Political perceptions and union policies of education workers who are members of trade unions: the case of Mersin

Öz

This study aims to examine the perceptions of unionized education workers in Mersin, Türkiye regarding union policies and the relationship between unions and politics. Education unions not only advocate for professional and economic rights but also play a significant role in promoting democratic participation and defending social values. Framed within a phenomenological approach to capture the meanings participants attribute to their union experiences, and data were collected through semi-structured interviews with 33 education workers and analyzed using qualitative thematic analysis. The findings indicate that participants view unions’ relationships with political parties presenting both opportunities and risks. While political affiliation can provide advantages in advocacy for rights and policymaking, it can also weaken internal representation and limit pluralism. Participants emphasized that unions must develop principled and value-based political stances to secure social legitimacy and member trust and sense of belonging. Moreover, some members evaluate their union loyalty based on tangible achievements and grassroots impact rather than ideological alignment. Ultimately, this study demonstrates that unions are not only defenders of economic interests but also active actors in value-based policymaking, social awareness, and democratic participation. These findings suggest that union–politics nexus exerts a multidimensional influence that actively shape professional and political attitudes of education workers.

Anahtar Kelimeler

• Education unions
• union–politics relationship
• education policies
• qualitative research

Destekleyen Kurum

The study did not receive support from any institution.

Etik Beyan

This study complies with all the principles specified in the “Directive on Scientific Research and Publication Ethics of Higher Education Institutions” (https://www.yok.gov.tr/Documents/Mevzuat/yuksekogretim-kurumlari-bilimsel-arastirma-ve-yayin-etigi-yonergesi.pdf). This research was approved by the Ethics Committee of the relevant university (Mersin University Ethics Committee Decision No: 2 / Date: 27/01/2025). Informed consent was obtained from the participants, and the data were used solely for scientific purposes in accordance with confidentiality principles. There are no ethical issues or violations in the research process. In the preparation of this manuscript, an AI-assisted tool was used solely for language editing and stylistic improvements. The academic content and full responsibility for the work belong to the author.

Eğitim sendikalarına üye çalışanların sendikal politikalar ve siyasal algıları: Mersin örneği

Öz

Bu araştırma, Mersin ilinde eğitim sendikalarına üye eğitim çalışanlarının sendikal politikalara ve sendika-siyaset ilişkisine dair algılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Eğitim sendikaları, yalnızca mesleki ve ekonomik hak mücadelesi yürütmekle kalmayıp, demokratik katılım ve toplumsal değerlerin savunulmasında da önemli bir rol üstlenmektedir. Araştırma, fenomenolojik desen çerçevesinde tasarlanmış olmakla birlikte, katılımcı deneyimlerindeki ortak anlam örüntülerini ortaya çıkarmak amacıyla veri analizinde Braun ve Clarke’ın (2006) tematik analiz yaklaşımı benimsenmiştir; veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla 33 eğitim çalışanından toplanmış ve tematik nitel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, katılımcıların sendikaların siyasal partilerle ilişkilerini hem fırsat hem risk unsuru olarak değerlendirdiğini göstermektedir. Siyasi yakınlık, hak arama süreçlerinde işlevsellik ve politika üretiminde avantaj sağlarken, iç temsil kapasitesini zayıflatma ve çoğulculuğu sınırlama riskini de beraberinde getirmektedir. Katılımcılar, sendikaların ilkesel ve değer temelli bir siyasal duruş geliştirmesi gerektiğini; böylece hem toplumsal meşruiyet kazanabileceğini hem de üyelerinin güven ve aidiyet duygusunu güçlendirebileceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, bazı üyeler sendikal bağlılıklarını ideolojik yakınlık yerine somut kazanımlar ve tabana yönelik etki üzerinden değerlendirmektedir. Araştırma, sendikaların yalnızca ekonomik çıkar savunucusu olmadığını, aynı zamanda değer temelli politika üretimi, toplumsal farkındalık yaratma ve demokratik katılım süreçlerinde etkin aktörler olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, sendika-siyaset ilişkilerinin, eğitim çalışanlarının mesleki ve politik tutumlarını şekillendiren çok boyutlu bir etki alanı oluşturduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim sendikaları
• sendika-siyaset ilişkisi
• eğitim politikaları
• nitel araştırma

Destekleyen Kurum

Çalışma herhangi bir kurum tarafından destek almamıştır.

