Sağlık Profesyonellerinin Fiziksel Sağlık Düzeylerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

Bu çalışma, sağlık profesyonellerinin fiziksel sağlık düzeylerini belirlemeye yönelik özel bir ölçek geliştirmeyi amaçlamaktadır. Mevcut fiziksel sağlık değerlendirme araçlarının sağlık çalışanlarının mesleki risk ve gereksinimlerini tam olarak kapsayamadığı düşünülerek, sağlık profesyonellerine özgü bir ölçüm aracının geliştirilmesi hedeflenmiştir. Araştırma, İstanbul ve Bolu’daki sağlık kurumlarında çalışan 296 sağlık profesyonelini kapsayan nicel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak katılımcılar belirlenmiş, veri toplama süreci anket yoluyla gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde literatür taraması yapılmış, uzman görüşleri alınmış, pilot uygulamalar gerçekleştirilmiş ve test-tekrar test güvenilirliği sağlanmıştır. Verilerin analizi için açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda, geliştirilen ölçeğin üç temel boyuttan oluştuğu belirlenmiştir: Ağrı/Rahatsızlık, Sindirim ve Solunum Problemleri, Uyku Problemleri. Açıklayıcı faktör analiziyle toplam varyansın %59,249’unun açıklandığı görülmüştür. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Ölçeğin güvenilirlik katsayıları (Cronbach’s Alpha) 0,677 ile 0,824 arasında değişerek, ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir. Ayrıca, boyutlar arasında anlamlı pozitif ilişkiler bulunmuştur. Bu çalışmada geliştirilen Sağlık Profesyonelleri için Fiziksel Sağlık Ölçeği, sağlık çalışanlarının fiziksel sağlık durumlarını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olarak belirlenmiştir. Sonuçlar, ölçeğin sağlık profesyonellerinin mesleki risklerini ve fiziksel sağlık durumlarını ölçmek için kullanılabileceğini göstermektedir. Gelecekte ölçeğin farklı sağlık kurumlarında ve çeşitli demografik gruplar üzerinde test edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fiziksel sağlık ölçeği
• sağlık yönetimi
• ölçek geliştirme

A Scale Development Study for Determining Physical Health Levels in Health Professionals

Öz

This study aims to develop a specialized scale to assess the physical health levels of healthcare professionals. Considering that existing physical health assessment tools do not fully encompass the occupational risks and specific needs of healthcare workers, this study seeks to create a measurement instrument tailored to this professional group. The study was conducted as a quantitative research involving 296 healthcare professionals working in medical institutions in Istanbul and Bolu. Participants were selected using a convenience sampling method, and data collection was carried out through surveys. The scale development process included a literature review, expert evaluations, pilot applications, and test-retest reliability assessments. Exploratory and confirmatory factor analyses were performed for data analysis. The analyses identified three main dimensions of the developed scale: Pain/Discomfort, Digestive and Respiratory Problems, and Sleep Problems. The exploratory factor analysis revealed that the scale accounted for 59.249% of the total variance. Confirmatory factor analysis results indicated a good model fit. The reliability coefficients (Cronbach’s Alpha) ranged between 0.677 and 0.824, demonstrating the scale’s reliability. Additionally, significant positive relationships were found among the identified dimensions. The Physical Health Scale for Healthcare Professionals developed in this study has been determined to be a valid and reliable tool for assessing the physical health status of healthcare workers. The findings suggest that this scale can be effectively used to measure healthcare professionals’ occupational risks and physical health conditions. Future research should focus on testing the scale across different healthcare institutions and diverse demographic groups to enhance its generalizability.

Anahtar Kelimeler

• Physical health scale
• health management
• scale development

Kaynakça

1. Aytaç, M. & Öngen, B. (2022). Doğrulayıcı faktör analizi ile yeni çevresel paradigma ölçeğinin yapı geçerliliğinin incelenmesi. İstatistikçiler Dergisi: İstatistik ve Aktüerya, 5(1), 14–22.
2. Balboa‐Castillo, T., León‐Muñoz, L. M., Graciani, A., Rodríguez‐Artalejo, F. & Guallar‐Castillón, P. (2011). Longitudinal association of physical activity and sedentary behavior during leisure time with health‐related quality of life in community‐dwelling older adults. Health and Quality of Life Outcomes, 9, 47.
3. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Pegem Akademi Yayınları.
4. Bryman, A. & Cramer, D. (2002). Quantitative data analysis with SPSS release 10 for Windows: A guide for social scientists. Routledge.
5. Demir, S. & Kaya, E. (2020). Sağlık profesyonellerinde fiziksel sağlık algısının ölçülmesi: Ölçek geliştirme çalışması. Sağlık ve Toplum Dergisi, 8(1), 55–70.
6. DeVellis, R. F. (2017). Scale development: Theory and applications (4th ed.). Sage Publications. Gök, T. & Kaya, C. (2018). Üniversite personelinin fiziksel aktivite düzeylerinin pedometre ile ölçülmesi. Spor ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(4), 78–91.
7. Karacabey, K. & Özmerdivenli, R. (2011). Sağlıklı yaşam ve spor (Cilt 1, ss. 472–477). Bedray Yayınları.
8. Karahan, A., Yılmaz, B. & Demir, H. (2023). Fiziksel aktivitenin akademik başarı üzerine etkileri. Eğitim ve Sağlık Araştırmaları Dergisi, 15(2), 45–58.

9. Kocayörük, E., Altıntaş, E., Şimşek, Ö. F., Bozanoğlu, İ. & Çelik, B. (2018). Üniversite öğrencilerinin zaman perspektifli iyi‐oluş düzeyleri: Kümeleme analizi incelemesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(3), 551.
10. Köse, D. & Yıldırım, A. (2017). Sağlık profesyonellerinde fiziksel sağlık durumunun değerlendirilmesi: Ölçek geliştirme süreci. Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(3), 112–128.
11. Ozer, H. & Arslan, S. (2018). Fiziksel sağlık ile iş performansı arasındaki ilişki: Sağlık çalışanları örneği. İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 10(2), 95–110.
12. Özcan, M. & Erdem, A. (2021). Sağlık profesyonellerinde iş sağlığı ve fiziksel sağlık değerlendirme ölçeği geliştirme. İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 9(3), 202–215.
13. Öztürk, F. & Çelik, R. (2019). Sağlık çalışanlarında fiziksel sağlık durumu ve iş performansı ilişkisi. İş Sağlığı ve Performans Araştırmaları, 7(2), 132–144.
14. Smith, J. & Brown, L. (2019). Physical activity and its impact on health. International Journal of Public Health Studies, 27(1), 88–102.
15. Uyar, M. (2017). Çalışanlarda bireysel sağlığın yönetimi açısından bireysel iyilik halinin ve sağlık risklerinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü].
16. Warburton, D. E., Nicol, C. W. & Bredin, S. S. (2006). Health benefits of physical activity: The evidence. CMAJ, 174(6), 801–809.
17. World Health Organization. (2016). Physical activity strategy for the WHO European Region 2016–2025. https://www.who.int/publications/i/item/9789289051683
18. World Health Organization. (2022). Global status report on physical activity 2022. https://www.who.int/publications/i/item/9789240059153
19. Yılmaz, B. & Demir, H. (2020). Fiziksel aktivite ve depresyon arasındaki ilişki. Psikoloji ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(3), 112–125.