Araştırma Makalesi

Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi

Cilt: 8 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi

Öz

Bilim etiği, bilimsel bilginin güvenilirliği, bilimsel nesnelliğin korunması ve bilginin etik ilkeler çerçevesinde üretilmesi açısından temel bir öneme sahiptir. Akademik araştırmaların hipotez belirleme aşamasından veri toplama, raporlaştırma ve yayımlanma süreçlerine kadar tüm evrelerinde etik kurallara uyulması, bilimin tarafsızlığını ve güvenilirliğini sağlamak için gereklidir. Ancak, son yıllarda akademik performansı büyük ölçüde yayın sayısı ve atıf metrikleri gibi niceliksel ölçütlere dayandıran sistemlerin yarattığı yoğun baskı, bu ilkelerin aşınmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada, bilim etiğinin temel ilkeleri ve akademik dünyada karşılaşılan etik ihlaller, küresel ampirik veriler ışığında sistematik bir şekilde ele alınmış; intihal, veri uydurma, yanıltma, haksız yazarlık, gereksiz yayın ve dilimleme gibi etik dışı uygulamalar detaylandırılmıştır. Özellikle akademik dürüstlüğü tehdit eden etik ihlallerin bilimsel literatüre, yayın süreçlerine ve bilim insanlarının güvenilirliğine etkileri analiz edilmiştir. Bununla birlikte, çalışmada akademik araştırmalarda bilim etiği ihlallerinin önlenmesine yönelik ulusal ve uluslararası düzeyde uygulanan etik denetim mekanizmaları ve düzenlemeler ele alınarak, bu sistemlerin etkinliği tartışılmıştır. Çalışma, bilim etiği çerçevesinde bilim insanlarının sorumluluklarını kavramsal, metodolojik ve regülatif açılardan ele almakta, bilimsel bilginin akademik bütünlük çerçevesinde üretilmesi için gerekli olan ilkeleri vurgulamaktadır. Çalışmanın sonucunda, etik ihlallerin bilim dünyasında yaygın bir sorun olmaya devam ettiği, bu ihlallerin önlenmesi için akademik etik farkındalığının artırılması, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve bilim insanlarının etik eğitiminin teşvik edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, ölçüt temelli sistemin yarattığı baskıyı hafifletecek şekilde akademik teşvik ve değerlendirme sistemlerinin yeniden yapılandırılması ve yayın politikalarının akademik etik normlarıyla uyumlu hale getirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, bilim etiğinin sürdürülebilirliği ve akademik güvenilirliğin korunması için etik normların sıkı bir şekilde uygulanmasının zorunlu olduğu savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. American Psychological Association. (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct. https://www.apa.org/ethics/code
  2. Arda, B. (2003). Bilimsel bilgi üretiminde yayın etiği. TÜBİTAK Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık. 3(1), 1-7.
  3. Aydın, İ. (2006). Sosyal Bilimlerde Araştırmadan Yayına Etik Değerler. Sosyal Bilimlerde Süreli Yayıncılık-2006 I. Ulusal Kurultay Bildirileri, Türkiye, 71-80.
  4. Aypay, A. (2014). Bilimsel etik. İçinde A. Aypay, (Ed.), Bilimsel Araştırma Yöntemleri (ss. 279–292). Anı Yayıncılık.
  5. Bartholomew, R. E. (2014). Science for sale: the rise of predatory journals. Journal of the Royal Society of Medicine, 107(10), 384-385. https://doi.org/10.1177/014107 6814548526
  6. Beall, J. (2025). Beall's list of predatory journals and publishers. https://beallslist.weebly.com/
  7. Black, T. R. (2005). Doing Quantitative Research in the Social Sciences. Sage Publication.
  8. Braxton, J. M. (1999). Faculty Misconduct in Collegiate Teaching. Johns Hopkins University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

5 Aralık 2025

Kabul Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aldırmaz, Y. (2025). Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi. Journal of Business Innovation and Governance, 8(2), 113-139. https://doi.org/10.54472/jobig.1837028
AMA
1.Aldırmaz Y. Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi. JoBIG. 2025;8(2):113-139. doi:10.54472/jobig.1837028
Chicago
Aldırmaz, Yaşar. 2025. “Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi”. Journal of Business Innovation and Governance 8 (2): 113-39. https://doi.org/10.54472/jobig.1837028.
EndNote
Aldırmaz Y (01 Aralık 2025) Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi. Journal of Business Innovation and Governance 8 2 113–139.
IEEE
[1]Y. Aldırmaz, “Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi”, JoBIG, c. 8, sy 2, ss. 113–139, Ara. 2025, doi: 10.54472/jobig.1837028.
ISNAD
Aldırmaz, Yaşar. “Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi”. Journal of Business Innovation and Governance 8/2 (01 Aralık 2025): 113-139. https://doi.org/10.54472/jobig.1837028.
JAMA
1.Aldırmaz Y. Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi. JoBIG. 2025;8:113–139.
MLA
Aldırmaz, Yaşar. “Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi”. Journal of Business Innovation and Governance, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 113-39, doi:10.54472/jobig.1837028.
Vancouver
1.Yaşar Aldırmaz. Metriklerin Gölgesinde Bilim: Küresel Veriler Işığında Etik İhlallerin Analizi. JoBIG. 01 Aralık 2025;8(2):113-39. doi:10.54472/jobig.1837028

Creative Commons Lisansı
Journal of Business, Innovation and Governance Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.