Tabiat Parklarının Cradis Yöntemi ile Ekoturizm Performansının Ölçülmesi: Giresun İli Üzerine Değerlendirme

Öz

Turistik talebin artması ve ekonomik olarak ülkeye katkısı nedeniyle, ekoturizmin turizm sektörü içinde değeri artmıştır. Araştırma, ekoturizmin içerisinde değerlendirilen tabiat parklarının performanslarını ölçmeyi ve sırlamayı amaçlamaktadır. Tabiat parklarının ekoturizm performanslarının değerlendirilmesi ile birlikte turistlerin beklentilerine yönelik olarak sorunların çözüme kavuşması ve turistik talebin artacağı düşünülmektedir. Araştırma evrenini Giresun ilinde bulunan 11 adet tabiat parkı oluşturmaktadır. Ekoturizm performans kriterleri olarak, “Ulaşım Kolaylığı, Güvenlik, Aktivite Alanları, Altyapı, Doğal Çekicilik, Flora ve Fauna, Tanıtım ve Konaklama İmkânı” kriterleri ile değerlendirme yapılmıştır. Araştırma yöntemi olarak çok kriterli karar verme yöntemlerinden “Cradis Yöntemi” kullanılmıştır. Turizm uzmanlarına yönelik olarak yapılan anketler sonucunda ekoturizm potansiyeli en yüksek olan tabiat parkı “Koç Kayası Tabiat Parkı” olarak belirlenmiştir. “Hızırilyas Tepesi Tabiat Parkı” tüm ölçütler açısından en zayıf performansı sergileyen tabiat parkı olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında tüm kriterlerin önem derecesine göre sıralanması ile analizler yardımıyla tabiat parklarının performansları elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ekoturizm
• Tabiat Parkları
• Ekoturizm Potansiyeli
• Giresun İli Turizmi
• Cradis Yöntemi

Measuring the Ecotourism Performance of Nature Parks Using the CRADIS Method: An Evaluation on Giresun Province

Öz

Due to increasing tourist demand and its economic contribution to the country, ecotourism has gained value within the tourism sector. This research aims to measure and rank the performance of nature parks evaluated within the scope of ecotourism. It is believed that evaluating the ecotourism performance of nature parks will lead to the resolution of problems related to tourist expectations and an increase in tourist demand. The research universe consists of 11 nature parks located in Giresun province. Ecotourism performance criteria used for evaluation include "Ease of Access, Security, Activity Areas, Infrastructure, Natural Attractiveness, Flora and Fauna, Promotion, and Accommodation Facilities." The "Cradis Method," a multi-criteria decision-making method, was used as the research method. Based on surveys conducted among tourism experts, "Koç Kayası Nature Park" was determined to have the highest ecotourism potential. "Hızırilyas Tepesi Nature Park" was identified as exhibiting the weakest performance across all criteria. The performance of the nature parks was obtained through analysis by ranking all criteria according to their importance.

Anahtar Kelimeler

• Ecotourism
• Natural Parks
• Ecotourism Potential
• Cradis Methods
• Tourism in Giresun Province

