Kültürel Diplomasi ve Kamu Diplomasisi Kesişiminde Stratejik İletişim: Türk-Rus Uçak Krizi Örneği

Öz

Bu çalışma, kültürel diplomasiyi kamu diplomasisinin tamamlayıcı bir boyutu olarak ele almakta ve uluslararası kriz dönemlerinde sivil toplum aktörlerinin stratejik iletişim ve algı yönetimi süreçlerindeki rolünü incelemektedir. 24 Kasım 2015 tarihinde yaşanan Türk-Rus uçak krizi, devletlerarası diplomatik kanalların büyük ölçüde tıkandığı, sert güç söylemlerinin öne çıktığı bir kriz ortamı yaratmıştır. Bu süreçte, sivil toplum kuruluşları, kültür-sanat aktörleri ve iş dünyası temsilcileri tarafından yürütülen kültürel diplomasi faaliyetleri, halklar arası iletişim kanallarının tamamen kopmasını engelleyen alternatif bir kamu diplomasisi alanı oluşturmuştur. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde vaka incelemesi yöntemiyle tasarlanmış; doküman analizi ve nitel söylem analizi teknikleri birlikte kullanılmıştır. Kriz döneminde medyada yer alan kültürel diplomasi faaliyetleri, yalnızca betimleyici bir olay dökümü olarak değil, halk–devlet ayrımı, dostluk, barış ve ortak değerler söylemleri bağlamında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, sivil toplum aktörlerinin kriz dönemlerinde kültürel diplomasi yoluyla algı yumuşatma, güven inşası ve anlam üretimi işlevleri üstlendiğini göstermektedir. Çalışma, kültürel diplomasinin yalnızca kültürel etkileşim değil, aynı zamanda stratejik bir siyasal iletişim pratiği olduğunu ortaya koyarak, kamu diplomasisi literatürüne iletişim bilimi perspektifinden katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İletişim
• Kültürel diplomasi
• Sivil toplum
• İletişim
• Türk-Rus ilişkileri
• Uçak krizi

Strategic Communication at the Intersection of Cultural Diplomacy and Public Diplomacy: The Turkish-Russian Aircraft Crisis Example

Öz

This study examines cultural diplomacy as a complementary dimension of public diplomacy, focusing on the role of civil society actors in strategic communication and perception management during international crises. The Turkish-Russian jet crisis of November 24, 2015 created a severe diplomatic rupture in which official state-to-state communication channels were largely suspended and hard power rhetoric dominated bilateral relations. In this context, cultural diplomacy initiatives conducted by civil society organizations, cultural actors, and business communities functioned as alternative public diplomacy mechanisms that prevented a complete breakdown of people-to-people communication. Adopting a qualitative case study design, the research employs document analysis and qualitative discourse analysis techniques. Cultural diplomacy practices reflected in media coverage are analyzed not merely as descriptive events but as symbolic communication strategies emphasizing people–state distinction, peace, friendship, and shared values. The findings indicate that civil society actors played a significant role in mitigating hostile perceptions, fostering trust, and producing shared meanings through cultural diplomacy during the crisis. The study argues that cultural diplomacy should be understood not only as cultural exchange but also as a strategic political communication practice, thereby contributing to public diplomacy literature from a communication studies perspective.

Anahtar Kelimeler

• Communication
• Cultural diplomacy
• Civil society
• Communication
• Turkish-Russian relations
• Jet crisis

Kaynakça

1. AA (Anadolu Ajansı). (2016a, Mayıs 8). Antalya’da Zafer Günü Coşkusu. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr
2. AA (Anadolu Ajansı). (2016b, Haziran 12). EXPO 2016 Antalya’da “Rus Bahçesi” açıldı. Anadolu Ajansı.https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/expo-2016-antalyada-rus-bahcesi-acildi/588516
3. AA (Anadolu Ajansı). (2016c, Haziran 27). Rus dernekten EXPO’da özel sergi. Anadolu Ajansı.https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/rus-dernekten-expoda-ozel-sergi/5985
4. Aksay, H. (2016, Temmuz 25). 10 soruda Türk-Rus krizi ve atalet içindeki iş dünyası, dernekler, aydınlar... T24. https://t24.com.tr/yazarlar/hakan-aksay
5. Akbıyık, S. (2016, Nisan 7). Putin’in sözcüsünün kızı Habertürk’e konuştu! (Türkiye ile kavgalı âşıklar gibiyiz).Habertürk Gazetesi, s. 10. Castells, M. (2009). Communication Power. Oxford University Press.
6. Cull, N. J. (2008). Public diplomacy: Taxonomies and histories. The ANNALS.
7. Cull, N. J. (2009). Public diplomacy: Lessons from the past. Figueroa Press.
8. Cummings, M. C. (2003). Cultural diplomacy and the United States government: A survey. Center for Arts and Culture.

