Türkiye’de Turizm Eğitiminin Tarihsel Gelişimi: Cumhuriyet Döneminden Günümüze

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de turizm eğitiminin Cumhuriyet’in ilanından günümüze kadar geçirdiği tarihsel dönüşümü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, planlı kalkınma dönemleri ve sonrasındaki kamu politikalarının turizm eğitimi üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve bu sürecin kurumsallaşma dinamiklerini değerlendirmektir. Nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde yapılandırılan çalışmada, veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Bu kapsamda, Millî Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu ve Devlet Planlama Teşkilatı başta olmak üzere ilgili kurumlardan elde edilen resmî raporlar, kalkınma planları, yasa metinleri ve ikincil literatür, tarihsel ve kurumsal bir çerçeve içerisinde ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, Türkiye’de turizm eğitiminin mesleki ve akademik boyutlarıyla zaman içerisinde önemli ölçüde geliştiğini, ancak bazı dönemlerde uygulama ve yapısal bütünlük açısından çeşitli sorunların yaşandığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi sürecinde turizm eğitiminin daha bütüncül, sürdürülebilir ve sektörle bütünleşmiş bir yapıya kavuşturulmasının gerekliliği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Turizm Eğitimi
• Türkiye Kalkınma Planları
• Kamu Politikası
• Tarihsel Gelişim

Historical Development of Tourism Education in Türkiye: From the Republican Era to the Present

Öz

This study aims to examine the historical transformation of tourism education in Türkiye from the foundation of the Republic to the present day. The primary objective of the research is to identify the effects of planned development periods and subsequent public policies on tourism education and to evaluate the institutionalization dynamics of this process. Designed within a qualitative research framework, the study employs document analysis as the main data collection method. In this context, official reports, development plans, legal texts, and secondary literature obtained from relevant institutions—particularly the Ministry of National Education, the Council of Higher Education, and the State Planning Organization—are examined within a historical and institutional framework. The findings suggest that tourism education in Türkiye has undergone significant development over time, both in vocational and academic dimensions. However, certain periods have been characterized by various challenges related to implementation and structural coherence. In conclusion, the study highlights the need for restructuring tourism education within a more integrated, sustainable, and sector-oriented framework to support the development of a qualified human resource base.

Anahtar Kelimeler

• Tourism Education
• Türkiye Development Plans
• Public Policy
• Historical Development

Kaynakça

1. Akıncı, Z. (2015). Meslek yüksekokullarında verilen turizm eğitiminin değerlendirilmesi: Bir odak grup çalışması. Mediterranean Journal of Humanities, 5(1), 43-59.
2. Akkuş, Ç. (2020). A study on the attitudes of the tourism management students to applied culinary classes and course outcomes. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(4), 1713-1724.
3. Akpulat, N. A. (2020). Turizm öğrencilerinin iş güvencesizliği ve kariyer iyimserliğinin turizm sektörü algısını etkilemesi üzerine bir araştırma. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 170-190.
4. Albuz, N. (2022). Investigation of efficacy perceptions of tourism guidance department students towards 21st century skills. The Journal of Academic Social Resources, 7(36), 521-530.
5. Bayer, E. (1998). Türkiye meslek yüksekokulları turizm eğitimi kalitesinin geliştirilmesinde sanal yöntemlerin rolü. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3, 145-156.
6. Baykal, F., Emekli, G., ve Oğan, O. (2023). Last fifty years of Turkish tourism (1973-2022): Evaluation of foreign tourist demand in the context of policies, strategies and crises. Ege Coğrafya Dergisi, (Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı), 47-68.
7. Becker, G. S. (1964). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. Chicago: University of Chicago Press.
8. Bilgin, Y. K., Hazarhun, E., ve Enser, İ. (2019). Üniversite öğrencilerinin zorunlu staj tecrübeleri ve turizm kariyerine bakış açıları. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(4), 702-722.

