ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE TELEVİZYON BAĞIMLILIĞINI YORDAYAN PSİKOSOSYAL FAKTÖRLERİN REGRESYON ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 22, 32 - 43, 01.01.2026

İbrahim Akkaş

https://doi.org/10.58202/joecopol.1825844

Öz

Televizyon, modern insanın temel gereksinimlerinden biri haline gelmiştir. Neredeyse ailenin bir üyesi, günlük eğlence kaynağı olmasının yanı sıra endişe kaynağı olan belirli patolojik durumların ve bağımlılıkların nedenidir. Televizyon ekranının önünde daha fazla zaman harcanmaktadır. Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi, internet ve televizyonun birbirine eklenmesi ile televizyon izlenme sayısı oranı artmaktadır. Dijital televizyon ve internet yoluyla akıllı telefon, tablet ve bilgisayarlardan televizyon izleme imkanı televizyonun sadece belirli bir mekan ya da evden izlenme özelliğini ortadan kaldırmıştır. Bu durum televizyon izlenme süresini ve televizyon bağımlılığını arttırmıştır.
Günümüz üniversite öğrencileri, teknolojiyi hayatlarının merkezi bir parçası olarak deneyimliyor. Üniversite öğrencileri, eğlence amaçlı giderek artan çeşitlilikte teknolojik araçları kullanıyor. Hızlı teknolojik gelişmeler, kullanıcıların deneyimine mobil cihazlar aracılığıyla neredeyse her zaman ve her yerde erişilebilen artan çeşitlilikte ve daha hızlı tempolu uyaranların yoğunlaşmasını sağlıyor.
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde televizyon bağımlılığını yordayan psikososyal faktörleri incelemektir. Çalışma, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nin farklı fakültelerinde öğrenim gören 482 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Televizyon Bağımlılığı Ölçeği (TBA), Yalnızlık Ölçeği, Benlik Saygısı Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 28 programında analiz edilmiştir. Bulgulara göre, yalnızlık düzeyi ve benlik saygısındaki düşüş televizyon bağımlılığını anlamlı düzeyde yordamakta; yaşam doyumunun ise negatif yönde etkili olduğu belirlenmiştir. Çoklu regresyon analizi, bu üç değişkenin televizyon bağımlılığındaki varyansın %48’ini açıkladığını göstermiştir. Bulgular, televizyon izleme davranışının psikolojik ihtiyaçların bir telafi mekanizması olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Televizyon bağımlılığı , psikososyal faktörler , yalnızlık , benlik saygısı , yaşam doyumu.

REGRESSION ANALYSIS OF PSYCHOSOCIAL FACTORS PREDICTIVE OF TELEVISION ADDICTION IN UNIVERSITY STUDENTS

Öz

Television has become one of the basic needs of modern humans. It is almost a family member, a source of daily entertainment, but it is also a source of anxiety and the cause of certain pathological conditions and addictions. More time is spent in front of the television screen. Today, with the development of information and communication technologies and the integration of the internet and television, the rate of television viewing is increasing. The ability to watch television on smartphones, tablets, and computers via digital television and the internet has eliminated the limitation of viewing television exclusively in a specific location or at home. This has increased television viewing time and television addiction.
The purpose of this research is to examine the psychosocial factors that predict television addiction among university students. The study was conducted with 482 students enrolled in various faculties at Erzincan Binali Yıldırım University. Data collection tools included the Personal Information Form, Television Addiction Scale (TAS), Loneliness Scale, Self-Esteem Scale, and Life Satisfaction Scale. Data were analyzed using SPSS 28. According to the findings, loneliness and decreased self-esteem significantly predicted television addiction, while life satisfaction was found to have a negative effect. Multiple regression analysis showed that these three variables explained 48% of the variance in television addiction. The findings suggest that television viewing behavior may be a compensatory mechanism for psychological needs.

Anahtar Kelimeler

Television addiction , psychosocial factors , loneliness , self-esteem , life satisfaction.

