Kendine Yabancılaşma ve Sosyal Psikolojik Bir Faaliyet Olarak Turizm

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 184 - 202, 30.12.2025

Yasin Bulut

https://doi.org/10.51525/johti.1702115

Öz

Çalışmada kendi gerçekliğini kavrayamayan, özgün yapısından, kimliğinden, kişiliğinden yani bizzat kendisinden uzaklaşan birey, konu edilmiştir. Nitel araştırma yöntemi ve alan yazın derlemesi şeklinde hazırlanan çalışmada kendine yabancılaşan bireyin turizm faaliyetlerine yöneliminin, sosyal psikolojik bağlamda değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kendine yabancılaşan bireyin, kendi ile olan bağlantısını yeniden kurabilmesi; duygu, düşünce ve eylem uyumuna sahip olabilmesi; ruhsal ve manevi eksikliğini giderebilmesi; inancı, değerleri ve tüm kimlikleri ile bütünleşebilmesi; salt insan olarak değerli olduğunun farkına varabilmesi gibi nedenlerle bir yeniliğe ihtiyacı olduğu açıktır. Aynı zamanda, yaşamındaki edimlerini kendini gerçekleştirme amacına yönelik sürdürebilmesi için ona kendini hatırlatacak ve otantik yapısı, varoluşu ve amacı üzerine tefekkür etmesini sağlayacak, yeniliği ve değişimi beraberinde getiren bir etkinliğe gereksinim duymaktadır. İşte bu noktada turizm faaliyetleri, bir alternatif olarak karşımıza çıkmakta ve çalışmanın sonuçlarında da vurgulandığı üzere, çok yönlü yapısı ile bireyin yabancılaşmadan sıyrılarak kendi gerçekliğini kavrayabilmesi, kaybettiği otantikliğe erişebilmesi ve yaşamı yeniden kucaklayabilmesi için bir fırsat olabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yabancılaşma , Kendine Yabancılaşma , Sosyal Psikoloji , Otantiklik , Otantiklik Arayışı

Self-Estrangement and Tourism as a Social Psychological Activity

Öz

In the study, focuses on individual who cannot grasp their own reality and who become discontinuer from their original structure, identity, personality, and essentially themselve. Prepared using qualitative research method and a review of the literature, in the study aims to evaluate of the tendency of individual who are self-estrangement to engage in tourism activities within a social psychological context. It is clear that individual who are self-estrangement need renewal for reasons such as being able to reestablish their connection with themselves; achieving harmony between their feelings, thoughts, and actions; overcoming their spiritual and moral deficiencies; integrating their beliefs, values, and all aspects of their identity; and realizing that they are valuable simply as human beings. At the same time, in order to continue their actions in life with the aim of self-actualization, they need an activity that will remind them of themselve and enable them to reflect on their authentic structure, existence, and purpose, bringing with it renewal and change. This is where tourism activities emerge as an alternative. As emphasized in the results of this study, with its multifaceted structure, tourism can offer an opportunity for individual to break free from alienation, grasp their themselve reality, regain their lost authenticity, and embrace life anew.

Anahtar Kelimeler

Alienation , Self-Estrangement , Social Pschology , Authenticity , Seeking Authenticity

