TÜRKİYE’DE İŞ KAZALARI SONUCU MESLEKTE KAZANMA GÜCÜ KAYBININ SEKTÖREL ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucunda ortaya çıkan meslekte kazanma gücü kaybını, sektörel bazda inceleyerek söz konusu kayıpların sektörel dağılımını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2014–2024 yıllarına ait istatistik yıllıklarından işyeri sayıları, çalışan sayıları, iş kazası geçiren sigortalı sayıları ve sürekli iş göremezlik geliri bağlanan sigortalı sayılarıyla karşılaştırmalı ve ilişkisel analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, iş kazalarının ve meslekte kazanma gücü kayıplarının belirli sektörlerde yoğunlaştığını göstermektedir. İş kazalarının yalnızca ekonomik kayıplara yol açmadığı; bireylerin fiziksel ve psikolojik sağlıklarını olumsuz etkileyerek aile ve toplum üzerinde önemli sonuçlar doğurduğu anlaşılmaktadır. Sürekli iş göremezlik geliri, bu kayıpları telafi etmeye yönelik sosyal güvenlik aracıdır ancak zararlar tamamen karşılanamamaktadır. İş kazalarının ve meslekte kazanma gücü kayıplarının azaltılabilmesi için riskin yoğunlaştığı sektörlere yönelik hedefe dayalı iş sağlığı ve güvenliği politikalarının geliştirilmesi, denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve sektörel bazlı müdahalelerin arttırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İş kazası
• meslekte kazanma gücü kaybı
• sürekli iş göremezlik
• sosyal güvenlik
• sektörel analiz

Sectoral Analysis of Loss of Earning Capacity Due to Occupational Accidents in Turkey

Öz

This study examines the loss of earning capacity resulting from occupational accidents and diseases on a sectoral basis. Using Social Security Institution (SGK) statistics for 2014–2024, comparative and relational analyses were conducted regarding the number of workplaces, employees, accidents, and permanent disability benefit recipients. Findings reveal that occupational accidents and earning capacity losses are concentrated in specific sectors. Beyond economic costs, these accidents significantly impact the physical and psychological health of individuals, families, and society. Although permanent disability benefits are a vital social security tool, they remain insufficient in fully compensating for the damages. To reduce accidents and earning capacity losses while protecting social welfare, it is essential to develop targeted occupational health and safety policies for high-risk sectors. Strengthening inspection mechanisms and increasing sectoral interventions are critical for minimizing economic losses and ensuring long-term societal well-being.

Anahtar Kelimeler

• Occupational accident
• loss of earning capacity in the profession
• permanent disability
• social security
• sectoral analysis

Kaynakça

1. Akın, F. (2012). Gıda Ürünleri ve İçecek Sanayinin Ekonomik Özellikleri. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(3), 17-70.
2. Akkoç, S. (2023, 12 21). 2018 Kur Şoku ve Türkiye Ekonomisine Yansımaları. International Review of Economics and Management, s. 75-96.
3. Akpınar, E. N. (2017). Elektronik Dış Ticaret ve İstihdam İlişkisi. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 3(2), 208-217. https://izlik.org/JA98WH27CH
4. Akyüz, K. C., Yıldırım, İ., Akyüz, İ., & Ersen, N. (2019). Orman Ürünleri Sanayi Sektöründe İş Kazası ve Ölümlü İş Kazalarının Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri Düzeyinde İncelenmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 20(2), 193-207. https://doi.org/10.17474/artvinofd.509138
5. Baradan, S., Akboğa, Ö., Çetinkaya, U., & Usmen, M. A. (2016). Ege bölgesindeki inşaat iş kazalarının sıklık ve çapraz tablolama analizleri. Teknik Dergi, 27(1), 7345-7370.
6. Bekar, İ., Oruç, D., & Bekar, E. (2017). İş kazası ve meslek hastalıklarının maliyeti (2005-2014). Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(3), 479-489.
7. Betam. (2024). İnşaat Sektörü ve İş Gücü Dinamikleri: Türkiye’24. İstanbul: Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (Betam).
8. Çolak, O., & Palaz, S. (2017). The Relatıonshıp Between Economıc Development And Fatal Occupatıonal Accıdents: Evıdence From Turkey. Scientific Annals of Economics and Business, 19-31.

9. Ekinci, A. (2025). Kauçuk ve Plastik Ürün İmalat Sektöründe Türkiye'deki İş Kazası Oranlarının Analizi. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety, 9(2), 41-49.doi: 10.33720/kisgd.1562596.
10. Enerji Günlüğü. (2023, 13 Mart). Türkiye 2022’de rekor kömür ithal etti. enerjigunlugu.net
11. Erin, E., Akın, G. C., & Alkan, Ü. (2023). Ana metal sektöründe iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin değerlendirmeler ve çözüm önerileri. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 749-775.
12. Gözüak, M. H., & Ceylan, H. (2021). Türkiye’de inşaat sektöründe meydana gelen iş kazalarının iş sağlığı ve güvenliği bağlamında analizi: Güncel eğilimlere genel bir bakış. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(2), 133-143.
13. Gültaç, A. S. (2023). Türkiye’de Taşımacılık Sektöründe İş Kazalarının Analizi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(2), 727-736. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1137013
14. İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun, No. 6552 (2014). Resmî Gazete (Sayı: 29116, Mükerrer).
15. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/09/20140911M1-1.htmTÜİK. (2015-2026).
16. Kalkınma Bakanlığı. (2018). On birinci kalkınma planı (2019-2023) ana metal sanayii çalışma grubu raporu. sbb.gov.tr
17. Keser, Y. (2025, Haziran 1). Türk Borçlar Kanunu Kapsamında Sürekli İş göremezlik Tazminatında Pasif Dönem Zararının Hesabı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, s. 616-628.
18. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2014-2024). 2014-2024 yılı istatistik yıllıkları. sgk.gov.tr
19. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2016). Kısa vadeli sigorta kolları işlemleri (Genelge No. 2016/21). sgk.gov.tr
20. SSGSSK, 20206. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, No. 5510 (2006). mevzuat.gov.tr.
21. Türkiye İhracatçılar Meclisi. (2015-2016). Yıllık İhracat Rakamları.
22. Yakkan, E. (2023). Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Kısa Vadeli Sigorta Kollarından Sağlanan Haklar ve Bu Hakların Sosyal Güvenlik Bütçesine Etkisi: 2017-2021 Türkiye Örneği (Doctoral dissertation, Dokuz Eylul Universitesi (Turkey)).