Evlilik Sürecinde İlişki Niteliğini Belirleyen Temel Demografik Etkenler

Öz

Bu araştırmanın amacı, evli bireylerin ilişki niteliğini demografik değişkenler (cinsiyet, evlilik süresi, evlenme biçimi, çocuk sayısı, gelir düzeyi) bağlamında incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden betimsel ve ilişkisel tarama modelleri kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, kolay örnekleme yöntemiyle belirlenen 1013 evli birey yer almaktadır. Veriler, demografik bilgi formu ve İlişki Niteliği Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Analizlerde bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve regresyon ağacı (CART) yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, ilişki niteliği puanlarının cinsiyet, evlilik süresi, evlenme biçimi, çocuk sayısı ve gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Kadınlar, erkeklere kıyasla ilişki niteliğini daha olumlu değerlendirmiştir. Ayrıca, evlilik süresi uzadıkça ilişki niteliği puanlarının azaldığı; aşk evliliği yapanların görücü usulü evlenenlere göre daha yüksek ilişki niteliği algısına sahip olduğu belirlenmiştir. Çocuğu olmayan bireylerin ilişki niteliği puanları diğer gruplara göre daha yüksek bulunurken, yüksek gelir düzeyine sahip katılımcıların ilişkiyi daha olumlu değerlendirdiği saptanmıştır. Regresyon ağacı analizi sonucunda, ilişki niteliğinin en güçlü yordayıcısının evlilik süresi olduğu, bunu evlenme biçimi, çocuk sayısı, gelir düzeyi ve cinsiyetin takip ettiği görülmüştür. Modelin toplam varyans açıklama oranı %30 (R² = .30) olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları, ilgili literatürle karşılaştırılarak değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Evlilik
• İlişki Niteliği
• Regresyon Ağacı

Basic Demographic Factors Determining Relationship Quality in the Marriage Process

Öz

The purpose of this study is to examine the relationship quality of married individuals in the context of demographic variables (gender, duration of marriage, type of marriage, number of children, and income level). The study conducted using descriptive and relational survey models, which are quantitative research methods, included 1013 married individuals selected through convenience sampling. Data were collected using a demographic information form and the Relationship Quality Scale. Analyses employed independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and regression tree (CART) methods. The study results reveal that relationship quality scores differ significantly according to gender, duration of marriage, type of marriage, number of children, and income level. Women evaluated relationship quality more positively than men. Furthermore, relationship quality scores decreased with increasing duration of marriage, and those in love marriages had a higher perception of relationship quality than those in arranged marriages. While childless individuals had higher relationship quality scores than other groups, participants with higher income levels were found to evaluate relationships more positively. The regression tree analysis revealed that the strongest predictor of relationship quality was duration of marriage, followed by type of marriage, number of children, income level, and gender. The total variance explanation of the model was 30% (R² = 0.30). The study results were evaluated and discussed by comparing them with the relevant literature.

Anahtar Kelimeler

• Marriage
• Relationship Quality
• Regression Tree

Kaynakça

1. Akpınar, B., & Kırlıoğlu, M. (2020). Bazı değişkenler açısından evlilik uyumunun incelenmesi ve toplumsal cinsiyet rolleri tutumunun evlilik uyumuna etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(2), 736-746. https://izlik.org/JA36YB37TM
2. Aktaş-Akoğlu, Ö., & Küçükkaragöz, H. (2018). Boşanma nedenleri ve boşanma sonrasında karşılaşılan güçlüklere ilişkin bir araştırma: İzmir ili örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(1), 153-172. https://izlik.org/JA86GG82LG
3. Ash, C. (2001). The purpose of marriage. Churchman, 115(1), 17-29. https://www.churchsociety.org/wp-content/uploads/2021/05/Cman_115_1_Ash.pdf
4. Becker, G. S. (1982). Family behavior as maximization. Science, 216(4549), 976-977. https://doi.org/10.1126/science.216.4549.976
5. Bogdan, R., Turliuc, M. N., & Candel, M. (2022). Transition to parenthood and marital satisfaction: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 13, Article 901362. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.901362
6. Brock, R. L., & Lawrence, E. (2014). Intrapersonal, interpersonal, and contextual risk factors for overprovision of partner support in marriage. Journal of Family Psychology, 28(1), 54-64. https://doi.org/10.1037/a0035280
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (29. bs.). Pegem Akademi.
8. Carr, D., Freedman, V. A., Cornman, J. C., & Schwarz, N. (2014). Happy marriage, happy life? Marital quality and subjective well-being in later life. Journal of Marriage and Family, 76(5), 930-948. https://doi.org/10.1111/jomf.12133

