-

Öz

Advertisements are one of the most effective means of conveying values or images to consumers in a persuasive way. This effectiveness, which has attracted the attention of the opponents of marketing, together with the different interpretations of advertisements by anti-capitalist trends which have appeared in the postmodern period, has given rise to a new field of popular activism. This new field is a new type of criticism of consumer society which sees it as the culture jam, and which demands that advertisements produced to affect consumers for commercial purposes should be rewritten to reflect their stylistic and contextual characteristics. This study will examine in detail, giving supporting examples, the movement which has resulted in the integration of views opposed to consumer-focused marketing culture with activist trends and which is expressed as a culture jam, and the use of subvertising in this movement. It will also throw light on this new area of anticonsumption activism. In the framework of this study, content analysis is applied to the 74 ads which are taken from official web page of Adbusters Media Foundation. The content of the advertisements are analyzed in terms of their elements, topics, and tactics

Anahtar Kelimeler

• Society of consumption, culture jam, subvertising

TÜKETİM TOPLUMUNA ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM: KÜLTÜR BOZUMU VE YIKICI REKLAMLAR

Öz

Reklamlar, değerlerin/imajların tüketicilere ikna edici bir biçimde aktarımını sağlayan en etkili
iletişim araçlarından birisidir. Pazarlama karşıtlarının da dikkatini çeken bu etkililik, postmodern
dönemin ortaya çıkardığı kapitalizm karşıtı eylemci akımların reklamları farklı yorumlamalarıyla
birlikte yeni bir popüler eylem alanının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Tüketim toplumu eleştirisinin
yeni biçimlerinden biri olan ve kültür bozumu olarak kavramsallaştırılan bu yeni eylem alanı, tüketicileri etkilemek için ticari amaçla üretilen reklamların, sahip oldukları biçimsel ve içeriksel özellikleri üzerinde oynamalar yapılarak yeniden üretilmesini ifade etmektedir. Bu çalışmada,
tüketim odaklı pazarlama kültürüne karşı görüşlerin eylemci akımlarla entegre edilmesini sonucu ortaya çıkan ve kültür bozumu olarak ifade edilen hareket ve bu hareket içinde yer alan yıkıcı reklam uygulamaları örnekle desteklenerek detaylı şekilde açıklanmakta ve tüketim karşıtlığının bu yeni eylem alanına ışık tutulmaktadır. Bu çalışma kapsamında Adbusters Medya Vakfı'nın resmi internet sayfasından temin edilen 74 reklama içerik analizi yapılmış, söz konusu reklamlar unsurları, konuları ve taktikleri bağlamında ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Tüketim toplumu; kültür bozumu hareketi; yıkıcı reklam

Kaynakça

1. Akyol A Ç (2011) Reklam Mesajlarında Bilgi- lendirici İçerik: Dergi Reklamları Üzerine Bir
2. İçerik Analizi, Doktora Tezi, SÜ Sos. Bil. Ens., Konya. Andersen M (2004) All the Power: Revolution without Illusion, Punk Planet Books/Akashic Books, Canada.
3. Atton C (2002) Alternative Media, Sage Publications, London.
4. Balcı Ş (2007) Negatif Siyasal Reklamlarda
5. İkna Edici Mesaj Stratejisi Olarak Korku Çeki- ciliği Kullanımı, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Derg, 17, 73–106. Barley A (2001) Battle of the Image, New Statesman, 130 (4538), 45.
6. Baudrillard J (2010) Tüketim Toplumu, Hazal
7. Deliceçaylı ve Ferda Keskin (çev), 4. Baskı, Ayrıntı Yayınları, İstanbul. Bilgin N (2000) İçerik Analizi, Ege Üniversite- si Edebiyat Fakültesi Yayınları, İzmir.
8. Borghini S ve ark. (2010) Symbiotic Postures of Commercial Advertising and Street Art: Implications Advertising, 39 (3), 113–26. Journal of

