Evaluation Of Awareness of Rational Drug Use According to Level Of Technology Use

Öz

This study examines the effect of technology on awareness of rational drug use among different generations. In the study, the Rational Drug Use Scale (RDUS) was used. The population of the study consisted of individuals residing in the city centre of Kütahya, and data were collected via Google Forms. A total of 402 participants were included in the study. The scale consists of three sub-dimensions: awareness of correct information, awareness of correct medication, and awareness of correct use. A 5-point Likert-type scale was used, and Cronbach’s alpha reliability coefficient was calculated as 0.694 in this study. Explanatory factor analysis and confirmatory factor analysis were conducted, and the relationships between the variables were tested using variance analysis. The results indicated that individuals’ demographic characteristics, levels of technology use, and generational differences affect awareness of rational drug use. In addition, it was concluded that online drug information-seeking behaviour has a partial effect on awareness of rational drug use.

Anahtar Kelimeler

• Retional drug use
• Irrational Drug use
• Health Technologies
• Generation

Proje Numarası

TYL-2024-171

Teknoloji Kullanımının Kuşaklara Göre Akılcı İlaç Farkındalığına Etkisi

Öz

Bu araştırma, kuşaklara göre akılcı ilaç kullanım farkındalığını ve bu farkındalığın teknoloji kullanım düzeyine göre nasıl bir farklılık gösterdiğini anlamaya yönelik gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, “Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği” (AİKÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Kütahya il merkezinde ikamet eden oluşturmuş, veriler Google Form üzerinden toplanmıştır. Toplam 402 katılımcıya ulaşılmıştır. Ölçek, doğru bilgilendirilme farkındalığı, doğru ilaç farkındalığı ve doğru kullanım şekli farkındalığı olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Anket formunda 5’li Likert tipi bir değerlendirme kullanılmış ve Cronbach’s alpha güvenilirlik katsayısı bu çalışmada 0,694 olarak hesaplanmıştır. Yapılan bu araştırmada, açıklayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak iki ölçek arasındaki etki varyans analiz ile test edilmiştir. İncelenen ölçekler sonucunda bireylerin demografik özelliklerinin, teknoloji kullanım düzeylerinin ve kuşak farklılıklarının AİK farkındalığını etkilediğini göstermekte ayrıca internette ilaç araştırma davranışının akılcı ilaç kullanım farkındalığı üzerinde kısmi bir etkisi olduğunu gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kuşak
• Akılcı İlaç Kullanımı
• Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı
• Sağlık Teknolojisi

Destekleyen Kurum

Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

TYL-2024-171

Etik Beyan

"Bu çalışma, Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından TYL-2024-171 nolu proje kapsamında desteklenmiştir."

Teşekkür

Araştırma konusunun belirlenmesinde ve hazırlanmasında değerli bilgi ve deneyimleriyle bana rehberlik eden, daima doğru yolda olduğumu hatırlatan kıymetli danışman hocam Doç. Dr. Bahar ÇELİK’e sonsuz saygı ve sevgilerimle en derin, içten teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

1. Akıcı, A. (2015). Akılcı ilaç kullanımının genel ilkeleri ve Türkiye’deki güncel durum. Türkiye Klinikleri Journal of Pharmacology Special Topics, 3(1), 1–10.
2. Akkurt, B. (2016). Araştırma görevlilerinin (branş) akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi tutum ve davranışları [Uzmanlık tezi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
3. Aktaş, H., & Selvi, H. (2019). Erişkinlerde akılcı ilaç kullanımı farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 439–447.
4. Aktaş, B., & Bostancı, N. (2021). Covid-19 pandemisinde üniversite öğrencilerindeki oyun bağımlılığı düzeyleri ve pandeminin dijital oyun oynama durumlarına etkisi. Bağımlılık Dergisi, 22(2), 129-138.
5. Banta, H. D. (1983). Social science research on medical technology: Utility and limitations. Social Science & Medicine, 17(18), 1363–1369.
6. Baykara, T. (2014). 21. Yüzyılda teknoloji yenilik, inovasyon ve yönetimi. Nobel Akademik Yayıncılık.
7. Crampton, S. M., & Hodge, J. W. (2009). Generation Y: Unchartered territory. Journal of Business & Economics Research (JBER), 7(4).
8. Çiftçi, B., & Aksoy, M. (2017). Çocuklarda akılcı ilaç kullanımı ve hemşirelerin sorumlulukları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 191-194.