9. Carr, D., & Springer, K. W. (2010). Advances in families and health research in the 21st century. Journal of Marriage and Family, 72(3), 743-761. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00728
10. Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri: Desen ve analiz [Research methods, design, and analysis] (A. Aypay, Çev. Ed.). Anı Yayıncılık. (Orijinal eserin basım yılı 2014)
11. Çağ, P., & Yıldırım, İ. (2018). Bazı sosyo-demografik değişkenlere göre evli bireylerin evlilik doyum düzeyleri: Bir profil çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 1027-1042. https://doi.org/10.17755/esosder.373505
12. Ehrlich, K. B., vanDellen, M. R., Felton, J. W., Lejuez, C. W., & Cassidy, J. (2019). Perceptions about marital conflict: Individual, dyadic, and family level effects. Journal of Social and Personal Relationships, 36(11-12), 3537-3553. https://doi.org/10.1177/0265407519829846
13. Erbert, L. A. (2000). Conflict and dialectics: Perceptions of dialectical contradictions in marital conflict. Journal of Social and Personal Relationships, 17(4-5), 638-659. https://doi.org/10.1177/0265407500174009
14. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS (4th ed.). Sage Publications.
15. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2015). How to design and evaluate research in education (9th ed.). Mc Graw Hill Education.
16. Frye-Cox, N., Ganong, L., Jensen, T., & Coleman, M. (2021). Marital conflict and health: The moderating roles of emotion regulation and marriage order. Journal of Divorce & Remarriage, 62(6), 450-474. https://doi.org/10.1080/10502556.2021.1925853
17. Gerald, B. (2018) A brief review of ındependent, dependent and one sample t-test. International Journal of Applied Mathematics and Theoretical Physics, 4(2), 50-54. https://doi.org/10.11648/j.ijamtp.20180402.13
18. Gorunescu, F. (2011). Data mining: Concepts, models and techniques. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-19721-5
19. Gürbüz, S., & Şahin, F (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, felsefe-yöntem-analiz (5. Bs.). Seçkin.
20. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2013). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Pearson Education.
21. Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511-524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511
22. Haylı, R. G., Durmuş, E., & Kış, A. (2017). Evlilik doyumunun evlenme biçimi açısından incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması. Journal of Turkish Studies, 12(28), 429-444. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12694
23. Hiltner, J. (2000). The example of our heroine: Deborah Sampson and the legacy of Herman Mann’s The Female Review. American Studies, 41(1), 93-113. https://doi.org/10.1353/amsj.v41i1.3125
24. Johnson, S. M., Makinen, J. A., & Millikin, J. W. (2001). Attachment injuries in couple relationships: A new perspective on impasses in couples therapy. Journal of Marital and Family Therapy, 27(2), 145-155. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2001.tb01152.x
25. Kardan-Souraki, M., Hamzehgardeshi, Z., Asadpour, I., Mohammadpour, R. A., & Khani, S. (2016). A review of marital intimacy-enhancing interventions among married individuals. Global Journal of Health Science, 8(8), 74-93. https://doi.org/10.5539/gjhs.v8n8p74
26. Karney, B. R., & Bradbury, T. N. (1995). The longitudinal course of marital quality and stability: A review of theory, method, and research. Psychological Bulletin, 118(1), 3-34. https://doi.org/10.1037/0033-2909.118.1.3
27. Marcussen, K. (2005). Explaining differences in mental health between married and cohabiting individuals. Social Psychology Quarterly, 68(3), 239-257. https://doi.org/10.1177/019027250506800304