9. Brown B (2008) Sitüasyonistlere Punk Bakı, Ş
10. Erdoğan (haz.), Sitüasyonist Enternasyonal, Altıkırkbeş Yayınları, İstanbul, 136–157. Çetin B N (2008) Küreselleşme Karşıtlarına
11. Göre Küreselleşme Karşıtı Hareketlerin Nite- likleri, Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları Derg, 7 (1), 94–104. De Botton A (2008) Felsefenin Tesellisi, Banu
12. Tellioğlu (çev), 8. Baskı, Sel Yayıncılık, İstan- bul. Debord G (2006) Gösteri Toplumu, Ayşen
13. Ekmekçi ve Okşan Taşkent (çev), 2. Baskı, Ayrıntı Yayınları, İstanbul. Den Hond F and De Bakker F G A (2007) Ideologically
14. Activist Groups Influence Corporate Social Change Activities, Academy of Management Review, 32(3), 901–924. Activism: How Elden M (2009) Reklam ve Reklamcılık, Say Yayınları, İstanbul.
15. Elden M (2004) Reklam Yazarlığı, İletişim Yayınları, İstanbul.
16. Goldblatt D (2004) Knowledge and Social
17. Science: Theory, Method and Practise, Routledge, Second Edition, USA. http://www.billboardliberation.com/manifesto. html, erişim tarihi: 27.07.2012.
18. Huxley A (2012) Cesur Yeni Dünya, Ümit
19. Tosun (çev), 8. Baskı, İthaki Yayınları, İstan- bul. Jones J P (2004) Reklam Ne Zaman İşe Yarar?
20. Reklamın Satışları Tetiklemesi, Erhan Güven (çev), Reklamcılık Vakfı Yayınları, İstanbul. Jordan T (2003) Daha Güzel Bir Dünya İçin
21. Eylemci, Gül Çağalı Güven (çev), Kitap Yayı- nevi, İstanbul. Kalfa C ve Atay F (2008) Küresel Toplumsal
22. Hareketler, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilim- ler Enstitüsü Dergisi, 16, 127–149. Klein N (2002) No Logo, Nalan Uysal (çev),
23. Bilgi Yayınevi, Ankara. Laertios D (2007) Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri, Candan Şentuna (çev), 3. Baskı,
24. Yapı ve Kredi Yayınları, İstanbul. Lasn K (2004) Kültür Bozumu, Cem Pekman ve Ahmet Ilgaz (çev), Bağımsız Yayınlar, İs- tanbul.
25. Lee M ve Johnson C (2005) Principles of
26. Advertising: A Global Perspective, The Haworth Press, Second Edition, USA. Messaris P (1997) Visual Persuasion: The Role of Images in Advertising, Sage Publication Inc., California. Rutherford P
27. Televizyonda Reklam Sanatı, Mustafa K. Ger- çekler (çev), 2. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. Yeni İkonalar- Seguela J (1997) Eğlenceli Şeydir Şu Reklam- cılık, Nihal Önol (çev), Milliyet Yayınları, İstanbul.
28. Strangelove M (2005) The Empire of the Mind: Digital
29. Movement, University of Toronto Press, To- ronto. the Anti-Capitalist Sullivan L (2002) Satan Reklam Yaratmak,
30. Sevtap Yaman (çev), MediaCat Yayınları, İstanbul. Twitchell J B (1996) Adcult USA: The Triumph of Advertising in American Culture,
31. Columbia University Press, New York. Walker R (2004) Going After Nike, Inc., 26 (10), 124–134.
32. Waltz M (2005) Alternative and Activist
33. Media, Edinburg University Press, Edinburg. Worth O ve Kuhling C (2004) Counter
34. Hegemony, Anti-Globalisation and Culture in International Political Economy, Capital and Class, 28 (3), 31–42. Yanıklar C (2006) Tüketimin Sosyolojisi, Bi- rey Yayıncılık, İstanbul.
35. Yavuz S D (2007) Sosyal İçerikli Grafik Tasa- rım-1, Grafik Tasarım Görsel İletişim Kültürü Dergisi, 4, 68-71.
36. Zuk B ve Dalton R (2003) Satirical Counter
37. Ads as Critical Pedagogy, Connections’03, Faculty of Education, University of Victoria, Canada, 285–294.