Dijital Dönüşüm Çağında Perakende ve Finans: E-ticaret, Döviz Kurları ve Faiz Oranlarının Analizi

Öz

Çalışma, Türkiye’deki perakende sektörü ve ticari/bireysel kredilerin dönüşümünü inceleyerek, e-ticaret (internet üzerinden yapılan kartlı alışverişler), döviz kuru ve mevduat faiz oranlarının bu alanlardaki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Literatürde, internet tabanlı kart ödemelerinin perakende sektörü üzerindeki etkisini makroekonomik faktörlerle bir arada değerlendiren çalışmalar sınırlıdır. Bu bağlamda, araştırma, hem teorik hem de uygulamalı katkılar sunmayı hedeflemektedir. 2017–2023 dönemine ait verilerle Vektör Ototregresyon (VAR) modeli kullanılarak yapılan analizde, perakende satışlara uygulanan bir şok kendisini iki dönem pozitif etkilediği belirlenmiştir. E-Ticarete uygulanan bir şok, perakende satışlarını ilk üç dönemde pozitif yönde etkilemektedir ancak döviz kuru şokunun etkisiyle bu etki dördüncü döneme kadar negatif yönde değişmektedir. Mevduat faizi şokunun etkisi belirsizdir. Diğer taraftan, ticari ve bireysel kredilere uygulanan bir şok, kendisini üç dönem boyunca pozitif yönde etkilemektedir. E-Ticarete uygulanan bir şok, ticari ve bireysel kredileri ilk üç dönemde pozitif yönde etkilemektedir. Döviz kuru şokunun etkisi de ticari ve bireysel kredileri ilk üç dönemde pozitif yönde etkilemektedir. Mevduat faizi şokunun etkisi belirsizdir. Bu analiz, perakende sektörü ve krediler üzerindeki etkileşimleri araştırarak, e-ticaretteki kartlı işlemlerin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, bulgular, dijitalleşme ve makroekonomik değişkenlerin birleşik etkilerini incelemek isteyen araştırmacılar için kapsamlı bir çerçeve sunmakta ve politika yapıcılar ile işletmelere somut öneriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Makro Ekonomi
• E-Ticaret
• Ticari Krediler
• Döviz Kuru
• Faiz

Retail and Finance in the Era of Digital Transformation: Analysis of E-commerce, Exchange Rates, and Interest Rates

Öz

This study aims to examine the transformation of the retail sector and commercial/individual loans in Turkey, evaluating the impact of e-commerce (card-based online transactions), exchange rates, and deposit interest rates on these areas. The literature reveals a limited number of studies that simultaneously assess the effects of internet-based card payments on the retail sector in conjunction with macroeconomic factors. In this context, the research aims to provide both theoretical and practical contributions. An analysis conducted using the Vector Autoregression (VAR) model with data from 2017 to 2023 indicates that a shock applied to retail sales has a positive effect over two periods. A shock to e-commerce positively affects retail sales for the first three periods, but this effect turns negative by the fourth period due to the exchange rate shock. The impact of the deposit interest rate shock is uncertain. Conversely, a shock to commercial and individual loans has a positive impact for three periods. A shock to e-commerce also positively affects commercial and individual loans for the first three periods, with the exchange rate shock having a similar positive effect. The impact of the deposit interest rate shock remains uncertain. This analysis highlights the interactions between the retail sector and loans, emphasizing the significance of card transactions in e-commerce. Moreover, the findings provide a comprehensive framework for researchers aiming to explore the combined effects of digitalization and macroeconomic variables, while also offering concrete recommendations for policymakers and businesses.

Anahtar Kelimeler

• Macro Economy
• E-Commerce
• Commercial Loans
• Exchange Rate
• Interest Rate

Kaynakça

1. Aras, S., Kocakoç, İpek D., & Polat, C. (2017). Comparative study on retail sales forecasting between single and combination methods. Journal of Business Economics and Management, 18(5), 803–832. https://doi.org/10.3846/16111699.2017.1367324
2. Aimer, N. M., Lusta, A., & Abomahdi, M. (2017). The Impact of Electronic Commerce On Libya's Economic Growth. CLEAR International Journal of Research in Commerce & Management, 8(4).
3. Bakkal, H. (2022). Banka Kredi Kanalı Faiz Kanalını Güçlendiriyor mu? Türkiye Üzerine SVAR Analizi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 14(26), 106-122. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1071399
4. Bogdan, G., & Kalińska-Kula, M. (2020). The Development of E-Commerce and Consumer Attitudes–A Comparative Analysis of Poland, Ukraine and Belarus. Folia Oeconomica Stetinensia, 20(2), 183-198.
5. Chaffey, D., & Smith, P. R. (2013). eMarketing eXcellence: Planning and optimizing your digital marketing. Routledge.
6. Demirdöğmez, M., Gültekin, N., & Taş, H. Y. (2018). Türkiye’de e-ticaret sektörünün yıllara göre gelişimi. OPUS International Journal of Society Researches, 8(15), 2216-2236. https://doi.org/10.26466/opus.453147
7. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: journal of the Econometric Society, 1057-1072.
8. Doğanalp, N. (2022). Parasal aktarım mekanizması kanallarından faiz ve kredi kanalının var yöntemiyle incelenmesi: Türkiye örneği. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (33), 138-144. https://doi.org/10.31590/ejosat.1038909