Kaynakça

• Adler, J. (1989). Travel as performed art. American Journal of Sociology, 94(6), 1366-1391.
• Akdeniz, E. B. (2012). J. P. Sartre'de yabancılaşma fenomeni. Karakoyun Yayınları.
• Akgündüz, Y. (2016). Turist, turizm ve turist psikolojisi. İçinde E. Duran, & C. Aslan (Eds.), Turizmin sosyal psikolojik dinamikleri (ss. 31-45). Paradigma Akademi Yayınları.
• Aktaş Polat, S. A., & Polat, S. (2016). Turizm perspektifinden yabancılaşmanın sosyo-psikolojik analizi: Günlük yaşamdan turistik yaşama yabancılaşma döngüsü. Sosyoekonomi, 24(28), 235-253.
• Allport, G. W. (1961). Pattern and growth in personality. Holt, Rinehart and Winston.
• Aristoteles. (2014). Politika (Çev. M. Tunçay). Remzi Kitabevi. Atılgan, Z. (2010). Anomi ve yabancılaşma bağlamında İstanbul'daki kapkaç olaylarına bakış, Tez No: 263572 [Doktora Tezi], Fırat Üniversitesi.
• Bulut, Y. (2024). Yabancılaşma ve postmodern gezginin otantiklik arayışı. Paradigma Akademi Yayınları.
• Carter, R. W. & Beeton, R. J. (2004). A model of cultural change and tourism. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 9(4), 423-442.
• Cohen, E. (1979). A phenomenology of tourist experience. Sociology, 13(2), 179-201.
• Cohen, E. (1984). The Sociology of tourism: Approaches, issues, and findings. Annual Review of Sociology, (10), 373-392.
• Cohen, E. (1988). Authenticity and commoditization in tourism. Annals of Tourism Research, 15(3), 371-386.
• Çelebi, S. K. (2017). Turistik deneyime hayvanların dâhil edilmesi. İçinde E. G. Küçükaltan & S. E. Dilek (Eds.), Metalaşan turizm - metalaştırılan hayvanlar turizmin ahlaki sorumluluğu olabilir mi?. Nobel Yayınevi.
• Dann, G. (1977). Anomie, ego-enhancement and tourism. Annals of Tourism Research, 4(4), 184-194.
• Descartes, R. (2015). Yöntem üzerine konuşma (Çev. M. Erşen,). Say Yayınları.
• Develioğlu, K. & Tekin, Ö. A. (2012). Otel çalışanlarının yabancılaşma düzeyinin demografik özellikler kapsamında incelenmesi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(3), 121-128.
• Doğan, H. Z. (2004). Turizmin sosyo-kültürel temelleri. Detay Yayıncılık.
• Dubrin, A. J. (1994). Applying psychology: Individual and organizational effectiveness. Prentice Hall.
• Durakoğlu, A. (2013). Mevlana ve Marcel'de insan varlığı. Akademik Bakış Dergisi, (37), 1-19.
• Duran, E. (2016). Turist perspektifinden. İçinde E. Duran & C. Aslan (Eds.), Turizmin Sosyal Psikolojik Dinamikleri (ss. 171-188). Paradigma Akademi Yayınları.
• Duru, E. (1995). Üniversite öğrencilerinde yabancılaşma ve yalnızlık düzeyi ilişkisi, (Tez No: 41347) [Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Earl, B. (2020). The practice of social research. Cengage Publisher.
• Edensor, T. (2000). Staging tourism tourists as performers. Annals of Tourism Research, 27(2), 322-344.
• Ergil, D. (1980). Yabancılaşma ve siyasal katılma. Olgaç Yayınevi.
• Ertoy, M. (2007). Yabancılaşma kader mi, tercih mi?. Lotus Yayınevi.
• Freud, S. (2016). Kültürdeki huzursuzluk (Çev. V. Atayman). Say Yayınları.
• Fromm, E. (1996). Özgürlükten kaçış (Çev. Şemsa Yeğin). Payel Yayınevi.
• Fromm, E. (2014). Sağlıklı toplum (Çev. Y. Salman, & Z. Tanrısever). Payel Yayınevi.
• Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Doubleday Publishing.
• Goldman, B. & Kernis, M. (2002). The role of authenticity in healthy psychological functioning and subjective well-being. Annals of the American Psychotherapy Association, 5(6), 18-20.
• Guignon, C. (2009). Kimim ben: Otantik olmak (Çev. A. Tüzer). Lotus Yayınevi.
• Gül, A. (2010). Benlik düzenleme odakları, otantiklik ve ilişkisel / özerk benlik ketlenmesi, (Tez No: 264172 )[Yüksek Lisans Tezi]. Mersin Üniversitesi.
• Gül, A. (2016). Otantiklik ve dindarlığın özgecilik üzerindeki rolünün incelenmesi, (Tez No: 441197) [Yüksek Lisans Tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Güleç , C. (2015). Ustaca yaşamak ve otantik varoluş. Pusula Yayınevi.
• Gülüm, E. (2015). Yaratıcı turizm - halk kültürü ilişkisi ve yerelin popülerleşmesi. Milli Folklor, (105), 87-98.
• Hegel, G. (2016). Tarih felsefesi 1 (Çev. Y. Kaplan). Külliyat Yayınları.
• Heidegger, M. (2011). Varlık ve zaman (Çev. K. H. Ökten). Agora Yayınları.
• James, W. (1963). The varieties of religious experience. University Books.