9. DHA (Doğan Haber Ajansı). (2015, Kasım 28). O konuştu ortalık buz kesti. Gün Haber.
10. Doğan, E. (2015). Uluslararası ilişkilerde sivil toplumun rolü. Beta Yayınları.
11. Dolinsky, A. (2011). Russian public diplomacy: Concepts, practices and challenges. Place Branding and Public Diplomacy, 7(4), 273–285.
12. Ekşi, M. (2015). Türkiye-Rusya ilişkilerinde kriz sonrası kamuoyu algısı. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 12(48), 44–52. Entman, R. M. (2004). Projections of power. University of Chicago Press.
13. Entman, R. M. (2008). Theorizing mediated public diplomacy. International Journal of Press/Politics, 13(2), 87–102.
14. Gilboa, E. (2008). Searching for a theory of public diplomacy. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 55–77.
15. Haberrus. (2024, Şubat 22). Ünlü Rus müzik grubunun Türkiye konseri iptal edildi. Haberrus.ru. https://haberrus.ru Hür24. (2016, Temmuz 1). Moskova’da Türk-Rus dostluğu kahvaltısı. Hür24. https://www.hur24.com/moskovada-turk-rus-dostlugu-kahvaltisi-4318h.htm
16. İHA (İhlas Haber Ajansı). (2015, Kasım 29). Rus gelinlerin Türkçe tekerleme yarışması. Haberler.com.https://www.haberler.com
17. Melissen, J. (2005). The new public diplomacy. Palgrave Macmillan.
18. Melissen, J. (2011). Beyond the new public diplomacy. Clingendael Papers.
19. Mirzaliyeva, A. (2016). Uçak krizinden normalleşmeye: Türkiye-Rusya ilişkilerinde dönüşüm. Avrasya Etütleri, 50(2), 95–120.
20. Nar Sanat. (2016, Mart). Rus Kültürü Festivali, 15–21 Nisan’da İstanbul’da düzenlenecek. Nar Sanat Kültür Portalı. Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. Public Affairs.
21. Nye, J. S. (2011). The Future of Power. Public Affairs.
22. Purtaş, F. (2013). Kültürel diplomasi: Kavramsal çerçeve ve Türkiye örneği. Ortadoğu Analiz, 5(55), 1–9.
23. RTİB (Rus-Türk İşadamları Birliği). (2016, Nisan 8). Türkiye ve Rusya bir aile gibi. RTİB Web Sitesi. https://rtib.org.tr
24. Safarov, F. (2016a, Ocak 31). Moskova’da Türk-Rus Birlik Konseri gerçekleştirildi. Anlatılanın Ötesi Web Sitesi.https://anlatilaninotesi.com.tr/20160201/Moskova-Rusya-Turkiye-dostluk-konseri-1020567613.html
25. Safarov, F. (2016b, Mart 31). Rus-Türk ilişkilerinin düzelmesi için sivil toplum örgütleri harekete geçmeli. Sputnik Türkiye. https://tr.sputniknews.com
26. Schneider, C. P. (2006). Cultural diplomacy: Hard to define, but you’d know it if you saw it. Brown Journal of World Affairs, 13(1), 191–203.
27. Simons, G. (2014). Russian public diplomacy in the 21st century: Structure, means and message. Figueroa Press. Starodubtsev, I. (2019, Nisan 11). Rusya ve Türkiye: Kültür diplomasisini nasıl monetize etmeli? Rossiyskiy Sovet po Mejdunarodnim Delam (RSMD).
28. Sudagezer, E. (2017, Aralık 3). Antalya’daki Ruslar ve Türkler dostluklarını bozmadılar, bozmayacaklar da. Sputnik Türkiye. https://tr.sputniknews.com
29. Tanyeri, M., & Tolga, K. (2015). Kültürel diplomasi ve kültürlerarası iletişim: Kavramsal bir çerçeve. Akademik İncelemeler Dergisi, 10(2), 965–978.
30. Uygur, S. (2016). Türk-Rus uzlaşı süreci: Orta Doğu için sonuçları. Al Sharq Forum.
31. Wolfsfeld, G. (2011). Making sense of media and politics. Routledge.
32. Yağmurlu, A. (2007). Kamu diplomasisi ve Türkiye. TASAM Yayınları.
33. YEE Moskova. (2016). 2016 faaliyet raporu. Moskova Yunus Emre Enstitüsü.