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” (bkz. https://www.yok.gov.tr/Documents/Mevzuat/yuksekogretim-kurumlari-bilimsel-arastirma-ve-yayin-etigi-yonergesi.pdf) kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Bu araştırma, ilgili üniversitenin Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Mersin Üniversitesi Etik Kurul Karar No: 2/ Tarih:27/01/2025). Katılımcılardan gönüllü onam alınmış olup, elde edilen veriler yalnızca bilimsel amaçlarla ve gizlilik ilkeleri çerçevesinde kullanılmıştır. Araştırma sürecinde etik ilkelere aykırı herhangi bir durum bulunmamaktadır. Bu çalışmanın yazım sürecinde yalnızca dil ve ifade düzenlemeleri için yapay zekâ destekli bir araçtan yararlanılmıştır. Akademik içerik ve sorumluluk yazara aittir.

Kaynakça

1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu. (1965). 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu. Resmî Gazete, 23 Temmuz 1965, Sayı: 12056
2. Aksu, A. (1998). Öğretmenlerin sendikalaşma engelleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 7, 24–30.
3. Aydın, M.B., & Baştürk, Ş. (2024). Kriz ve yükseliş arasında: Türkiye’de işçi sendikalarının güncel üye sayılarının bir analizi. Emek Araştırma Dergisi, 2024(1), 56-96. https://izlik.org/JA49BD28GA
4. Bascia, N. (1998). Teacher unions and educational reform. In A. Hargreaves, A. Lieberman, M. Fullan, & D. Hopkins (Eds.), International Handbook of Educational Change. Kluwer International Handbooks of Education (pp. 895–915, Vol. 5), Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-94-011-4944-0_44
5. Bascia, N., & Stevenson, H. (2017). Organising teaching: Developing the power of the profession. Education International, https://download.ei-ie.org/Docs/WebDepot/Research_institute_mobilising_final.pdf (Erişim tarihi: 28.06.2026)
6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
7. Buyruk, H. (2015). Current developments in school education in Turkey: Education "reforms" and teacher trade union responses. FORUM, 57(2), 147–166. https://doi.org/10.15730/forum.2015.57.2.147
8. Carter, B., Stevenson, H., & Passy, R. (2010). Industrial relations in education: Transforming the school workforce. Transforming the school workforce. Routledge.

