Thanasimus formicarius (Linnaeus, 1758) (COLEOPTERA: CLERİDAE)’un KARABÜK’TE ÜRETİM DENEMELERİ VE BİYOLOJİSİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 358 - 370, 31.12.2025

Sema Kara

https://doi.org/10.55930/jonas.1793622

Öz

Bu çalışma, 2024 (Nisan-Kasım) ve 2025 (Nisan-Eylül) yıllarında Karabük Orman İşletme Müdürlüğü’ne bağlı orman sahaları ile Karabük Orman Zararlılarıyla Biyolojik Mücadele Laboratuvarı’nda gerçekleştirilmiştir. Kabuk böceği zararı görülen orman alanlarında feromon tuzakları kurulmuş, tuzaklara düşen Thanasimus formicarius (Linnaeus, 1758) erginleri laboratuvara getirilerek üretilmiş ve biyolojik dönemleri gözlemlenmiştir. Çalışma sonucunda türün yumurta, larva, prepupa, pupa ve ergin evreleri takip edilerek fotoğraflanmış; yumurtadan ergin bireye ulaşan gelişim süresi yaklaşık 108 gün olarak belirlenmiştir. Ayrıca laboratuvar koşullarında yürütülen iki deney çalışması ve ilgili gözlemler de değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Biyolojik Dönem , Gelişim Süresi , Kabuk Böcekleri , Karabük , Thanasimus formicarius

PRODUCTION TRIALS AND BIOLOGY OF Thanasimus formicarius (Linnaeus, 1758) (COLEOPTERA: CLERIDAE) IN KARABÜK

Öz

This study was conducted between 2024 (April-November) and 2025 (April-September) in the forest areas affiliated with the Karabük Forest Enterprise Directorate and in the Karabük Biological Control Laboratory of Forest Pests. In forest stands damaged by bark beetles, pheromone traps were established, and adult individuals of Thanasimus formicarius (Linnaeus, 1758) captured in these traps were brought to the laboratory for rearing and observation of their biological stages. As a result, the egg, larval, prepupal, pupal, and adult stages of the species were monitored and photographed. The total development time from egg to adult was determined to be approximately 108 days. In addition, two experimental studies and related observations carried out under laboratory conditions were also evaluated.

Anahtar Kelimeler

Biological Period , Development Period , Bark Beetles , Karabük , Thanasimus formicarius

Teşekkür

Orman Zararlılarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı’na, Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü’ne ve Karabük Orman İşletme Müdürlüğü’ne bu çalışmaya verdikleri destekler için teşekkür ederim.

