Diyabet Tiplerine Göre Yaşam Kalitesi, Fiziksel Aktivite ve Uyku Düzeylerinin Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışma, Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireylerin yaşam kalitesi, fiziksel aktivite düzeyleri ve uyku kalitelerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma, Akyazı Devlet Hastanesi'nde gerçekleştirilen kesitsel bir çalışma olup, 99 diyabet hastasını kapsamaktadır. Katılımcılar SF-36, WHOQOL, IPAQ ve PUKİ gibi geçerliliği kanıtlanmış anketler ile değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre, Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireyler arasında yaşam kalitesi açısından genel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak WHOQOL ölçeğine göre, Tip 1 diyabetli bireylerin psikolojik iyi oluş düzeyleri Tip 2 diyabetlilere kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,047). SF-36 anketine göre, emosyonel rol kısıtlılığı ve enerji/tükenmişlik puanları Tip 2 diyabetli bireylerde daha yüksek çıkmıştır. Fiziksel aktivite düzeyleri açısından iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Uyku kalitesi açısından yapılan değerlendirmede, PUKİ sonuçlarına göre iki grup arasında genel olarak anlamlı bir fark bulunmamış, ancak Tip 2 diyabetli bireylerin alışılmış uyku etkinliği puanı, Tip 1 diyabetlilere kıyasla anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,001). Bu bulgular, Tip 2 diyabetli bireylerde psikososyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve uyku düzenlerinin iyileştirilmesine yönelik müdahalelerin önemini vurgulamaktadır. Çalışma, diyabetli bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik sağlık hizmetleri ve tedavi stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Gelecekte daha geniş örneklem grupları ile yapılacak araştırmalar, diyabetin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı şekilde inceleyerek, bireyselleştirilmiş müdahale yöntemleri geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler

• Diyabet
• Fiziksel aktivite
• Yaşam kalitesi
• Uyku kalitesi.

The Comparison of Quality of Life, Physical Activity and Sleep Levels According to Diabetes Types

Öz

This study aims to compare the quality of life, physical activity levels, and sleep quality between individuals with Type 1 and Type 2 diabetes. Conducted at Akyazı State Hospital with 99 diabetic patients, the study utilized validated questionnaires like SF-36, WHOQOL, IPAQ, and PSQI to assess various health aspects. While no significant overall difference in quality of life was found between the two groups, individuals with Type 1 diabetes reported significantly higher psychological well-being scores on the WHOQOL scale (p=0.047). In terms of emotional role limitation and energy/fatigue, individuals with Type 2 diabetes scored higher on the SF-36 questionnaire. There was no significant difference in physical activity levels between the two groups. In the assessment of sleep quality, no significant difference was found between the two groups based on the PSQI results. However, the habitual sleep efficiency score of individuals with Type 2 diabetes was significantly lower compared to those with Type 1 diabetes (p<0.001). These results emphasize the need for targeted psychosocial support and improvements in sleep quality for those with Type 2 diabetes, which could significantly contribute to enhancing their overall health and well-being. The study also highlights the importance of personalized care strategies, considering your focus on healthcare and medical topics like stroke and dyspnea, which align with the need for holistic approaches in treating chronic conditions like diabetes. Future research with larger sample sizes can further enrich our understanding and aid in developing more tailored interventions.

