Beden Eğitimi Dersi Katılımını Şekillendiren Çekici ve Destekleyici Unsurlar Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik Güvenirlik Çalışması

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 35 - 52

Ali Rıza Atıcı , Mustafa Kayıhan Erbaş

https://doi.org/10.55142/jogser.1724601

Öz

Bu çalışmanın amacı; Beden Eğitimi Dersi Katılımını Şekillendiren Çekici ve Destekleyici Unsurlar Ölçeği’ nin (BEŞÇD) geçerlik güvenirlik yaparak alanyazına katkıda bulunmaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın çalışma grubunu, Spor Bilimleri Fakültelerinde ve Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu (BESYO)’nda öğrenim gören %55.3’ünün kadın (n=176), %44.7’sinin erkek (n=142) olmak üzere toplam 318 öğrenci oluşturmaktadır. Orijinal adı ‘The Attractors and Facilitators for Physical Education (AFPE)’ olan ölçek, 44 maddeden ve 7’li Likert tipi derecelendirmeden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler, %95 güven düzeyinde SPSS 25.0 ve LISREL 8.7 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenilirlik düzeyleri içsel tutarlılık yöntemiyle hesaplanmış ve Cronbach Alpha güvenilirlik ölçütünden faydalanılmıştır. Bulgular: Doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçekte yer alan maddelerin faktör yükleri, 0.557 ile 0.991 arasında değiştiği belirlenmiş, bu durum ölçeğin maddelerinin hedeflenen yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin faktör yapısının sağlam bir yapısal geçerliliğe sahip olduğunu desteklemektedir. Ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı α=0.725 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Bu çalışma kapsamında gerçekleştirilen AFA, DFA ve güvenirlik analizleri, BEŞÇD’ nin 26 maddeden ve 7 alt boyuttan oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin alt boyutları; Toplumsal Katkı ve İnsan Odaklılık, Rol Model Etkisi, Fiziksel Aktivite ve Spor Tutkusu, Aile Etkisi, Öz Yeterlik, Okul Ortamına Tanıdıklık ve Ekonomik Güvence ve Maddi Kazanç olarak belirlenmiştir. Bu bulgular, BEŞÇD’ nin spor alanında eğitim gören bireylerin mesleki yönelimlerini değerlendirmek için kullanılabilecek uygun bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Beden eğitimi ve spor öğretmeni , motivasyon , hür irade teorisi

Etik Beyan

Bu çalışma kapsamında tüm bilimsel ve etik kurallara uyulmuştur. Araştırmada yer alan katılımcılardan gerekli onamlar alınmış olup, çalışma verileri gönüllülük esasına göre toplanmıştır. Araştırma, Helsinki Deklarasyonu’nun etik ilkeleri gözetilerek yürütülmüştür. Eğer araştırma sürecinde etik kurul onayı gerektiren bir durum söz konusuysa ilgili onay ilgili kurumdan alınmıştır. Ayrıca çalışmada intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme, haksız yazarlık gibi etik ihlallerin hiçbirine yer verilmemiştir.

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Adaptation of the Scale of Attractive and Supportive Factors Shaping Participation in Physical Education Classes into Turkish: Validity and Reliability Study

Öz

The purpose of this study is to contribute to the literature by establishing the validity and reliability of the Attractive and Supportive Factors Shaping Participation in Physical Education Classes Scale (BEŞÇD). Materials and Methods: The study group consisted of a total of 318 students enrolled in the Faculty of Sports Sciences and the Physical Education and Sports College (FSSC), of whom 55.3% were female (n=176) and 44.7% were male (n=142). The scale, originally named “The Attractors and Facilitators for Physical Education (AFPE),” consists of 44 items and a 7-point Likert-type rating scale. The data obtained from the study were analyzed using SPSS 25.0 and LISREL 8.7 programs at a 95% confidence level. The reliability levels of the scales used in the study were calculated using the internal consistency method and Cronbach's Alpha reliability criterion. Findings: According to the confirmatory factor analysis results, the factor loadings of the items in the scale ranged from 0.557 to 0.991, indicating that the items in the scale strongly represent the targeted structure. These findings support the robust structural validity of the scale's factor structure. The overall Cronbach's alpha coefficient of the scale was calculated as α=0.725. Conclusion: The AFA, DFA, and reliability analyses conducted in this study revealed that the BEŞÇD is a valid and reliable measurement tool consisting of 26 items and 7 subscales. The sub-dimensions of the scale are: Social Contribution and Human-Centeredness, Role Model Effect, Physical Activity and Passion for Sports, Family Influence, Self-Efficacy, Familiarity with the School Environment, and Economic Security and Financial Gain. These findings indicate that the BEŞÇD is a suitable tool for assessing the professional orientations of individuals pursuing education in the field of sports.