• Köprülü, M. F. (2016). Türk edebiyatı tarihi. Alfa Basım Yayım.
• Lanquar, R. (1991). Turizm ve seyahat sosyolojisi (Çev. G. Ö. Kayır). İletişim Yayınları.
• MacCannell, D. (1976). The tourist: A new theory of the leisure class. Schocken.
• MacCannell, D. (1989). The tourist - a new theory of the leisure class. With a New Introduction by the Author.
• Maoz, D. (2006). Erikson on the tour. Tourism Recreation Research, 31(3), 55-63.
• Marx, K. (2017). Yabancılaşma. Sol Yayıncılık.
• Maslow, A. H. (1954). Motivation and personality. Harper & Row Publisher.
• Montaigne. (2016). Denemeler (Çev. S. Eyüboğlu). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Moore, K., Cushman, G. & Simmons, D. (1995). Behavioral conceptualization of tourism and leisure. Annals of Tourism Research, 22(1), 67-85.
• Moutinho, L. (1987). Consumer behaviour in tourism. European journal of marketing, 21(10), 5-44.
• Nash, D. (1981). Tourism as an anthropological subject. Current Anthropology, 22(5), 461-481.
• Özbudun, S., Markus, G. & Demirer, T. (2008). Yabancılaşma ve... . Ütopya Yayıncılık.
• Özel, İ. (2016). Üç zor mesele. Tiyo Yayıncılık.
• Parrinello, G. L. (1993). Motivation and anticipation in post-industrial tourism. Annals of Tourism Research, 20(2), 233-249.
• Pearce, P. L. (2013). The social psychology of tourist behaviour: International series in experimental social psychology. Pergamon Press.
• Rickly-Boyd, J. M. (2013). Alienation: Authenticity's forgotten cousin. Annals of Tourism Research, (40), 412-415. Rızaoğlu, B. (2004). Turizm ve toplumsallaşma. Detay Yayıncılık.
• Rızaoğlu, B. (2012). Turizm davranışı. Detay Yayıncılık.
• Rousseau, J. J. (2015). Toplum sözleşmesi (Çev. V. Günyol). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Sampaio, S., Simoni, V. & Isnart, C. (2014). Tourism and transformation: Negotiating metaphors, experiencing change. Journal of Tourism and Cultural Change, 12(2), 93-101.
• Sartre, J. P. (2017). Baudelaire (Çev. A. Tümertekin). İthaki Yayınları.
• Sedmak, G. & Mihalic, T. (2008). Authenticity in mature seaside resorts. Annals of Tourism Research, 35(4), 1007-1031.
• Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24(6), 783-791.
• Seeman, M. (1991). Alienation and anomie. İçinde P. S. Shaver & L. S. Wrightsman (Eds.), Measures of personality and social psychological attitude (ss. 291-372). Academic Press.
• Shim, C. S. (2013). Postmodern tourism as signification: Definitional constructs of authenticity in the context of tourism and their influence on the urban tourist experience [Doktora Tezi]. Illinois Üniversitesi.
• Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, (104), 333-339.
• Stebbins, R. A. (2001). Exploratory research in the social sciences. Sage Publications.
• Steiner, C. J. & Reisinger, Y. (2006). Understanding existential authenticity. Annals of Tourism Research, 33(2), 299-318.
• TDK [Türk Dil Kurumu], 2018. Erişim Tarihi: 25 Mart, 2018. Erişim Adresi: http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5abba9ea738765.06100147.
• Tolan, B. (1980). Çağdaş toplumun bunalımı: Anomi ve yabancılaşma. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayınları.
• Torraco, R. J. (2005). Writing integrative literature reviews: Guidelines and examples. Human Resource Development Review, 4(3), 356–367.
• Trilling, L. (1972). Sincerity and authenticity. Harvard University Press.
• Tutar, H. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik: Bir model önerisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 117-140.
• Urry, J. (2009). Turist bakışı (Çev. E. Tataroğlu & İ. Yıldız). Bilgesu Yayıncılık.
• Uygur, N. (2002). Çağdaş ortamda teknik. Yapı Kredi Yayınları.
• Wang, N. (1999). Rethinking authenticity in tourism experience. Annals of Tourism Research, 26(2), 249-270.
• Wall, G., & Mathieson, A. (2006). Tourism: Change, impacts, and opportunities. Pearson Education.
• Weber, M. (2011). Protestan ahlakı ve kapitalizmin ruhu (Çev. M. Köktürk). Bilgesu Yayıncılık.
• Xue, L., Manuel-Navarrete, D. & Buzinde, C. N. (2014). Theorizing the concept of alienation in tourism studies. Annals of Tourism Research, 44, 186-199.
• Yeniçeri, Ö. (1997). Yozlaşma ve yabancılaşmaya karşı itirazlar. Töre Yayınları