Turkey's Sustainable Tourism Policies: A Review of Higher Policy Documents

Öz

This study examines Turkey's 12th Development Plan and the Ministry of Culture and Tourism's 2024–2028 Strategic Plan through qualitative document analysis in terms of sustainable tourism's environmental, economic, and socio-cultural objectives. The documents were subjected to content analysis using MAXQDA, and statements were coded under three main objectives. Word cloud analysis was performed, and direct quotations were used to reveal the general trends in the documents. The study results show that environmental objectives are clearly emphasised in the Strategic Plan, while the 12th Development Plan gives balanced weight to environmental and economic objectives. The Strategic Plan comprehensively addresses environmental goals through tools such as the Blue Flag, water-waste management, energy efficiency, effective management of protected areas, and responsible tourism awareness. The 12th Development Plan, on the other hand, strengthens the economic dimension through diversification in tourism, extending the season, increasing revenue per visitor, expanding destination management organisations, innovative financing for green transformation, improving working conditions, and skills programmes, while also highlighting monitoring and evaluation capacity with the promise of measurement tools and new data sets compatible with the international framework. Both documents reveal that policies related to socio-cultural objectives are relatively limited. Overall, strategic alignment is strong, but there is a need to strengthen socio-cultural indicators and the implementation architecture at the local level.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable tourism
• 12th Development Plan
• Ministry of Culture and Tourism Strategic Plan

Türkiye’nin Sürdürülebilir Turizm Politikaları: Üst Politika Belgeleri Üzerinden Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin 12. Kalkınma Planı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı 2024–2028 Stratejik Planı’nı sürdürülebilir turizmin çevresel, ekonomik ve sosyo‑kültürel amaçları açısından nitel doküman analiziyle incelemektedir. Belgeler MAXQDA ile içerik analizine tabi tutulmuş ve ifadeler üç ana amaç altında kodlanmıştır. Belgelerdeki genel eğilimleri görünür kılmak için kelime bulutu analizi yapılmış ve doğrudan alıntılar kullanılmıştır. Çalışma sonuçları Stratejik Plan’da çevresel amaçların belirgin biçimde öne çıktığını, 12. Kalkınma Planı’nda ise çevresel ve ekonomik amaçlara dengeli bir şekilde ağırlık verildiğini göstermiştir. Stratejik Plan, Mavi Bayrak, su‑atık yönetimi, enerji verimliliği, korunan alanların etkin yönetimi ve sorumlu turizm farkındalığı gibi araçlarla çevresel hedefleri kapsamlı bir şekilde ele almıştır. 12. Kalkınma Planı ise turizmde çeşitlendirme, sezonun uzatılması, ziyaretçi başına gelirin artırılması, destinasyon yönetim örgütlerinin yaygınlaştırılması, yeşil dönüşüm için yenilikçi finansman, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve beceri programları ile ekonomik boyutu güçlendirirken, uluslararası çerçeveyle uyumlu ölçüm araçları ve yeni veri setleri vaadiyle izleme‑değerlendirme kapasitesini de öne plna çıkarmıştır. Her iki belgede de sosyo‑kültürel hedeflere ilişkin politikaların görece sınırlı olduğu belirlenmiştir. Genel olarak, stratejik uyumun güçlü olduğu fakat sosyo‑kültürel göstergeler ve yerel düzeyde uygulama mimarisinin güçlendirmeye açık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir turizm
• 12. Kalkınma Planı
• Kültür ve Turizm Bakanlığı Stratejik Planı