Anahtar Kelimeler

• Diabetes
• Physical activity
• Quality of life
• Sleep quality

Kaynakça

1. Ağargün, M. Y., Kara, H., & Anlar, Ö. (1996). The validity and reliability of the Pittsburgh Sleep Quality Index.
2. Alhoqail, A. A., Aburisheh, K. H., Alammar, A. M., Bin Mugren, M. A., Shadid, A. M., Aldakhil, I. K., Enabi, H. M. K., & Alotaibi, F. N. (2024). Sleep Quality Assessment and Its Predictors Among Saudi Adults with Type 1 and Type 2 Diabetes: A Cross-Sectional Study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(11), 1437. Retrieved from https://www.mdpi.com/1660-4601/21/11/1437
3. Altınkapak, A. (2020). Tip 2 diyabetli hastalarda egzersize fiziksel ve nöromusküler adaptasyonlar.
4. Bayram, D. (2010). Tip 2 diyabetli hastalarda uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyinin yaşam kalitesi üzerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
5. Bayram, D., & Dikmen, Y. (2016). Tip 2 Diyabetli Hastalarda Yorgunluk ve Uyku Kalitesinin Yaşam Kalitesine Etkisi.
6. Bellou, V., Belbasis, L., Tzoulaki, I., & Evangelou, E. (2018). Risk factors for type 2 diabetes mellitus: An exposure-wide umbrella review of meta-analyses. PLOS ONE, 13(3), e0194127. doi:10.1371/journal.pone.0194127
7. Çevikdizici, M. (2024). Tip 2 diyabetlilerde diyabet farkındalığı ve içgörü ölçeği'nin türkçe uyarlaması: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi,
8. Çıtıl, R. (2009). Diyabetli Hastalarda Sosyal Faktörlerin Yaşam KalitesineEtkisi. Tıpta Uzmanlık Tezi, Kayseri,(Danışman: Prof. Dr. Yusuf Öztürk) TC Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, 86.