Kaynakça

1. Akten, S., ve Gül, A. (2014). Korunan doğal alanlarda ziyaretçilerin olası etki düzeyleri önlem ve standartların belirlenmesi (Gölcük Tabiat Parkı örneği). Turkish Journal of Forestry, 15(2), 130-139.
2. Akyurt, H. (2019). Analitik Hiyerarşi Seçim Yöntemi ile otel personeli seçimi kriterlerinin değerlendirilmesi: Giresun ili örneği. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi (Özel Sayı), 64–78.
3. Bunruamkaew, K. & Murayama, Y. (2011). Site suitability evaluation for ecotourism using GIS & AHS: A case study of Surat Thani province. Thailand, Social and Behavioral Sciences, 21, 269-278.
4. Cvetković, M., Brankov, J., Ćurčić, N., Pavlović, S., Dobričić, M., & Tretiakova, T. N. (2023). Protected natural areas and ecotourism—Priority strategies for future development in selected Serbian case studies. Sustainability, 15(21), 15621.
5. Doğan, H., ve Uludağ, A. S. (2023). Türkiye’de taşımacılık faaliyetlerinin gelişimi ve dönemsel bir performans analizi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(4), 3016-3049.
6. Doğanay, H. ve Zaman, S. (2013). Türkiye turizm coğrafyası. Erzurum: Pegem Akademi Yayıncılık. Frost, W., & Hall, C. M. (2012). Tourism and national parks. London: Routledge.
7. Pınaroğlu, B. ve Ayaz, N. (2024). Tabiat parkı ziyaretçilerinin seyahat memnuniyeti ve tavsiye etme niyeti: Batı Karadeniz Bölgesi Örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 14(4), 594-610.
8. Ijatuyi, E. J., Yessoufou, K., & Patrick, H. O. (2025). Sustainable tourism and green space: exploring how green spaces and natural attractions contribute to local tourism economies and revenue generation in Gauteng province. Discover Sustainability, 6(1), 236.

9. Jeou-Shyan, H., Hsuan, H., Chih-Hsing, L. & Lin, L. (2011). Competency analysis of top managers in the Taiwanese hotel industry. International Journal of Hospitality Management, 30, 1044-104.
10. Koday, S., Kaymaz, H., ve Kaya, G. (2018). Kuzalan Tabiat Parkı’nın doğa turizm potansiyeli (Dereli- Giresun). Marmara Coğrafya Dergisi, (37), 124-143.
11. Korucuk, S. (2021). Ordu ve Giresun illerinde kentsel lojistik performans unsurlarına yönelik karşılaştırmalı bir analiz. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (26), 142-155.
12. Montaguti, F., & Mingotto, E. (2015). Ecotourism in natural parks: An assured sustainable success? Tourist behavior, attractiveness, and sustainable development issues in two Italian parks. Tourism Planning & Development, 12(1), 99-110.
13. Olmos-Martínez, E., Romero-Schmidt, H. L., Blázquez, M. D. C., Arias-González, C., & Ortega-Rubio, A. (2022). Human communities in protected natural areas and biodiversity conservation. Diversity, 14(6), 441.
14. Pérez-Calderón, E., Miguel-Barrado, V., & Sánchez-Cubo, F. (2022). Tourism business in Spanish National Parks: A multidimensional perspective of sustainable tourism. Land, 11(2), 190.
15. Puska, A., Ejubović, A., & Puska, J. (2022). The effect of self-regulated learning on academic performance and student satisfaction in higher education. Education and Information Technologies, 27(1), 123–145.
16. Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. International journal of services sciences, 1(1), 83-98.
17. Tang, X., & Adesina, J. A. (2022). Biodiversity conservation of national parks and nature-protected areas in West Africa: The case of Kainji National Park, Nigeria. Sustainability, 14(12), 7322.
18. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2026, 5 Ocak). https://bolge12.tarimorman.gov.tr/Menu/28/Tabiat-Parklari Turan, M. ve Akyurt, H. (2021). Turizm yöneticilerinin ekoturizm algısının AHP yöntemi ile belirlenmesi: Giresun ili örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 660–678.
19. Ültay, E., Akyurt, H. ve Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188-201.
20. Van Phung, P., & Hoang, T. H. L. (2023). Sustainable eco-tourism development in national parks: An approach from local community’s support. Journal of Law and Sustainable Development, 11(9), e1146- e1146.
21. Yener, Ş. D. (2021). Türkiye’deki tabiat parklarinin rekreasyonel açidan analizi. Eurasian Journal of Forest Science, 9(3), 122-133.
22. Zheng, R., Zhang, X., Li, Y., Wang, L., & Chen, Q. (2021). Ecotourism practices in Potatso National Park from the perspective of tourists: Assessment and developing contradictions. Sustainability, 13(22), 12655.
23. Zhu, D., Wu, C., Ren, H., & Hui, D. (2024). Building national parks to protect key ecosystems in China. Biological Diversity, 1(3-4), 193-198.