Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi
Öz
Karayolu ulaştırma altyapısında tüneller, coğrafi kısıtların aşılabilmesine olanak tanımaları nedeniyle büyük sosyal ve ekonomik öneme sahip özel ulaşım yapılarıdır. Kesintisiz hizmet sunan bu yapılarda güvenlik ise güncelliğini koruyan önemli bir konudur. Geçmiş kazalar, karayolu tünellerindeki güvenliğin sorgulanması gereksinimini doğurmuştur. Uluslararası düzeyde tünel güvenliğinin sağlanmasına yönelik yaklaşımlar geliştirilmeye çalışılmış, uygulamaların standartlaştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışma kapsamında karayolu tünel güvenliğinin, en riskli tehlikeli madde taşımacılığı özelinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Öncelikle dünya genelinde mevcut durum ve uluslararası mevzuat değerlendirilmiş, ülkelerin uygulamaları incelenmiştir. Ardından ülkemiz için konuya yönelik durum tespiti yapılarak olası problemler özetlenmiş, çözüm ve öneriler sunulmuştur. Çalışmada ayrıca, tünelde LPG taşımacılığı için ALOHA (Areal Locations of Hazardous Atmospheres- Tehlikeli Atmosferlerin Bölgesel Yerleri) yazılımı üzerinden örnek bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulamada, Senaryo (i): Yangın meydana gelmeden kimyasal kaçağın olduğu durum, Senaryo (ii): Kimyasal kaçağı sonrası jet yangını görüldüğü durum ve Senaryo (iii): BLEVE (Kaynayan sıvı genleşen buhar bulutu patlaması) üzerinden yangın, patlama ve toksik yayılım etkileri modellenmiştir. En geniş etki mesafeleri BLEVE sonucunda kırmızı, turuncu ve sarı tehlike bölgeleri için sırasıyla 10kW/sq m (60 saniye içinde potansiyel ölüm) =355m, 5.0kW/sq m (60 saniye içinde ikinci derece yanıklar) =502m ve 2kW/sq m (60 saniye içinde acı) =781m olarak belirlenmiştir. Ücretsiz bir yazılım olan ALOHA’nın, karayolu tehlikeli madde taşımacılığı uygulayıcı ve denetleyicileri için pratik olarak kullanılabileceği gösterilmiştir. Tehlikeli maddelerin tünellerden geçişi, önceden senaryolar üzerinden modellenerek uygun yol güzergâhı belirlenebilir. Böylece, tehlikeli madde taşımacılığında zaman kaybı ve maddi giderler bertaraf edilebilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Benekos, I. and Diamantidis, D. (2017). On Risk Assessment and Risk Acceptance of Dangerous Goods Transportation through Road Tunnels in Greece. Safety Science, 91, 1-10.
- Bing, Z., Chuan-sheng, W., Fang-liang, L. and Er-jue, W.(2020). Whole Risk Assessment System and Management System of Urban Road Tunnel Operation Stage. Journal of Highway and Transportation Research and Development (English Edition), 14,1.
- Bontempi, F. and Gkoumas, K. (2016). Risk Analysis for Severe Traffic Accidents in Road Tunnels. Int. J. Forensic Engineering, 3(1/2): 106-126.
- Caliendo, C. and De Guglielmo, M.L (2016). Quantitative Risk Analysis on the Transport of Dangerous Goods Through a Bi‐Directional Road Tunnel. Risk Analysis, 37(1): 116-129.
- Caliendo, C. and De Guglielmo, M.L. (2017). Simplified Method for Risk Evaluation in Unidirectional Road Tunnels Related to Dangerous Goods Vehicles. International Journal of Civil Engineering and Technology (IJCIET),8(6): 960-968.
- Chen, S., Xia, Y., Ma, F. and Liao, H. (2020). Research on Assessment of Highway Tunnel Operating Safety. IOP Conf. Series: Materials Science and Engineering, 741, 012069.
- EC, (2004). Directive on Minimum Safety Requirements for Tunnels in the Trans-European Road Network, Official Journal of the European Union, L 167 (30.04.2004). EuroStat, Dangerous Goods Transportation Statistics, (2017).
- İnternet: Emergency Response Guidebook, 2016 https://www.phmsa.dot.gov/sites/phmsa.dot.gov/files/docs/ERG2016.pdf (05.02.2020).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2020
Gönderilme Tarihi
21 Mayıs 2020
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 10 Sayı: 3
APA
Geyik, A., & Çetinyokuş, S. (2020). Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi. Journal of Humanities and Tourism Research, 10(3), 492-510. https://izlik.org/JA97ZU82FZ
AMA
1.Geyik A, Çetinyokuş S. Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi. JoHUT. 2020;10(3):492-510. https://izlik.org/JA97ZU82FZ
Chicago
Geyik, Alp, ve Saliha Çetinyokuş. 2020. “Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi”. Journal of Humanities and Tourism Research 10 (3): 492-510. https://izlik.org/JA97ZU82FZ.
EndNote
Geyik A, Çetinyokuş S (01 Eylül 2020) Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi. Journal of Humanities and Tourism Research 10 3 492–510.
IEEE
[1]A. Geyik ve S. Çetinyokuş, “Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi”, JoHUT, c. 10, sy 3, ss. 492–510, Eyl. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97ZU82FZ
ISNAD
Geyik, Alp - Çetinyokuş, Saliha. “Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi”. Journal of Humanities and Tourism Research 10/3 (01 Eylül 2020): 492-510. https://izlik.org/JA97ZU82FZ.
JAMA
1.Geyik A, Çetinyokuş S. Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi. JoHUT. 2020;10:492–510.
MLA
Geyik, Alp, ve Saliha Çetinyokuş. “Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi”. Journal of Humanities and Tourism Research, c. 10, sy 3, Eylül 2020, ss. 492-10, https://izlik.org/JA97ZU82FZ.
Vancouver
1.Alp Geyik, Saliha Çetinyokuş. Karayolu Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kapsamında Tünel Güvenliği ve Risk Analizi. JoHUT [Internet]. 01 Eylül 2020;10(3):492-510. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97ZU82FZ