28. Özabacı, N. (2011). İlişki niteliği ölçeği'nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Education and Science/Eğitim ve Bilim, 36(162), 159-167. https://doi.org/10.15390/ES.2011.985
29. Özgüven, İ. E. (2014). Evlilik ve Aile Terapisi (4. bs.). Nobel.
30. Perelli-Harris, B., & Blom, S. (2023). Relationship quality and family formation: Evidence from seven European countries. Journal of Marriage and Family, 85(1), 45-62. https://doi.org/10.1016/j.jomf.2022.12.003
31. Pierce, G. R., Sarason, I. G., & Sarason, B. R. (1991). General and relationship based perceptions of social support: Are two constructs beter than one? Journal of Personality and Social Psychology, 61(16),1028-1039. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.6.1028
32. Pierce, G. R., Sarason, I. G., Sarason, B. R., Solky-Butzel, J. A., & Nagle, L. C. (1997). Assessing the quality of personal relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 14(3), 339-356. https://doi.org/10.1177/0265407597143004
33. Proulx, C. M., Ermer, A. E., & Kanter, J. B. (2017). Group‐based trajectory modeling of marital quality: A critical review. Journal of Family Theory & Review, 9(3), 307-327. https://doi.org/10.1111/jftr.12201
34. Rodriguez, L. M., Gius, B. K., Derrick, J. L., & Leonard, K. E. (2020). A dyadic approach to attachment anxiety and avoidance, marital conflict, and drinking. Journal of Social and Personal Relationships, 37(8-9), 2386-2408. https://doi.org/10.1177/026540752092261
35. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudaimonic well-being. Annual Review of Psychology, 52(1),141-166. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.141
36. Sarason, I. G., Sarason, B. R., & Pierce, G. R. (1990). Social support: The search for theory. Journal of Social and Clinical Psychology, 9(1), 133-147. https://doi.org/10.1521/jscp.1990.9.1.133
37. Selim, S. (2008). Life satisfaction and happiness in Turkey. Social Indicators Research, 88(3), 531-562. https://doi.org/10.1007/s11205-007-9218-z
38. Şener, A., & Terzioğlu, G. (2008). Bazı sosyo-ekonomik ve demografik değişkenler ile iletişimin eşler arası uyuma etkisinin araştırılması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 13(13), 7-20. https://izlik.org/JA65SY94RT
39. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Using multivariate statistics [Using multivariate statistics] (M. Baloğlu, Çev.) (6. bs.). Nobel Yayın Dağıtım. (Orijinal eserin basım yılı 2013)
40. Twenge, J. M., Campbell, W. K., & Foster, C. A. (2003). Parenthood and marital satisfaction: A meta-analytic review. Journal of Marriage and Family, 65(3), 574-583. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2003.00574.x
41. Umberson, D., & Montez, J. K. (2010). Social relationships and health: A flashpoint for health policy. Journal of Health and Social Behavior, 51(Suppl), S54-S66. https://doi.org/10.1177/0022146510383501
42. Umberson, D., Williams, K., Powers, D. A., Liu, H., & Needham, B. (2006). You make me sick: Marital quality and health over the life course. Journal of Health and Social Behavior, 47(1), 1-16. https://doi.org/10.1177/002214650604700101
43. Verhofstadt, L. L., Buysse, A., Rosseel, Y., & Peene, O. J. (2006). Confirming the three-factor structure of the quality of relationships inventory within couples. Psychological Assessment, 18(1), 15-21. https://doi.org/10.1037/1040-3590.18.1.1515
44. Wagner, A., Mosmann, C. P., Scheeren, P., & Levandowski, D. C. (2019). Conflict, conflict resolution and marital quality. Paidéia (Ribeirão Preto), 29, Article e2919. https://doi.org/10.1590/1982-4327e2919