TÜRKİYE’DEKİ YATILI KUR’AN KURSLARI ERVING GOFFMAN’IN TOTAL KURUM KATEGORİSİNE GİRER Mİ?

Öz

Bu araştırma, Türkiye’deki yatılı Kur’an kurslarının Erving Goffman’ın “total kurum” adını verdiği kavram çerçevesinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini incelemektedir. Goffman için “total kurum”, toplumun genelinden oldukça uzun bir süre için koparılmış benzer durumda olan çok sayıda bireyin, kurum tarafından kuşatılıp resmi surette düzenlenmiş bir yaşam döngüsü sürdürdüğü bir ikamet ve çalışma yeri olarak tanımlanır. Goffman’a göre total kurumların beş türü vardır. Bunlardan dördüncüsü olan askerî kışlalar, gemiler, yatılı okullar, çalışma kampları, sömürgeci yerleşkeler gibi “işe benzeyen görevlerin daha iyi yerine getirilmesi için kurulduğu söylenen ve kendilerini yalnızca bu araçsal dayanaklar üzerinde meşrulaştıran kurumlar”, yatılı Kur’an kurslarıyla en ilgili olanıdır. Bu çalışmanın ana problemi, Türkiye’deki yatılı Kur’an kurslarının bu tanıma ne ölçüde uyduğunu ortaya koymaktır. Araştırmanın amacı, Türkiye’deki yatılı Kur’an kurslarının Goffman’ın “total kurum” kriterlerine göre analiz edilmesidir. Bu bağlamda, literatürde bu konuda çalışma yapılmadığı için önemli bir boşluk bulunmaktadır. Makalemiz, bu boşluğu doldurmaya katkı sağlamayı ve yatılı Kur’an kurslarının toplumsal yapı içindeki yerini anlamayı hedeflemekte, ayrıca Goffman’ın teorik çerçevesini kullanarak, Türkiye’deki yatılı Kur’an kurslarının işleyişini ve öğrencilerin deneyimlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmadan elde edilen kuramsal ve empirik temelli verilerden hareketle 20 soruluk bir pilot açımlayıcı çalışma hazırlanmış ve konunun uzmanı üç katılımcıya bu sorular sorularak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Sonuçta Türkiye’deki yatılı Kur’an kurslarının, total kurum özellikleri taşıdığı görülmüştür. Öğrencilerin gözetim altında olmaları ve katı kuralların varlığı, bu kursların total kurum özellikleri taşıdığına işaret etmektedir. Ne var ki konu sadece bir kurumun total bir kurum olup olmaması değil, ne kadar total bir kurum olduğudur. Total bir kurum, bünyesindeki insanların bireyliğini zayıflatma potansiyeli taşır. Yatılı Kur’an kurslarında disiplinin sağlanması, sadece katı kurallarla ve öğrencilerin bireyliklerinin zedelenmesi yoluyla olmak zorunda değildir; onlara içinde bulundukları kurumu sevdirerek sahiplenmeleri sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Din Sosyolojisi
• Total Kurum
• Erving Goffman
• Yatılı Kur'an Kursları
• Simgesel Etkileşimcilik

DO BOARDING QUR’AN COURSES IN TURKIYE FALL INTO ERVING GOFFMAN’S TOTAL INSTITUTION CATEGORY?

Öz

This research examines whether Turkish boarding Qur’an courses can be considered within the framework of what Erving Goffman calls the “total institution”. For Goffman, a “total institution” is defined as a place of residence and work in which a large number of similarly situated individuals, cut off from the general society for a fairly long period of time, are surrounded by the institution and maintain a formally regulated life cycle. According to Goffman, there are five types of total institutions. The fourth of these, such as military barracks, ships, boarding schools, labor camps, colonial settlements, “institutions that are said to have been established for the better performance of work-like tasks and that legitimize themselves solely on these instrumental grounds”, is the most relevant to Qur’an boarding courses. The main problem of this study is to determine the extent to which boarding Qur’an courses in Türkiye fit this description. The aim of the study is to analyze the Qur’an boarding courses in Türkiye according to Goffman’s criteria of “total institution”. In this context, there is an important gap in the literature as no study has been conducted on this subject. Our article aims to contribute to filling this gap and to understand the place of boarding Qur’an courses in the social structure, and also aims to analyze the functioning of boarding Qur’an courses in Türkiye and the experiences of students by using Goffman’s theoretical framework. Based on the theoretical and empirically based data obtained from the study, a pilot exploratory study with 20 questions was prepared and interviews were conducted with three participants who are experts in the field. The results showed that boarding Qur’an courses in Türkiye have the characteristics of total institutions. The supervision of students and the existence of strict rules indicate that these courses have the characteristics of total institutions. However, the issue is not only whether an institution is a total institution, but also how total it is. A total institution has the potential to undermine the individuality of the people within it. Maintaining discipline in boarding Qur’an courses does not only have to be done through strict rules and undermining the individuality of the students; it must be ensured that they love and embrace the institution they are in.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Religion
• Total Institution
• Erving Goffman
• Boarding Qur'an Courses
• Symbolic Interactionism

Kaynakça

1. Becker, H. S. (2003). The politics of presentation: Goffman and total institutions. Symbolic Interaction, 26(4), 659-669. doi: https://dx.doi.org/10.1525/si.2003.26.4.659
2. Davies, C. (1989). Goffman’s concept of the total institution: criticisms and revision. Human Studies, 12(1/2), 77-95. doi: https://dx.doi.org/10.1007/BF00142840
3. Diyanet İşleri Başkanlığı. (t.y.-a). Diyanet İşleri Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=19795&mevzuatTur=KurumVe KurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 2024, 6 Temmuz).