Araştırma Makalesi

YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME

Cilt: 1 Sayı: 1 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, 2018–2025 yılları arasında grafik tasarım, yapay zekâ, sosyal medya ve kadın temsili kesişiminde üretilen akademik literatürü bibliyometrik yöntemlerle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Web of Science veri tabanında gerçekleştirilen tarama sonucunda, “social media”, “artificial intelligence”, “femininity”, “woman” ve “virtual beauty” anahtar terimleri kullanılarak elde edilen 121 yayın üzerinden analiz gerçekleştirilmiştir. Bibliyometrik analizde VOSviewer (v1.6.20) ve R Studio Bibliometrix paket programı kullanılmış; elde edilen veriler yayın türü, konu dağılımı, yazar işbirliği, anahtar kelime kümelenmeleri, kaynaklar ve ülke temelli üretim ağları üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular, yapay zekâ destekli görsel üretimlerin ve sosyal medya pratiklerinin kadın temsiline dair kalıpları yeniden ürettiğini göstermekte; aynı zamanda toplumsal cinsiyet ekseninde eleştirel sorgulama potansiyeli taşıyan yeni görsel anlatıların da ortaya çıkabileceğini göstermektedir. Yapay zekâ algoritmalarının her alana etki ettiği gibi kadın çalışmalarını da etkilediği yıl bazında çıkan sonuçlarda desteklenmektedir. Ayrıca çalışma, dijital çağda kadın imgesinin evrimine dair disiplinler arası bir bakış sunarak, yapay zekâ ve görsel iletişim alanlarındaki toplumsal cinsiyet temelli analizler için katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alvares, C. (2018). Online staging of femininity: Disciplining through public exposure in Brazilian social media. Feminist Media Studies, 18(4), 657-674.
  2. Chan, J. (2023). Sıra dışı şüpheliler (2022). Gözetim ve Toplum, 21(3), 287-287.
  3. Chen, Y., Zhai, Y., & Sun, S. (2024). The gendered lens of AI: Examining news imagery across digital spaces. Journal of Computer-Mediated Communication, 29(1), zmad047.
  4. Costa, P., & Ribas, L. (2019). AI becomes her: Discussing gender and artificial intelligence. Technoetic Arts: A Journal of Speculative Research, 17(1-2), 171-193.
  5. Depounti, I., Saukko, P., & Natale, S. (2023). Ideal technologies, ideal women: AI and gender imaginaries in Redditors’ discussions on the Replika bot girlfriend. Media, Culture & Society, 45(4), 720-736.
  6. Doerr, N., & Svatoňová, E. (2023). Emphasised, feared, despised and hegemonic: Images of femininity in the US far-right digital ecosystem on Telegram channels. European Journal of Politics and Gender, 1(aop), 1-21.
  7. Evans, A. (2023). Femininity in the 21st century. Current Opinion in Psychology, 49, 101502.
  8. Hall, S. (1996). The problem of ideology: Marxism without guarantees. D. Morley & K. H. Chen (Ed.), Stuart Hall: Critical dialogues in cultural studies içinde (ss. 24-45).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görsel İletişimde Bilgisayar Destekli Tasarım, Grafik Tasarımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

10 Aralık 2025

Kabul Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 1 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Başgün, F. (2025). YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME. TASARIM DİSİPLİNLERİ DERGİSİ, 1(1), 19-37. https://izlik.org/JA34JB67KH
AMA
1.Başgün F. YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME. JODED. 2025;1(1):19-37. https://izlik.org/JA34JB67KH
Chicago
Başgün, Ferda. 2025. “YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME”. TASARIM DİSİPLİNLERİ DERGİSİ 1 (1): 19-37. https://izlik.org/JA34JB67KH.
EndNote
Başgün F (01 Aralık 2025) YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME. TASARIM DİSİPLİNLERİ DERGİSİ 1 1 19–37.
IEEE
[1]F. Başgün, “YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME”, JODED, c. 1, sy 1, ss. 19–37, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34JB67KH
ISNAD
Başgün, Ferda. “YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME”. TASARIM DİSİPLİNLERİ DERGİSİ 1/1 (01 Aralık 2025): 19-37. https://izlik.org/JA34JB67KH.
JAMA
1.Başgün F. YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME. JODED. 2025;1:19–37.
MLA
Başgün, Ferda. “YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME”. TASARIM DİSİPLİNLERİ DERGİSİ, c. 1, sy 1, Aralık 2025, ss. 19-37, https://izlik.org/JA34JB67KH.
Vancouver
1.Ferda Başgün. YAPAY ZEKA İLE ÜRETİLEN KADINLIK İMGELERİNİN SOSYAL MEDYADA YANSIMASI ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME. JODED [Internet]. 01 Aralık 2025;1(1):19-37. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34JB67KH