9. Creswell, J.W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
10. Creswell, J.W., & Poth, C.N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
11. Demir, F. (2003). İş hukuku ve uygulaması (Yargıtay kararları ışığında) (1. baskı). İzmir: Albi Yayınları.
12. Duverger, M. (1967). Sociologie politique. Presses Universitaires de France.
13. Ertürk, E. (2012). Transformation of the teaching profession in Turkey. In K. İnal, & G. Akkaymak, (Eds), Neoliberal Transformation of Education in Turkey. Palgrave Macmillan’s Postcolonial Studies in Education. Palgrave Macmillan, New York. https://doi.org/10.1057/9781137097811_18
14. Gordon, M E., Philpot, J.W., Burt, R.E., Thompson, C A., & Spiller, W.E. (1980). Commitment to the union: Development of a measure and an examination of its correlates. Journal of Applied Psychology, 65, 479–499. https://doi.org/10.1037/0021-9010.65.4.479
15. Gözübüyük, A.Ş. (2003). Anayasa hukuku (11. baskı). Ankara: Turhan Kitabevi. Guest, G., MacQueen, K.M., & Namey, E.E. (2012). Applied thematic analysis. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
16. Hoxby, C.M. (1996). How teachers' unions affect education production. The Quarterly Journal of Economics, 111(3), 671–718. https://doi.org/10.2307/2946669
17. Hyman, R. (1994). Changing trade union identities and strategies. In R. Hyman & A. Ferner (Eds.), New frontiers in European industrial relations (pp. 108–139). Oxford: Blackwell.
18. Hyman, R. (2001). Understanding European trade unionism: Between market, class and society. London: Sage. Işıklı, A. (1994). Türkiye’de sendikacılık hareketleri içinde demokrasi kavramının gelişimi. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
19. Jessup, K.D. (1978). Teacher unionization: A reassessment of rank and file motivations. Sociology of Education, 51(1), 44–55. https://doi.org/10.2307/2112281
20. Kurt, A. (1994). Öğretmenlerin sendikal eğilimleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, Ankara.
21. Labbé, D., & Croisat, M. (1992). La fin des syndicats? Éditions L’Harmattan.
22. Lefranc, G. (1971). Le syndicalisme en France. Que Sais-Je, Presses Universitaires de France. Mahiroğulları, A. (2001). Türkiye'de sendikalaşma evreleri ve sendikalaşmayı etkileyen unsurlar. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2(1), 161–190.
23. Mahiroğulları, A. (2012). Sendika-siyaset ilişkisinin teorik çerçevesi ve günümüzdeki düzeyi. Hak-İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 1(2), 10–13. https://izlik.org/JA59UB89KS
24. Merriam, S.B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
25. Millen, B.H. (1968). Gelişen ülkelerde sendikalar ve siyaset (Çev. T. Dereli). Sosyal Siyaset Konferansları, 19, 1–16. https://izlik.org/JA79MY68LF
26. Okçu, K. (1981). Türkiye’de Öğretmen Dernekleri Milli Federasyonu (1948–1969). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi, Ankara.
27. Olson, M. (1965). The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups. Harvard University Press.
28. Özaydın, M.M., & Han, E. (2014). Sendika üyesi kamu görevlilerinin “sendika-siyaset” ilişkisine yönelik yaklaşımları üzerine bir alan araştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(2), 57–73. https://izlik.org/JA94SB49ZD
29. Özdemir, C. (2016). Transformation of the teaching profession in Turkey [Çalışma metni]. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/307931358
30. Öztekin, A. (2003). Siyaset bilimine giriş. Malatya: İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yayınları. Patton, M.Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
31. Polat, S. (2013). Neo-liberal education policies in Turkey and transformation in education. Journal for Critical Education Policy Studies, 11(4), 159-178. https://jceps.com/archives/458/ (Erişim tarihi: 28.06.2026)
32. Poole, M. (1997). Industrial relations: Origins and patterns of national diversity (2nd ed.). Blackwell.
33. Poole, W.L. (1997). The construction of professional unionism by teacher union leaders. ERIC ED410683, Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association (Chicago, IL, March 24-28, 1997. https://eric.ed.gov/?id=ED410683 (Erişim tarihi: 28.06.2026)
34. Reshef, Y. (2004). A Theory of union collective action. Journal of Labor Research, 25(2), 221–239.
35. Serinoğlu, R. (2004). Eğitim hizmet kolundaki sendikaların eğitim anlayışları ve amaçladıkları insan modelleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
36. Sipahioğlu, M. (2020). Neoliberal policies and reflections on education in Turkey. Political Economy and Management of Education, 1(1), 14-25. https://izlik.org/JA98HH66EW
37. Stevenson, H. (2017). The ‘datafication’ of teaching: Can teachers speak back to the numbers? Peabody Journal of Education, 92(4), 537-557. https://doi.org/10.1080/0161956X.2017.1349492
38. Şimşek, H., & Seashore, K. (2008). Öğretmen sendikaları, yeni sendikacılık ve dönüşen kültürel mecazlar. Eurasian Journal of Educational Research, 31, 93–113. https://ejer.com.tr/wp- content/uploads/2021/01/ejer_2008_issue_31.pdf (Erişim tarihi: 28.06.2026)
39. Taş, H.Y. (2012). Toplumsal sınıfların değişim sürecinde, sendikalar ve sendikaların geleceği. Emek ve Toplum, 1(1), 60–80. https://izlik.org/JA74RB59GB
40. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). Resmî Gazete, 9 Kasım 1982, Sayı: 17863.
41. Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi. (1996). Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi (Cilt 1). Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Yayını.
42. Weingarten, R. (2012). The role of teachers in school improvement: Lessons from the field. Harvard Law & Policy Review, 6(1), 9–25.
43. Zürcher, E.J. (2004). Modernleşen Türkiye’nin tarihi (3. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.