9. Dumičić, K., Bonić, I. S., & Žmuk, B. (2018). Statistical analysis of the development indicators’ impacts on e-commerce of individuals in selected European countries. Naše gospodarstvo/Our Economy, 64(2), 15–24. https://doi.org/10.2478/ngoe-2018-0008
10. Eryüzlü, H. (2020). E-Ticaretin Enflasyona Etkileri: Türkiye Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(2), 394-400. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.637665
11. Eryüzlü, H., & Aşkar, Ş. (2021). Reel Efektif Döviz Kuru ve Ticari Krediler Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 65-71. https://doi.org/10.1111/pirs.12571
12. Eryüzlü, H., & Kurtoğlu, A. (2021). E-Ticaret ve Bireysel Kredilerin Çok Yönlü İlişkileri: Türkiye Örneği. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute. Pamukkale University. Retrieved from https://tr.kezana.net/Details/Article/2000580307
13. Eryüzlü, H., & Sakallı, M. (2023). The effect of trade developed by artificial intelligence on the banking sector: the relationship of e-commerce and commercial loans. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Ardahan University. https://doi.org/10.58588/aru-jfeas.1197731
14. GöçmenYağcılar, G., & Altun, F. (2024). Türkiye’de Banka Kredileri ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi. https://doi.org/10.31200/makuubd.1401237
15. Hepsağ, A. (2024), Multivariate Time Series Model Vector Autoregression Models, Editors; Selim YILDIRIM, Bülent GÜLOĞLU, in; Econometrics II (159-171) Eskişehir,: Anadolu University Publication.
16. Li, L., Zeng, Y., Ye, Z., & Guo, H. (2021). E‐commerce development and urban‐rural income gap: Evidence from Zhejiang Province, China. Papers in Regional Science, 100(2), 475-495.
17. Kiselicki, M., Kirovska, Z., Josimovski, S. & Anastasovski, M. (2022). E-Commerce as a Revenue Generator for Small and Medium Companies in Developing Countries. Economics and Culture, Sciendo, vol. 19 no. 2, pp. 47-56. https://doi.org/10.2478/jec-2022-0015
18. Mert, M., & Çağlar, A. E. (2019). Eviews ve Gauss uygulamalı zaman serileri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
19. Moerth-Teo, J. Y., Bobek, V., & Horvat, T. (2021). The Effects of Consumers’ Buying Behavior on the E-commerce in Highly Developed Emerging Market and Developed Market: The Case of Singapore and Austria. Naše gospodarstvo/Our economy, 67(4), 56-73.
20. Oğuz, S., Dinçer, F. C. Y., & Yirmibeşoğlu, G. (2022). E-commerce in EU countries and Turkey: an econometric analysis. Studies in Business and Economics, 17(3), 152-161.
21. Özel, H. A. (2013). E-ticaret ve Türkiye’nin bilgi toplumundaki yeri. Akademik Bakış Dergisi, 38, 1-17.
22. Özçelik, M., & Süsay, A. (2022). Ekonomik Büyüme ile Kredi Hacmi, Dış Ticaret Dengesi ve Faiz Oranları Arasındaki İlişkinin Analizi: Türkiye Örneği.International Journal of Disciplines in Economics & Administrative Sciences Studies, 383-395. https://doi.org/10.29228/ideas.62875
23. Park, S., & Lee, K. (2021). Examining the impact of e-commerce growth on the spatial distribution of fashion and beauty stores in Seoul. Sustainability, 13(9), 5185. https://doi.org/10.3390/su13095185
24. Parvin, M., Asimiran, S. B., & Ayub, A. F. B. M. (2022). Impact of introducing e-commerce on small and medium enterprises–a case on logistics provider. Society and Business Review, 17(3), 469-484.
25. Phillips, P. C., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
26. Scardovi, C. (2017). Digital transformation in financial services (Vol. 236). Cham: Springer International Publishing. https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-66945-8
27. Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica: journal of the Econometric Society, 1-48.
28. Ünal, S. Z., & Ocak, M. (2020). Türkiye’de 2003-2018 Yılları Arasında Tüketici Kredi Hacmini Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 1-18.
29. Qidi, J. (2021). Research on Influencing Factors of Retail Sales in E-Commerce Market, 2nd International Conference on E-Commerce and Internet Technology (ECIT), Hangzhou, China, 2021, pp. 16-19, https://doi.org/10.1109/ECIT52743.2021.00011.
30. Warner, K. S., & Wäger, M. (2019). Building dynamic capabilities for digital transformation: An ongoing process of strategic renewal. Long range planning, 52(3), 326-349. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2018.12.001
31. Yelghi, A., Gürsoy, M., & Yelghi, A. (2021). Bankacılık Piyasasında Kredi Türüne Göre Belirlenen Faiz Oranlarının Enflasyon ve Döviz Kuru İlişkisi. Journal of Empirical Economics and Social Sciences, 3(1), 21-42. http://dx.doi.org/10.46959/jeess.774106