Kaynakça

• Aksu, Y. (2011). Thanasimus formicarius (L.) (Coleoptera: Cleridae)’un biyolojisi, morfolojisi, laboratuvar şartlarında üretilmesi ve böcekli sahalara verilmesi. Avcı M, editör. Türkiye I. Orman Entomolojisi ve Patolojisi Sempozyumu, 23-25 Kasım 2011, Antalya. Ankara: ICT Basın Yayın, 86-91s.
• Baydemir, M. (2016). Balıkesir Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarının Scolytidae (Coleoptera) türleri. Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
• Can, O. (2024). Devrek ormanlarına zarar yapan Pityokteines curvidens (Col.: Curculionidae, Scolytinae)’in populasyon dinamiği. Yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bartın, Türkiye.
• Çanakçıoğlu, H. (1995). Orman Entomolojisi (Genel Bölüm), Üniversite Yayın No: 2, Fakülte Yayın No: 2, Bartın.
• Çanakçıoğlu, H., & Mol, T. (1998). Orman Entomolojisi, Zararlı ve Yararlı Böcekler. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, İstanbul.
• Eyüboğlu, B. (2011). Gümüşhane ili Torul ilçesi ormanlık alanlarında zarar yapan Ips sexdentatus (Boerner)’un zararı, biyolojisi ve mücadelesi üzerine araştırmalar. Yüksek lisans tezi, Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Artvin, Türkiye.
• Gencal, T. (2022). Bursa Orman İşletme Müdürlüğü sahalarında Scolytinae (Col.: Curculionidae) türleri üzerine gözlemler. Yüksek lisans tezi, Bursa Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bursa, Türkiye.
• Güleç, T. (2011). Kahramanmaraş bölgesinde büyük göknar kabuk böceği (Pityokteines curvidens)’den zarar görmüş toros göknar odununun bazı fiziksel, kimyasal ve mekanik özelliklerinin belirlenmesi. Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş, Türkiye.
• İbiş, H. M. (2015). İzmir yöresi ormanlarında zararlı kabuk böcekleri (Col.:Curculionidae, Scolytinae) üzerinde etkili olan doğal düşman türler ve yoğunluklarının belirlenmesi. Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Isparta, Türkiye.
• Koçoğlu, N. (2019). Laboratuvar şartlarında Thanasimus formicarius (L.) (Coleoptera: Cleridae)’un besin tercihi ve predasyon etkisi. Yüksek lisans tezi, Kastamonu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kastamonu, Türkiye.
• Küçükbaş, G. (2019). Farklı besin türlerinin laboratuar koşullarında üretilen Thanasimus formicarius yırtıcısının verimliliği üzerine etkisi. Yüksek lisans tezi, Kastamonu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kastamonu, Türkiye.
• Meteris, K. (2019). Orthotomicus erosus ile predatörleri Thanasimus formicarius ve Temnochila caerulea’nın popülasyon yoğunluklarının feromon tuzakları ile belirlenmesi. Yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bartın, Türkiye.
• OGM (2016). Orman Bitkisi ve Bitkisel Ürünlerine Arız Olan Zararlı Organizmalar ile Mücadele Yöntemleri. Orman Genel Müdürlüğü, Orman Zararlılarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı. Ankara.
• OGM-1 (2016). Orman Bitkisi ve Bitkisel Ürünlerinde Önemli Zararlı ve Hastalıkları Tanıma Kılavuzu. Orman Genel Müdürlüğü, Orman Zararlılarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı. Ankara.
• Öymen, T. (1989). Kabuk böceklerine karşı alınabilecek koruyucu önlemler ve savaş. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, B, 39(2), 117-123.
• Özcan, G. E. (2009). Maçka Orman İşletmesi doğu ladini ormanlarında başlıca kabuk böceklerinin savaş olanaklarının araştırılması. Doktora tezi, KTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, Türkiye.
• Öztürk, N., & Yüksel, B. (2023). First report of Thanasimus femoralis (Zetterstedt, 1828) (Coleoptera: Cleridae) in forest nursery in the Western Black Sea Region of Türkiye. Journal of Forest Science, 69(8), 360-365. https://doi.org/10.17221/50/2023-JFS
• Sade, E. (2007). Bazı feromon preparatlarının Ips sexdentatus (Boerner) (Coleoptera, Scolytidae) ve Pityokteines curvidens (Germar) (Coleoptera, Scolytidae)’e karşı biyoteknik mücadelede kullanılabilirliğinin araştırılması. Yüksek lisans tezi, ZKÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bartın, Türkiye.
• Selmi, E. (1998). Türkiye Kabuk Böcekleri ve Savaşı. İstanbul Üniversitesi Yayın No: 4042, Fen Bilimleri Enstitüsü Yayın No: 11, Emek Matbaacılık, İstanbul.
• Şahin, A. (2008). Kastamonu yöresinde Thanasimus formicarius (L.)’un üretimi imkânlarının araştırılması. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kastamonu, Türkiye.
• Şahin, M. (2019). Ips sexdentatus (Boern.)'a karşı kullanılan feromon tuzaklarında tip, renk ve asılma yüksekliğinin yakalama oranları üzerine etkisi. Yüksek lisans tezi, Kastamonu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kastamonu, Türkiye.
• Thomaes, A., Drumont, A., Warzée, N., Grégoire, J. C., Stassen, E., Crèvecoeur, L., Berckvens, N., Casteels, H., Van De Vijver, D., & Raemdonck, H. (2018). Ecology and distribution of Thanasimus formicarius (Linnaeus, 1758) and the newly discovered Thanasimus femoralis (Zetterstedt, 1828) in Belgium (Coleoptera: Cleridae). Bulletin de la Société royale belge d’Entomologie/Bulletin van de Koninklijke Belgische Vereniging voor Entomologie, 153(2017), 206–214.
• Toper Kaygın, A. (2003). Batı Karadeniz Bölümünde Abies bornmülleriana (Matff.) ağaçlarında tespit edilen bazı zararlı böcekler ve bunların önemi. Gazi Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 3(2), 153-164.
• Toper Kaygın, A. (2007). Endüstriyel Odun Zararlıları. Nobel Yayın No:1082, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, XII+243s, ISBN: 978-994-77-084-2.
• Toper, A. (1999). Bartın ve Karabük ormanlarındaki göknarlarda zarar yapan Pityokteines curvidens (Germ.) (Coleoptera; Scolytidae)’nin biyolojisi. Doktora tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bartın, Türkiye.
• Toper, A. (2002). Studies on the Biology of Cryphalus piceae (Ratz.) (Coleoptera, Scolytidae) in the Bartın and Karabük Regions of Turkey. Anz. Schadlingskunde/J. Pest Science, 75, 103–104.
• Yıldırım, S. (2011). Isparta-Aksu yöresi iğne yapraklı ormanlarında zararlı kabuk böceği türleri. Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Isparta, Türkiye.
• Yiğit, B. (2017). Ordu ili ibreli ağaç türlerinde zarar yapan kabuk böcekleri (Curculionidae: Scolytinae). Yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bartın, Türkiye.
• Yüksel, B., & Akbulut, S. (2002). Doğu ladini ormanlarında Pityogenes bidentatus (Herbst)’un biyolojisi ve potansiyel predatörler. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 52(2), 85-94.