Kaynakça

• Agnieszka, P. (2017). Factors affecting viewer’s television preferences: a review, International Journal of Advances in Social Science and Humanities, 5(6), |01-06.
• Andreassen, C. S., Pallesen, S., & Griffiths, M. D. (2016). The relationship between addictive use of social media, narcissism, and self-esteem: Findings from a large national survey. Addictive Behaviors, 64, 287–293.
• Balantekin, Y. (2009). 10-14 yaş arası çocuklarda televizyon bağımlılığı üzerine bir araştırma. (Yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
• Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. bs.). Pegem Akademi.
• Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. Yayımlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi. Dicle, NA. (2021). Televizyon- Online İzleme Bağımlılığı. Journal Behavarional Psychother Research, 10(1), 66-89. https://doi.org/10.5455/JCBPR.60041
• Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71–75.
• Durak, M., & Senol-Durak, E. (2010). Psychometric qualities of the UCLA Loneliness Scale-Version 3 as applied in a Turkish culture. Educational Gerontology, 36(10-11), 988-1007. DOI: 10.1080/03601271003756628.
• Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage Publications.
• Frey, B. S., Benesch, C. & Stutzer, A. (2007). Does watching TV make us happy? Journal of Economic Psychology. 28, 283–313.
• Greenwood, D.N. (2008). Television as escape from self: Psychological predictors of media involvement, Personality and Individual Differences, 44(2), 414-424.
• Griffiths, M. D. (2017). Behavioural addictions: Conceptual, clinical, and methodological issues. Addiction, 112(10), 1718–1725.
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
• Kaba, İ., Erol, M. ve Güç, K. (2018). Yetişkin yaşam doyumu ölçeğinin geliştirilmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 1-14.
• Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (34. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kardefelt-Winther, D. (2014). A conceptual and methodological critique of internet addiction research: Towards a model of compensatory internet use. Computers in Human Behavior, 31, 351–354.
• Karen L. F., Yijung K. K., Yee T., (2022). Television viewing, physical activity, and loneliness in late life, The Gerontologist, 62(7), 1006–1017.
• Kubey, R., & Csikszentmihalyi, M. (2002). Television addiction is no mere metaphor. Scientific American, 286(2), 74–80.
• Leary, M. R., & Baumeister, R. F. (2000). The nature and function of self-esteem: Sociometer theory. Advances in Experimental Social Psychology, 32, 1–62.
• Lemmens, J. S., Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2009). Development and validation of a game addiction scale for adolescents. Media Psychology, 12(1), 77–95.
• Lemmens, J. S., Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2018). The effects of pathological media use on adolescents’ psychosocial functioning. Media Psychology, 21(3), 381–405.
• Mruk, C. J. (2013). Self-esteem and positive psychology: Research, theory, and practice (4th ed.). Springer.
• Nielsen. (2023). The evolution of TV and streaming: Global viewing trends 2023 report. Nielsen Media Research.
• Perse E. M. & Rubin A. M. (1990). Chronic loneliness and television use. Journal of Broadcasting & Electronic Media. 34, 37–53.
• Reinecke, L., Hartmann, T., & Eden, A. (2014). The guilty couch potato: The role of ego depletion in recovery and media use. Journal of Communication, 64(5), 569–589.
• Robinson, Terry E. & Berridge, Kent C. Review. The incentive sensitization theory of addiction: some current issues. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2008 Oct 12;363(1507):3137-46.
• Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.
• Rubin, A. M. (1983). Television uses and gratifications: The interactions of viewing patterns and motivations. Journal of Broadcasting, 27(1), 37–51.
• Seki, T., & Kurnaz, M. F. (2022). Bireylerin dijital bağımlılıkları ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: bir meta-analiz çalışması. Educational Academic Research, (45), 24-34. https://doi.org/10.54614/AUJKKEF.2022.991723.
• Sigerson, L., Mike, W. L. & Cheng, C. (2017). Examining common ınformation technology addictions and their rlationships with non-technology-related addictions, Computers in Human Behavior, 75, 520-526,
• Sussman, S., Lisha, N. & Griffiths M. (2011). Prevalence of the addictions: a problem of the majority or the minority? Evaluation & the Health Professions. 34(1), 3-56.
• Sussman, S. & Moran, M. B. (2013). “Hidden addiction: television”, Journal of Behavioral Addictions, 2(3), 125–132.
• Tin, S. P., Pamela MP., Ho, D. S. (2012). Association between television viewing and self-esteem in children. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics. 33(6), 479-485, July/August DOI: 10.1097/DBP.0b013e31825ab67d.
• Varchetta, M., Tagliaferri, G., Mari, E., Quaglieri, A., Cricenti, C., Giannini, A. M., & Martí-Vilar, M. (2024). Exploring gender differences in ınternet addiction and psychological factors: a study in a spanish sample. Brain Sciences, 14(10), 1037-1047.
• Vorderer, P. (2013). Communication and entertainment: The rediscovery of an old concept. Communication Theory, 23(4), 411–426.
• Yetim, Ü. (1993). Life satisfaction: A study based on the organization of personal projects. Social Indicators Research, 29(3), 277–289.
• Wheeler, Katherine S. (2015). The relationships between television viewing behaviors, attachment, loneliness, depression, and psychological well-being, Honors College Theses. 1-37.
• Widyanto, L. & Griffiths, M. (2006).‘Internet addiction’: a critical review. International Journal of Mental Health and Addiction, 4(1), 31–51.