9. Boylu, Y., ve Arslan, E. (2014). Türkiye’deki turizm eğitiminin rakamsal gelişmeler açısından değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 1, 79-97.
10. Cooper, C., ve Shepherd, R. (1997). The relationship between tourism education and the tourism industry: Implications for tourism education. Tourism Recreation Research, 22(1), 34-47.
11. Çelen, O., ve Tuna, M. (2019). Turizm eğitiminde akreditasyon: TURAK örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(4), 526-540.
12. Çetin, A., Ceylan, S., ve Özdipçiner, N. S. (2019). Turizm eğitimi alan önlisans öğrencilerinin sektöre yönelik meslek algıları: Pamukkale Üniversitesi örneği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 11(18),1970-1995.
13. Devlet Planlama Teşkilatı. (1963). Kalkınma Planı Birinci Beş Yıl (1963-1967). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
14. Devlet Planlama Teşkilatı. (1967). Kalkınma Planı İkinci Beş Yıl (1968-1972). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
15. Devlet Planlama Teşkilatı. (1972). Kalkınma Planı Üçüncü Beş Yıl (1973-1977). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
16. Devlet Planlama Teşkilatı. (1979). Kalkınma Planı Dördüncü Beş Yıl (1979-1983). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
17. Devlet Planlama Teşkilatı. (1984). Kalkınma Planı Beşinci Beş Yıl (1985-1989). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
18. Devlet Planlama Teşkilatı. (1989). Kalkınma Planı Altıncı Beş Yıl (1990-1994). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
19. Devlet Planlama Teşkilatı. (1996). Kalkınma Planı Yedinci Beş Yıl (1996-2000). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
20. Devlet Planlama Teşkilatı. (2000). Uzun vadeli strateji ve sekizinci beş yıllık kalkınma planı (2001-2005). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
21. Devlet Planlama Teşkilatı. (2006). Kalkınma Planı Dokuzuncu Beş Yıl (2007-2013). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
22. Dewey, J. (1938). Experience and education. London: Macmillan.
23. Durkheim, É. (1956). Education and sociology. New York: Free Press.
24. Ertürk, M. (2023). Cumhuriyet döneminde turizm eğitimi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 22(Cumhuriyet’in 100. Yılı), 679-699.
25. Güleryüz, U., ve Eyyüpoğlu, İ. (2022). Vocational tourism education studies in Turkey. International Journal of Arts and Social Studies, 5(8), 22-32.
26. Günay, F. (2025). Turizm eğitiminde değerlendirme yöntemleri. Turizm Eğitiminin Pusulası: Yöntemler ve Uygulamalar (AYBAK 2025 Güz) 17-136.
27. Güven, Z. Z., and Bülbül, A. (2023). Examining course books designed for international students in terms of 21st century skills: İstanbul book set. Journal of Higher Education and Science, 13(1), 105-115.
28. Hall, C. M. (2005). Tourism: Rethinking the social science of mobility. London: Pearson Education. Kalkınma Bakanlığı. (2013). Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018). Ankara: Kalkınma Bakanlığı.
29. Keleş, Y. (2018). Neden turizm eğitimi: Lisans düzeyinde turizm öğrencilerine yönelik bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(4), 219-236.
30. Kılınç, İ. (2024). Türkiye’de uygulanan kalkınma planlarının turizm sektörü açısından incelenmesi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 475-490.
31. Orhan, A. (2015). Türkiye’de lisans düzeyinde turizm eğitimi alan öğrencilerin turizm sektörü ile ilgili algılarının çalışma niyetleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
32. Özbay, G., Tüysüz, V., ve Semint, S. (2024). Türkiye’nin turizm yükseköğretim programları: Kronolojik bir inceleme. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 6(2), 64-84.
33. Özdoğan, O. N., ve Çavuş, Ş. (2013). Türk turizm tarihi: Yapısal ve sektörel gelişim içinde Türkiye’de turizm eğitiminin yapısı ve gelişimi. Ankara: Detay Yayıncılık.
34. Pamukçu, H., Tuncer, K., ve Sevim, B. (2021). Otel işletmelerinde mesleki eğitim uygulamaları. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 18(2), 334-350.
35. Roney, S. A. (2007). Career perceptions of undergraduate tourism students: A case study in Turkey. The Journal of Hospitality Leisure Sport and Tourism, 6(1), 4-17.
36. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç ve Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256.
37. Schultz, T. W. (1961). Investment in human capital. The American Economic Review, 51(1), 1-17.
38. Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford: Oxford University Press.
39. Sharpley, R. (2002). Tourism and development: Concepts and issues. Clevedon: Channel View Publications.
40. Sharpley, R., ve Telfer, D. J. (2015). Tourism and development in the developing World (2nd ed.). London: Routledge.
41. Solmaz, S. A. (2019). Türkiye’de turizm eğitim-öğretiminde karşılaşılan sorunlar üzerine bir inceleme. Journal of International Social Research, 12(63), 853-866.
42. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (1973). 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
43. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Türkiye'de meslekî ve teknik eğitimin görünümü. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
44. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). Türkiye geneli meslek öğrencisi istatistikleri. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
45. T.C. Resmî Gazete. (1920, Ekim 7). Kanunlar. T.C. Cumhurbaşkanlığı, https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/15205.pdf, Erişim Tarihi: 25 Eylül 2025.
46. T.C. Resmî Gazete. (2006, Ekim 7). Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu. T.C. Cumhurbaşkanlığı, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/10/20061007-1.htm, Erişim Tarihi: 25 Eylül 2025.
47. T.C. Resmî Gazete. (2007, Şubat 8). Özel Öğretim Kurumları Kanunu. T.C. Cumhurbaşkanlığı, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5580&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5, Erişim Tarihi: 25 Eylül 2025.
48. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). On birinci kalkınma planı (2019-2023). Ankara: Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
49. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On ikinci kalkınma planı (2024-2028). Ankara: Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
50. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. New York: United Nations.
51. Ünlüönen, K., ve Boylu, Y. (2005). Türkiye’de yükseköğretim düzeyinde turizm eğitimindeki gelişmelerin değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 3(12), 11-32.
52. Yaman, H., ve Esen, M. (2021). Creative thinking and innovation education in higher education: A study in the context of business undergraduate programs. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 4(3), 262-278.
53. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.