Kaynakça

1. Akıncı, Z., & Öksüz, E. N. (2020). Local people's view on tourism in context of sustainable tourism principles: An importance-performance analysis. Advances in Hospitality and Tourism Research (AHTR), 10(4), 501-529.
2. Akkaya, F. A. (2019). Sürdürülebilir turizm gelişiminde yenilenebilir enerji kooperatifleri (Kemaliye özelinde örnek yatırım analizi ve finansal katkı değerlendirmesi). Turkish Studies, 14(4), 2003-2028.
3. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (2016). Sürdürülebilir kalkınma amaçları. https://www.e- unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284417254 (Erişim tarihi: 03.09.2025).
4. Bozkurt, Y., & Efe, F. (2024). Sürdürülebilir kalkınma ve yeşil ekonomik büyüme açısından çevrenin sürdürülebilirliğine eleştirel yaklaşım. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, 2024(13), 12-25.
5. Can, İ. İ., & Emir, O. (2021). Beş yıllık kalkınma planları kapsamında kitle turizmine ve alternatif turizme bakışın değerlendirilmesi. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 125-155. Çakır, M., & Altıner, D. D. (2025). DergiPark veritabanında gastronomi ve gıda alanında sıfır atık temalı makalelerin bibliyometrik incelemesi. Düzce Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 3(1), 33-53.
6. Dağlı, Z. (2018). Sürdürülebilir turizmin gelişimine yönelik yerel halkın tutumlarını incelemeye ilişkin bir araştırma: Akçakoca destinasyonu. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 15(3), 603-619.
7. Demir, E. (2020). Turizmin sosyo-kültürel etkileri üzerine bir inceleme. Antalya Bilim Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 62-77.
8. Devlet Planlama Teşkilatı (2006, Haziran 10) IX. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://onikinciplan.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2022/10/Dokuzuncu_Kalkinma_Plani-2007-2013. Devlet Planlama Teşkilatı (2013, Haziran 10) X. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp- content/uploads/2022/08/Onuncu_Kalkinma_Plani-2014-2018.

9. Devlet Planlama Teşkilatı (2018, Haziran 10) XI. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp- content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023.
10. Gössling, S. (2015). New performance indicators for water management in tourism. Tourism Management, 46, 233-244.
11. Kalem, M. Y., & Deniz, F. Ö. (2018). Turizmin yerel halkın sosyo-kültürel yapısına etkisi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(2), 79-91.
12. Kaman, D., & Bozkurt, Y. (2025). Sürdürülebilir kalkınma ve çevre: Geleceği şekillendirecek stratejiler. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (83), 299-316.
13. Kılınç, İ. Türkiye’de uygulanan kalkınma planlarının turizm sektörü açısından incelenmesi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 475-490.
14. Kocalar, A. C. (2024). Kültür turizmi ve sürdürülebilir kalkınma politikaları bağlamında Kars. Journal of Humanities and Tourism Research, 14(2), 124-145.
15. Köroğlu, Ö., & Karaman, S. (2014). Doğaya dayalı turizm faaliyetlerinin gelişiminde toplum temelli doğal kaynak yönetiminin önemi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014(1), 95-106.
16. Okuyucu, A., & Somuncu, M. (2012). Kültürel mirasın korunması ve turizm amaçlı kullanılmasında yerel halkın algı ve tutumlarının belirlenmesi: Osmaneli ilçe merkezi örneği, Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi 4 (1), 3751
17. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2025). Planlar ve Programlar. https://www.sbb.gov.tr/kalkinma-planlari/
18. Uğurlar, A. (2017). Turizmde sürdürülebilirlik: Bir ölçülebilirlik aracı olarak göstergelerin önemi. İdealkent, 8(21), 118-140.
19. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık
20. Yılmaz, İ. A., Ünal, A., & Çakır, G. (2015). Sürdürülebilir turizm literatürü üzerine bir değerlendirme: Türkiye bağlamı. Mesleki Bilimler Dergisi (MBD), 4(2), 55-83.
21. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2024). 2024-2028 Stratejik Planı. https://disiliskiler.ktb.gov.tr/Eklenti/127713,ktbsp2024-2028kisaversiyon28102024v1eklipdf.pdf?0 (Erişim tarihi: 05.09.2025)