Nörogelişimsel Bozukluklarda Ortak Beslenme Sorunları
Öz
Nörogelişimsel bozukluklar; genetik yatkınlık, epigenetik düzenlemeler ve çevresel etmenlerin karmaşık etkileşimi sonucu ortaya çıkan, çocukluk döneminde belirginleşen ve yaşam boyu sürebilen çok boyutlu klinik tablolardır. Otizm spektrum bozukluğu (OSB), dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), zihinsel yetersizlik ve özgül öğrenme bozuklukları bu grubun en sık görülen örnekleri arasında yer almaktadır. Nörogelişimsel bozukluğu olan bireylerde beslenme sorunları oldukça yaygındır. Besin seçiciliği, besin neofobisi, sınırlı diyet örüntüleri ve duyusal hassasiyetler; enerji, mikro ve makro besin ögesi yetersizliklerine zemin hazırlayabilmektedir. Bunun yanı sıra, gastrointestinal semptomlar, bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler ve bağırsak–beyin eksenindeki bozulmaların davranışsal belirtilerle ilişkili olabileceği bildirilmektedir. Besin alerjileri ve intoleranslar da nöroimmün mekanizmalar üzerinden klinik tabloya katkı sağlayabilecek potansiyel etmenler arasında yer almaktadır. Bu derlemede, nörogelişimsel bozukluklarda ortak beslenme sorunlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçla PubMed, Scopus, Web of Science ve Google Scholar veri tabanlarında ilgili anahtar kelimeler kullanılarak literatür taraması yapılmış ve konu ile ilişkili çalışmalar değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Afzal, N., Murch, S., Thirrupathy, K., Berger, L., Fagbemi, A., & Heuschkel, R. (2003). Constipation with acquired megarectum in children with autism. Pediatrics, 112(4), 939–942.
- 2. Agus, A., Planchais, J., & Sokol, H. (2018). Gut microbiota regulation of tryptophan metabolism in health and disease. Cell Host and Microbe, 23(6), 716–724.
- 3. Al-Mamari, W. S., Emam, M. M., Al-Futaisi, A. M., & Kazem, A. M. (2015). Comorbidity of learning disorders and attention deficit hyperactivity disorder in a sample of Omani Schoolchildren. Sultan Qaboos University Medical Journal, 15(4), e528–e533.
- 4. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5. American Psychiatric Association.
- 5. Ausderau, K. K., John, B. S., Kwaterski, K. N., Nieuwenhuis, B., & Bradley, E. (2019). Parents’ strategies to support mealtime participation of their children with autism spectrum disorder. American Journal of Occupational Therapy, 73(1), 72-82.
- 6. Bandini, L. G., Curtin, C., Phillips, S., Anderson, S. E., Maslin, M., & Must, A. (2016). Changes in food selectivity in children with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47(2), 439–446.
- 7. Barnhill, K., Gutierrez, A., Ghossainy, M., Marediya, Z., Devlin, M., Sachdev, P., Marti, C. N., & Hewitson, L. (2018). Dietary status and nutrient intake of children with autism spectrum disorder: A case-control study. Research in Autism Spectrum Disorders, 50, 51–59.
- 8. Bennett, F. C., & Molofsky, A. V. (2019). The immune system and psychiatric disease: A basic science perspective. Clinical and Experimental Immunology, 197(3), 294–307.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
13 Mart 2026
Kabul Tarihi
18 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 3