9. Demirtaş, Z., Dağtekin, G., Sağlan, R., Alaiye, M., Önsüz, M. F., Işıklı, B., ... & Metintaş, S. (2018). Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği Geçerlilik ve Güvenilirliği ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 3(3), 37–46.
10. DSÖ. Sağlık Teknolojileri (Health Technologies). [Erişim Tarihi: 12.06.2024]. Erişim Adresi: https://www.euro.who.int/en/health-topics/Health systems/health-technologies-and-medicines/health-technologies
11. Gülhan, R. (2013). Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı. Okmeydanı Tıp Dergisi, 29(2), 99–105.
12. Gürsoy, D., Maier, T. A., & Chi, C. G. (2008). Generational differences: An examination of work values and generational gaps in the hospitality workforce. InternationalJournal of Hospitality Management, 27(3), 448–458.
13. Hacıoğlu, Ö., Kariptaş, E., & Demir, G. (2020). Practices and knowledge levels of older individuals about rational drug use. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 13(2), 90– 97.
14. Hazar, Z., & Hazar, M. (2017). Çocuklar için dijital oyun bağımlılığı ölçeği. International Journal of Human Sciences, 14(1), 204–216.
15. Hwang, G. J., Xie, H., Wah, B. W., & Gašević, D. (2020). Vision, challenges, roles and research issues of Artificial Intelligence in Education. Computers and Education: Artificial Intelligence, 1, 100001.
16. Işık, O., & Akbolat, M. (2010). Bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri kullanımı: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. Bilgi Dünyası, 11(2), 365–389.
17. Karasoy, H., & Babaoğlu, P. (2020). Türkiye’de elektronik devletten dijital devlete doğru. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 397–416.
18. Levy, H. B. (2023). Maybe it's your medications: How to avoid unnecessary drug therapy and adverse drug reactions. Simon and Schuster.
19. Liu, Y., Deng, Z., & Katz, I. (2022). Transmission of educational outcomes across three generations: Evidence from migrant workers’ children in China. Applied Research in Quality of Life, 17(5), 2563–2595.
20. Lower, J. (2008). Brace yourself: Here comes Generation Y. Critical Care Nurse, 28(5), 80–85.
21. Mamo, D. B., & Alemu, B. K. (2020). Rational drug-use evaluation based on World Health Organization core drug-use indicators in a tertiary referral hospital, Northeast Ethiopia: A cross-sectional study. Drug, Healthcare and Patient Safety, 12, 15–21.
22. Mannheim, K. (1952). The problem of a sociology of knowledge. Essays on the Sociology of Knowledge, 134–190.
23. McCrindle, M., & Wolfinger, E. (2009). The ABC of XYZ: Understanding the global generations. The ABC of XYZ.
24. Mete, S., & Özdil, K. (2023). Türkiye’de akılcı ilaç kullanımına ilişkin mevcut tezler: Doküman analizi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 109–125.
25. Özdamar, K. (1999). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. (A. A. Bir Ed.). Bilim ve Araştırma. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
26. Pilcher, J. (1994). Mannheim's sociology of generations: An undervalued legacy. British Journal of Sociology, 45, 481–495.
27. Šramová, B., & Pavelka, J. (2023). Generation Alpha media consumption during Covid-19 and teachers' standpoint. Media and Communication, 11(4), 227-238.
28. Şahin, H., & Saçakoğlu, F. (2005). Bornova eğitim sağlık grup başkanlığına bağlı sağlık ocaklarında çalışan pratisyen hekimlerin ilaç reçeteleme davranışlarının değerlendirilmesi. Tıp Eğitimi Dünyası, 19, 20–28.
29. Şengül, B. N., & Akyil, S. (2022). Farklı kuşaklarda akılcı ilaç kullanımı ve sağlık algısının incelenmesi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 5(3), 169–178.
30. Tarhan, G., Uslu, A. U., Kavaklı, Ö., Karagülle, M., & Özgüleş, B. (2020). Yaşlı hastalarda akılcı ilaç kullanımı. Osmangazi Tıp Dergisi, 42(2), 130–139.
31. TDK. (2023). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/
32. Tootell, H., Freeman, M., & Freeman, A. (2014, January). Generation alpha at the intersection of technology, play and motivation. In 2014 47th Hawaii international conference on system sciences (pp. 82-90). IEEE.
33. Tosun, N., & Hoşgör, H. (2021). E-sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı farkındalığı arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 82-102.
34. Utli, H., & Turan, M. (2020). 0-12 yaş arası çocuğa sahip ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik tutumlarının incelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 36(2), 87–95.
35. World Health Organization. (2002). Promoting rational use of medicines: core components (No. WHO/EDM/2002.3). World Health Organization.
36. World Health Organization. (2024). Rational Use of Medicines.http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Js4893e/9.html (Erişim tarihi: 06.09.2023).
37. Yılmaztürk, A. (2013). Türkiye'de ve dünyada akılcı ilaç kullanımı. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 42–49.