EN
TR
Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları
Öz
Entegre zararlı yönetimi (EZY),tarımsal üretimdeki zararlı popülasyonlarını ekonomik ve ekolojik açıdan makul seviyelerde tutmayı amaçlayan bir yaklaşımdır. EZY, yalnızca zararlılarla mücadele etmeyi değil; çevre ve insan sağlığını korumayı, doğal düşmanları desteklemeyi ve ekonomik kayıpları minimize etmeyi hedeflemektedir. Günümüzde dijital teknolojilerin hızla gelişimi tarımsal alanlarda zararlı böceklerin hızlı ve doğru şekilde tespit edilmesine olanak tanımıştır. Tarım alanlarında zararlıların erken dönemde tespit edilmesi, popülasyon yoğunluğu artmadan gerekli önlemlerin alınması, uygun mücadele yönteminin belirlenmesi, verim ve kalite kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Nesnelerin interneti (IoT), sensörler, dronlar, görüntü işleme teknikleri, yapay zekâ destekli karar destek sistemleri ve otomasyon uygulamaları sayesinde zararlıların erken tespiti, popülasyon dinamiklerinin izlenmesi ve hedefe yönelik mücadeleyi mümkün hale getirmektedir. Bu teknolojiler, makine öğrenmesi ve derin öğrenme algoritmalarıyla birleştirildiğinde, zararlı popülasyonlarının izlenmesi, stres belirtilerinin tanımlanması ve mücadele stratejilerinin optimize edilmesi açısından önemli kazanımlar sağlamaktadır. Görüntü işleme ve sensör tabanlı sistemlerle yapılan çalışmalar, bitkilerde zararlı kaynaklı stresin spektral, termal veya akustik değişimlerle belirlenebildiğini ortaya koymaktadır. Özellikle dron tabanlı görüntüleme sistemleri ve otonom robotlar, geniş tarım alanlarında hızlı veri toplama ve yerinde değerlendirme olanağı sunarak klasik gözlem yöntemlerinin ötesine geçmektedir. Bu yaklaşım, yalnızca zararlı kontrolünde değil; aynı zamanda iklim değişikliğine uyum, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir tarım hedeflerinin gerçekleştirilmesinde de stratejik bir öneme sahiptir. Bu durum hem pestisit kullanımının azaltılması hem de çevre dostu ve ekonomik bir üretim sürecinin desteklenmesine katkı sağlayacaktır. Bu çalışma kapsamında, entegre zararlı yönetiminde akıllı tarım sistemlerinin kullanım olanakları ele alınmış ve zararlı böceklere yönelik yapılan araştırmalar derlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi
Proje Numarası
158-2023
Etik Beyan
Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur.
Teşekkür
Bu çalışmaya katkılarından dolayı SUBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Birimine (Proje No: 158-2023) teşekkür ederiz.
Kaynakça
- [1] FAO. (2023). The impact of pests and diseases on agricultural productivity. https://www.fao.org (27.11.2025)
- [2] Oerke, E. C. (2006). Crop losses to pests. Journal of Agricultural Science, 144(1), 31–43. https://doi.org/10.1017/S0021859605005708
- [3] Savary, S., Willocquet, L., Pethybridge, S.J., Esker, P., McRoberts, N., Nelson, A. (2019). The global burden of pathogens and pests on major food crops. Nature Ecology & Evolution, 3, 430–439. https://doi.org/10.1038/s41559-018-0793-y
- [4] Karabörklü, S., Azizoglu, U., Azizoglu, Z.B. (2018). Recombinant entomopathogenic agents: a review of biotechnological approaches to pest insect control. World Journal of Microbiology and Biotechnology, 34(1), 14.
- [5] Tiryaki, O., Canhilal, R., Horuz, S. (2010). Tarım ilaçları kullanımı ve riskleri. Erciyes üniversitesi fen bilimleri enstitüsü fen bilimleri dergisi, 26(2), 154-169.
- [6] Sanyal, D., Bhowmik, P.C., Anderson, R.L. Shrestha, A. (2008). Revisiting the perspective and progress of integrated weed management. Weed Science, 56(1), 161-167.
- [7] Stern, V.M., Smith, R.F., Van den Bosch, R.R. Hagen, K. (1959). The integration of chemical and biological control of the spotted alfalfa aphid: the integrated control concept. Hilgardia, 29(2), 81-101.
- [8] Smith, R.F., Reynolds, H.T. (1966). Principles, Definitions and Scope of Integrated Pest Control. Proceedings Symposium on Integrated Pest Control, Rome, Italy, s. 11-17.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tarımda Entomoloji
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
27 Kasım 2025
Kabul Tarihi
11 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 2
APA
Güler, C., Şin, B., & Karabörklü, S. (2025). Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları. Journal of Agricultural Biotechnology, 6(2), 81-97. https://doi.org/10.58728/joinabt.1831254
AMA
1.Güler C, Şin B, Karabörklü S. Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları. JOINABT. 2025;6(2):81-97. doi:10.58728/joinabt.1831254
Chicago
Güler, Ceyda, Bahadır Şin, ve Salih Karabörklü. 2025. “Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları”. Journal of Agricultural Biotechnology 6 (2): 81-97. https://doi.org/10.58728/joinabt.1831254.
EndNote
Güler C, Şin B, Karabörklü S (01 Aralık 2025) Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları. Journal of Agricultural Biotechnology 6 2 81–97.
IEEE
[1]C. Güler, B. Şin, ve S. Karabörklü, “Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları”, JOINABT, c. 6, sy 2, ss. 81–97, Ara. 2025, doi: 10.58728/joinabt.1831254.
ISNAD
Güler, Ceyda - Şin, Bahadır - Karabörklü, Salih. “Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları”. Journal of Agricultural Biotechnology 6/2 (01 Aralık 2025): 81-97. https://doi.org/10.58728/joinabt.1831254.
JAMA
1.Güler C, Şin B, Karabörklü S. Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları. JOINABT. 2025;6:81–97.
MLA
Güler, Ceyda, vd. “Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları”. Journal of Agricultural Biotechnology, c. 6, sy 2, Aralık 2025, ss. 81-97, doi:10.58728/joinabt.1831254.
Vancouver
1.Ceyda Güler, Bahadır Şin, Salih Karabörklü. Entegre Zararlı Yönetimi Çalışmalarında Akıllı Tarım Sistemlerinin Kullanım Olanakları. JOINABT. 01 Aralık 2025;6(2):81-97. doi:10.58728/joinabt.1831254