INVESTIGATION OF PLANNING PROCESS IN SAMSUN-ÇARŞAMBA WITH THE ASPECT OF URBAN LANDSCAPE

Öz

Planning processes include the land use decisions that shape the urban landscape. In the planning processes, in which decisions about the formation of the built environment are prioritized, it is necessary to establish the fullness-space balance of the city, to consider the ecology of the city, and to create an urban open green space system that will transfer nature to the city in order to ensure the quality of urban life. The creation of a green network system consisting of active and passive green spaces is the most important outcome of the planning processes aimed at ensuring the viability and sustainability of urban areas. The aim of this study is to determine how the planning process of Samsun-Çarşamba district, which is defined as history, culture and nature city, is reflected in the urban landscape and to provide preliminary data for the future plans for urban landscape planning and also to develop urban landscape planning proposals to improve the livability and quality of life in the settlement. For this purpose, the planning process of Samsun-Çarşamba district, which is defined as “Yeşilırmak city”, is examined in terms of urban landscape and urban landscape planning suggestions are presented. In this study, geographic information systems programs, satellite imagery, central application zoning plan, revision-additional zoning plan and reports on these plans were utilized. The urban landscape characteristics of the research area have been revealed both in the research area and on the scale of the neighborhoods based on the information on the surface area of urban area use in the development plans. The open and green areas of the city were also examined in terms of their total surface area, thus providing information on the current situation before developing urban landscape planning proposals.

 

When the presence of open and green areas of the research area in Çarşamba city is examined, it is determined that the amount of open and green areas per person is 7m².However, the reason for the high amount of green areas in certain regions is due to the presence of Yeşilırmak River in the city center and the presence of regional parks around it. It is seen that the amount of open and green areas per person in the city is not sufficient according to the 10 m² / person standard determined in the Spatial Plans Preparation Regulation. The main reason for this is the increase in urban population and unhealthy / irregular building construction in Çarşamba district. In the establishment of an open and green area system in Çarşamba district, firstly the level of open and green area required in the Development Plan should be reached. Areas that cannot be inhabited by natural and artificial thresholds should be considered in open and green areas as much as possible and existing pedestrian axes continuity should be strengthened as a whole.In the zoning plan, the areas allocated as park areas, children's playgrounds and sports areas should be used in accordance with the purpose. It will be possible to develop an open and green area system by taking into consideration the natural, historical and cultural values of the city and its close vicinity in Çarşamba district, which is described as Yeşilırmak city.

Anahtar Kelimeler

• Samsun,Çarşamba,urban planning,master plan,urban landscape,urban landscape planning,urban open green space

SAMSUN-ÇARŞAMBA’DA PLANLAMA SÜRECİNİN KENTSEL PEYZAJ AÇISINDAN İRDELENMESİ

Öz

Planlama süreçleri kentsel peyzajı biçimlendiren arazi kullanım kararlarının alındığı temel çalışmaları kapsamaktadır. Genelde yapılı çevrenin oluşumuna ilişkin kararların öncelendiği planlama süreçlerinde, kentin doluluk-boşluk dengesinin oluşturulması, kent ekolojisinin göz önüne alınması, kentsel yaşam kalitesinin sağlanabilmesi için doğayı kente taşıyacak olan kentsel açık yeşil alan sisteminin oluşturulması gerekmektedir. Aktif ve pasif yeşil alanlardan oluşan yeşil ağ sisteminin oluşturulması, kentsel alanların yaşanabilirliğini ve sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlayan planlama süreçlerinin en önemli çıktısıdır. Bu araştırmanın amacı; tarih, kültür ve doğa şehri olarak tanımlanan Samsun-Çarşamba ilçesine ilişkin planlama sürecinin kent peyzajına nasıl yansıdığını saptayarak gelecekte yapılacak planlar için kentsel peyzaj planlama açısından ön veri oluşturmak ve yerleşmede yaşanabilirliği ve yaşam kalitesini geliştirmek için kentsel peyzaj planlama önerileri geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda, ‘Yeşilırmak şehri’ olarak tanımlanan Samsun-Çarşamba ilçesinin planlama süreci kentsel peyzaj açısından irdelenmiş ve kentsel peyzaj planlama önerileri sunulmuştur. Bu çalışmada, coğrafi bilgi sistemleri programları, uydu görüntüsü, mer’i uygulama imar planı,  revizyon-ilave imar planı ve bu planlara ilişkin raporlardan faydalanılmıştır. İmar planlarındaki kentsel alan kullanımlarının yüzölçümleri bilgilerinden yola çıkılarak araştırma alanının kentsel peyzaj özellikleri hem araştırma alanı genelinde hem de mahalleler ölçeğinde ortaya konulmuştur. Kentin açık ve yeşil alanları da ayrıca toplam yüzölçümleri bakımından incelenmiş, böylece kentsel peyzaj planlama önerileri geliştirilmesi öncesinde mevcut duruma ait bilgilere yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar, Çarşamba ilçesinde açık ve yeşil alan sisteminin oluşturulmasında öncelikle imar planında öngörülen açık ve yeşil alan düzeyine ulaşılamadığını ve imar planında park alanı, çocuk bahçesi ve spor alanları olarak ayrılan alanların amacına uygun olarak kullanılması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Samsun,Çarşamba,kentsel planlama,imar planı,kentsel peyzaj,kentsel peyzaj planlama,kentsel açık yeşil alan

Kaynakça

1. 1. Abama M. (1992). “Açıklamalı İçtihatlı İmar Kanunu Mevzuatı ve Uygulaması”, Cansu Basın Yayıncılık,Ankara, 47-50.
2. 2. Açıksöz S. ve Tanrıvermiş E. (2000). Planlamada Kırsal Peyzajın Önemi, Sorunlar ve Öneriler, Kırsal Çevre Yıllığı, Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği, Ankara.
3. 3. Akdogan G. (1975).Tabiatı Koruma ve Peyzaj Planlama İlişkileri, Peyzaj Mimarlığı Dergisi, No:2-3, Ankara.
4. 4. Antrop M. (1997). The concept of traditional landscapes as a base for landscape evaluation and planning. The example of Flanders Region. Landscape and Urban Planning. 38: 105-117.
5. 5. Çepel N. (1998). Peyzaj Ekolojisi. İ.Ü. Basımevi ve Film Merkezi, s.84.
6. 6. Karaman A. (1992).Kentsel Peyzaj Ders Notları. MSGSÜ, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, İstanbul.
7. 7. Kartal K. (1992). Türkiye’de Kentleşme, Adım Yayıncılık, İstanbul.
8. 8. Olcan H. (2007).Kentsel Planlamada Çevre Düzeni Plan Sürecinde Cbs’nin Kullanım Olanaklarının Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, İTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı, İstanbul.

9. 9. Önder, S. ve Polat, A. T. (2012). Kentsel açık- yeşil alanların kent yaşamındaki yeri ve önemi, Kentsel Peyzaj Alanlarının Oluşumu ve Bakım Esasları Semineri, 19 Mayıs 2012, Konya, s-74.
10. 10. Öztan, Y. (1971).Peyzaj mimarisi, Ankara Üniversitesi. Ziraat Fakültesi ders notları (yayınlanmamış), Ankara
11. 11. Pamay B. (1978).Kentsel Peyzaj Planlaması. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, İstanbul, s.265.
12. 12. Suher H. (1996). Şehircilik, İTÜ. Mimarlık Fakültesi Baskı Atelyesi, İstanbul.