9. Darraj, A. (2023). The Link Between Sleeping and Type 2 Diabetes: A Systematic Review. Cureus, 15(11), e48228. doi:10.7759/cureus.48228
10. Em, K. (2015). Diyabet Tanısıyla İzlenen Hastalarda Yaşam Kalitesi ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi: Türkiye İçin Bir Pilot Çalışma. Konuralp Medical Journal, 7(2), 76-82. doi:10.18521/ktd.05733
11. Ferry, B. (2022). Sports Medicine: Athletes and Physically Active People With Diabetes. FP essentials, 518, 29-34.
12. Fidaner, H., Fidaner, C., Elbi, H., Eser, E., & Göker, E. (1999). Yaşam kalitesinin ölçülmesi, WHOQOL-100 ve WHOQOL-BREF. 3P Dergisi, 7, 5-13.
13. Gomez-Peralta, F., Abreu, C., Cruz-Bravo, M., Alcarria, E., Gutierrez-Buey, G., Krakauer, N. Y., & Krakauer, J. C. (2018). Relationship between “a body shape index (ABSI)” and body composition in obese patients with type 2 diabetes. Diabetology & Metabolic Syndrome, 10(1), 21. doi:10.1186/s13098-018-0323-8
14. Günsel Yıldırım, G., Bellikci Koyu, E., Altın, Z., Dedeler, E., & Çatar, D. (2024). Tip 2 Diyabetli Bireylerde Uyku Kalitesi ve Beslenme Durumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. [Investigation of the Relationship between Sleep Quality and Nutritional Status in Individuals with Type 2 Diabetes]. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 50(1), 61-68. doi:10.32708/uutfd.1452684
15. Hajrović, A., Vranešić, A. E., Alibegović, A., Pašalić, A., Hadžiomerović, A. M., & Bojičić, S. (2023). Influence of Physical Exercise Program on Glycemic Status and Inflammatory Parameters in Type 2 Diabetes Mellitus. Quality Of Life (Banja Luka)-APEIRON, 24(1-2), 14-20.
16. Hamayal, M., Shahid, W., Wali, S., Ahmad, N., Ahmad, R., Iftikhar, I., Tahir, M. D., Hafeez, M., Haseeb, A., & Siddiqui, S. A. (2024). Prevalence and determinants of poor sleep quality among patients of diabetes mellitus: A tertiary hospital based cross sectional study. Annals of Medicine and Surgery. Retrieved from https://journals.lww.com/annals-of-medicine-and-surgery/fulltext/9900/prevalence_and_determinants_of_poor_sleep_quality.2366.aspx
17. Hur, M. H., Lee, M.-K., Seong, K., & Hong, J. H. (2020). Deterioration of Sleep Quality According to Glycemic Status. Diabetes Metab J, 44(5), 679-686. doi:10.4093/dmj.2019.0125
18. Kafes, M. (2018). Tip 2 Diyabet Mellitus Hastalarının Cepten Sağlık Odeme Maliyetlerinin Belirlenmesi üzerine Bir Araştırma. Necmettin Erbakan University (Turkey),
19. Kaya, B. B., & İçağasıoğlu, A. (2018). Romatoid artritli hastalarda Türkçe Kısa Form 36‟ nın (SF-36) güvenilirlik ve geçerliliği. Journal of Surgery and Medicine, 2(1), 11-16.
20. Khan, A. M., Afridi, M. H., Nosherwan, Zeb, S., Khan, M. A., & Wasim, S. (2023). The long-term effects of type 2 diabetes on quality of life. International journal of health sciences, 7(S1), 814-819. doi:10.53730/ijhs.v7nS1.14275
21. Kontoteza, I. V., Dragamestianou, A., Galanis, P., Siskou, O., Papazafiropoulou, A., Konstantakopoulou, O., Gallos, P., Karagkouni, I., & Kaitelidou, D. (2022). Investigating Diabetes Mellittus Impact on Various Aspects of Patients’ Quality of Life. In Advances in Informatics, Management and Technology in Healthcare (pp. 470-473): IOS Press.
22. Kothari, R., Burra, A., Ranjan, R., Rathod, D. C., Agrawal, M., Lohakare, T., & A, P. (2024). A Longitudinal Evaluation of the Effects of Moderate Physical Activity on Health, Metabolic, and Physiological Parameters in Individuals With Type 2 Diabetes Mellitus: A Comprehensive Study. Cureus, 16(8), e67370. doi:10.7759/cureus.67370
23. Moghetti, P., Balducci, S., Guidetti, L., Mazzuca, P., Rossi, E., & Schena, F. (2020). Walking for subjects with type 2 diabetes: A systematic review and joint AMD/SID/SISMES evidence-based practical guideline. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 30(11), 1882-1898. doi:https://doi.org/10.1016/j.numecd.2020.08.021
24. Rocha, C. A. G. (2023). The Impact Of Type 2 Diabetes Mellitus On The Quality Of Life Of The Elderly. RECIMA21 - Revista Científica Multidisciplinar - ISSN 2675-6218, 4(3), e432925. doi:10.47820/recima21.v4i3.2925
25. Saglam, M., Arikan, H., Savci, S., Inal-Ince, D., Bosnak-Guclu, M., Karabulut, E., & Tokgozoglu, L. (2010). International physical activity questionnaire: reliability and validity of the Turkish version. Percept Mot Skills, 111(1), 278-284. doi:10.2466/06.08.Pms.111.4.278-284
26. Solmaz, P. (2019). Annelerin çocuğu sakinleştirme yöntemi olarak besini kullanma durumlarının ve besleme davranışlarının belirlenmesi. Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,
27. Şanlıtürk, D., Haylı, Ç. M., Kösem, D. D., Uyanık, A., Kaplan, N., & Sadıç, E. (2022). Her Yaşta Diyabet. In: Ankara.
28. TC Sağlık Bakanlığı. (2015). Türkiye halk sağlığı kurumu. Türkiye Diyabet Programı, 2020, 2014.
29. TC Sağlık Bakanlığı, & Halk Sağlığı Kurumu. (2014). Türkiye diyabet programı 2015-2020. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Yayın, 816, 13.
30. TC Sağlık Bakanlığı, & Halk Sağlığı Kurumu. (2022). Türkiye Diyabet Programı 2023-2027. In.
31. Volčanšek, Š., Lunder, M., & Janež, A. (2023). Health-Related Quality of Life Assessment in Older Patients with Type 1 and Type 2 Diabetes. Healthcare, 11(15), 2154. Retrieved from https://www.mdpi.com/2227-9032/11/15/2154
32. Yıldız, B., Haliloglu, O., Baran, E., Afacan, M., Benbir, G., Osar, Z., & Karadeniz, D. (2020). Insomnia and Related Factors in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus. Journal of Turkish Sleep Medicine, 7, 106-111. doi:10.4274/jtsm.galenos.2020.04264
33. Yüksel, S. (2007). Tip 1 ve Tip 2 Diyabetik Hastaların Uyku Kalitesi. Anksiyete, Depresyon Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi, Hemşirelik Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Afyon.
34. Yümin, E. T., Bakar, Y., & Şimşek, T. T. (2017). Tip 2 Diyabeti Olan Hastalarda Diyabetin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Turkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 9(2), 77-86.
35. Zhu, X., Zhao, L., Chen, J., Lin, C., Lv, F., Hu, S., Cai, X., Zhang, L., & Ji, L. (2021). The Effect of Physical Activity on Glycemic Variability in Patients With Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Frontiers in Endocrinology, 12. doi:10.3389/fendo.2021.767152