applications in the auditing profession: A literature review. Journal Emerging Technologies in Accounting, 19(2), 29-42.
• Appelbaum, D. A., Kogan, A., & Vasarhelyi, M. A. (2017). Big Data and Analytics in the Modern Audit Engagement: Research Needs. [Online Early - Preprint of Accepted Manuscript]. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 36(4), 1-68.
• Bryman, A. (2004). Quantity and quality in social research. New York, NY: Routledge.
• Commerford, B. P., Dennis, S. A., Joe, J. R. & Ulla, J. W. (2021). Man versus machine: Complex estimates and auditor reliance on artificial intelligence. Journal of Accounting Research, 60(1), 171- 201.
• Cooper, L.A., Holderness Jr., D.K., Sorensen, T.L., & Wood, D.A. (2019). Robotic process automation in public accounting. Accounting Horizons, 33(4), 15-35.
• Çarıkçı, K., Meral, H., Berkil, S., Çalışır, A., Önala, L., & Arslan, Ö. (2024). Nitel araştırmalarda tematik analiz. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 10(37), 127-140.
• Dede, A. (2024). Yapay zeka teknolojilerinin, bağımsız denetim uygulamalarına etkileri. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8 (46), 1210-1221.
• Demir, Ö. & Taşar, S. A. (2020). The trends shaping the audit industry. B. Yenihan ve G. Cerev (Eds.), Industry 4.0 and Social Change. Dora Basım-Yayın Dağıtım: Bursa.
• Doshi-Velez, F., & Kim, B. (2017). Towards A Rigorous Science of Interpretable Machine Learning. https://arxiv.org/abs/1702.08608 [stat.ML]
• Efe, A., & Tunçbilek, M. (2023). Yapay zeka algoritmaları ile dönüşen denetim araçları üzerine bir değerlendirme. Denetişim, 27, 72-102.
• Fedyk, A., Hodson, J., Khimich, N., & Fedyk, T. (2022). Is artificial intelligence improving the audit process?. Review of Accounting Studies, 27(3), 938-985.
• Fotoh, L.E., & Lorentzon, J.I. (2022). Audit digitalization and its consequences on the audit expectation gap. Accounting Horizons, 37(1), 43-69.
• Garcia, M., & Patel, R. (2019). AI in Fraud Detection: Enhancing Financial Security. Journal of Finance and Accounting, 33(4), 431-448.
• Gusai, O. P. (2019). Robot human interaction: role of artificial intelligence in accounting and auditing. Indian Journal of Accounting, 51(1), 59-62.
• Han, H., Shiwakoti, R. K., Jarvis, R., Mordi, C., & Botchie, D. (2023). Accounting and auditing with blockchain technology and artificial intelligence: A literature review. International Journal of Accounting Information Systems, 48, 100598.
• Institute of Chartered Accountants in England and Wales. (2017). Artificial intelligence and the future of accountancy. https://www.icaew.com/technical/technology/artificial-intelligence/artificial-intelligence-the-future-of-accountancy
• Issa, H., Sun, T., & Vasarhelyi, M. A. (2016). Research ideas for artificial intelligence in auditing: The formalization of audit and workforce supplementation. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 13(2), 1-20. İkvan, A., & Demirkol, Ö. F. (2023). Dijital gelişmelerin bağımsız denetim sürecine muhtemel etkileri: Bağımsız denetçi perspektifinde değerlendirme. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 7(1), 51-78.
• Kokina, J., & Davenport, T. H. (2017). The emergence of artficial intelligence: How automation is changing auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 14(1), 115-122.
• Kokina, J., Blanchette, S., Davenport, T. H., & Pachamanova, D. (2025). Challenges and opportunities for artificial intelligence in auditing: Evidence from the field. International Journal of Accounting Information Systems, 56 December 2025, 100734.
• Köse, E., Apalı, A., & Aldemir, M. E. (2022). Denetçilerin yapay zekaya yönelik algılarının denetim kalitesine etkisi üzerine bir araştırma. Denetişim, 13(26), 32-44.
• Law, K. K. & Shen, M. (2024). How does artificial intelligence shape audit firms?. Management Science, Articles in Advance, 1-26.
• Munoko, I., Liburd, H. L. B. & Vasarhely, M. (2020). The ethical implications of using artificial intelligence in auditing. Journal of Business Ethics, 167, 209-234.
• Namey, E., Guest, G., Thairu, L., & Johnson, L. (2008). Data reduction techniques for large qualitative data sets. In: Handbook for team-based qualitative research. Rowman Altamira.
• Özevin, O. (2023). Muhasebede Yapay Zeka Kullanımının Meslek Etiğine Etkileri: ChatGPT Uygulaması. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 535-549.
• Sibayan, K. (2025). Big four now using agentic AI to boost staff productivity. The Trusted Professional The Newspaper of the New York State Society of Certified Public Accountants. https://www.nysscpa.org/news/publications/the-trusted-professional/article/big-four-now-using-agentic-ai-to-boost-staff-productivity-032425
• Soğuksu, Z. Y. (2020). Muhasebe denetiminde dijital dönüşüm: Denetim yazılımları. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi (MUVU), 13(2), 281-308.
• Taş, O., & Mert, H. (2019). An application of artificial intelligence on auditing. PressAcademia Procedia, 9, 65-68.
• Taşar, S. A., & Erkuş, H. (2022). The adaptation of independent audit profession to the digital era. İnönü Üniversitesi International Journal of Social Sciences (INIJOSS), 11(2), 565-579.
• Web of Science. (2025). Results in Artificial Intelligence in Financial Audit. https://www.webofscience.com/wos/woscc/analyze-results/f70be44c-1f4a-49b5-9bcf-5cb507622f8c-016024e046
• World Economic Forum. (2025). Artificial Intelligence in Financial Services. [White paper]. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://reports.weforum.org/docs/WEF_Artificial_Intelligence_in_Financial_Services_2025.pdf
• Wright, S. A., & Schultz, A. E. (2018). The rising tide of artificial intelligence and business automation: Developing an ethical framework. Business Horizons, 61(6), 823-832.
• Yıldız, B., & Ağdeniz, Ş. (2019). Denetim 4.0’ın teknolojik altyapısı. Muhasebe ve Denetime Bakış, 58, 83-102.
• Yi, Z., Cao, X., Chen, Z., & Li, S. (2023). Artificial intelligence in accounting and finance: Challenges and opportunities. IEEE Access, 11, 129100-129123.
• Yoon, K., Hoogduin, L., & Zhang, L. (2015). Big data as complementary audit evidence. Accounting Horizons, 29(2), 431-438.