Anahtar Kelimeler

Physical education teacher , motivation , self-determination theory

Kaynakça

• Aksayan, S. ve Gözüm S. (2002). Kültürlerarası ölçek uyarlaması için rehber I: Ölçek uyarlama aşamaları ve dil uyarlaması. Hemşirelik Araştırma Dergisi, 4(1), 9-14.
• Alamri, A. A., Alghamdi, S. A., & Alzahrani, A. H. (2021). Motivation and learning. International Journal of Education and Practice, 9(2), 241-255.
• Alvariñas-Villaverde, M., Domínguez-Alonso, J., Pumares-Lavandeira, L., & Portela-Pino, I. (2022). Initial motivations for choosing teaching as a career. Frontiers in Psychology, 13, 842557.
• Atıcı, A. R., & Erbaş, M. K. (2024). Sporda Gençler Arası Antrenör Davranışlarını Belirleme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlaması: Geçerlik Güvenirlik Çalışması. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(4), 1483-1494.
• Ayçiçek, B. & Toraman, Ç. (2020). The predictive role of reasons for choosing the teaching profession as a career on the educational beliefs of teachers. International Journal of Contemporary Educational Research,7(1), 300-310.DOI: https://doi.org/10.33200/ijcer.713412
• Baloch, M. A., & Shah, N. (2014). Career decision-making. Journal of Education and Practice, 5(21), 154-160. Baloch, R.A.S., & Shah, N. (2014). The significance of awareness about selection and recruitment processes in students’ career decision making. European Scientific Journal,10(14), 536-552.
• Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman.
• Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., & Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186–3191.
• Burgueño, R., Sicilia, Á., Medina-Casaubón, J., Alcaraz-Ibáñez, M., & Lirola, M. J. (2017). Academic motivation scale revised. Inclusion of integrated regulation to measure motivation in initial teacher education. Anales de psicología, 33(3), 670-679.
• Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
• Chen, L., Wang, Y., & Xu, Z. (2024). Self-determination theory in sports. Psychology of Sport and Exercise, 67, 102499.
• Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve Lisrel uygulamaları. Pegem Akademi.
• Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_0
• Deniz, M. E. (2007). Psikolojik danışma ve rehberlikte ölçme araçları. Ankara: Maya Akademi Yayınları.
• Fokkens-Bruinsma, M., & Canrinus, E. T. (2014). Motivation for becoming a teacher. Teaching and Teacher Education, 37, 11-22.
• George, D. & Mallery, P. (2020). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference (16th ed.). Routledge.
• Hambleton, R. K., & Patsula, L. (1998). Adapting tests for use in multiple languages and cultures. Social Indicators Research, 45(1), 153–171. https://doi.org/10.1023/A:1006941729637
• Hambleton, R. K., Merenda, P. F., & Spielberger, C. D. (Eds.). (2005). Adapting educational and psychological tests for cross-cultural assessment. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
• Hagger, M. S., & Chatzisarantis, N. L. (2007). Intrinsic motivation and self-determination in exercise and sport. Human Kinetics.
• Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. London: Routledge.
• Kumar, M. (2014). A Comparative Study of Motives for Choosing Physical Education as a Profession. International Journal of Science and Research, 3(10), 321-323.
• Praetorius, A. K., Klassen, R. M., & Dickhäuser, O. (2017). Motivation in teacher education. Contemporary Educational Psychology, 51, 324-335.
• Richards, K. A. R., Templin, T. J., & Graber, K. C. (2019). The socialization of teachers. Journal of Teaching in Physical Education, 38(2), 145–157. https://doi.org/10.1123/jtpe.2018-0255
• Rocchi, M., Pelletier, L., & Desmarais, P. (2017). The validity of the Interpersonal Behaviors Questionnaire (IBQ) in sport. Measurement in Physical Education And Exercise Science, 21(1), 15-25.
• Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54–67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020
• Savaşır, I. (1994). Ölçek uyarlamasındaki sorunlar ve bazı çözüm yolları. Türk Psikolojisi Dergisi, 9(33), 27-32.
• Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H. ve Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
• Spittle, M., Jackson, K., & Casey, M. (2009). Applying self-determination theory to understand the motivation for becoming a physical education teacher. Teaching and Teacher Education, 25(1), 190-197.
• Spittle, M., Kremer, P., & Sullivan, S. (2011). Pre-service physical education teachers’ reasons for choosing physical education. Australian Journal of Teacher Education, 36(11), 1-12.
• Vallerand, R. J. (2000). Deci and Ryan's self-determination theory: A view from the hierarchical model of intrinsic and extrinsic motivation. Psychological Inquiry, 11(4), 312–318. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_03
• Watt, H. M. G., & Richardson, P. W. (2007). Motivational factors influencing teaching. Journal of Educational Psychology, 99(1), 147-165.
• Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, (46), 74-85.
• Zeng, D., Takada, N., Hara, Y., Sugiyama, S., Ito, Y., Nihei, Y., & Asakura, K. (2022). Impact of Intrinsic and Extrinsic Motivation on Work Engagement: A Cross-Sectional Study of Nurses Working in Long-Term Care Facilities. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 1284. https://doi.org/10.3390/ijerph19031284
• Zhou, Z., & Zhang, Y. (2023). Intrinsic and Extrinsic Motivation in Distance Education: A Self-Determination Perspective. American Journal of Distance Education, 38(1), 51–64. https://doi.org/10.1080/08923647.2023.2177032