OSMANLI DÖNEMİNDE BOSNA HERSEK'TE ÇIKAN İLK ÖZEL TÜRKÇE GAZETE GÜLŞEN-İ SARAY
Öz
Osmanlı Devleti'nin uç vilayetlerinden biri olan, çok farklı etnik ve dini bir yapıya sahip olan
Bosna Hersek'te XIX y.y.da devletin içinde bulunduğu ciddi problemlerin çok daha fazla
hissedildiği söylenebilir. Avusturya Macaristan İmparatorluğu'nın Katolikler, Rusya'nın da
Ortodokslar üzerindeki etkileri bölgeyi çok daha hassas bir duruma getirmiştir. Matbaanın
kurulduğu dönemde Bosna Hersek'te genel durum, Bosna'da devlet matbaasının kuruluşu,
yabancıların basın yoluyla Osmanlı tebaasını etkileme gayretleri, gazeteye duyulan ihtiyaç,
gazetenin üstlendiği görevler ve ilk çıkan gazeteler çalışmamızın içeriği içinde yer alan
konulardandır. Çalışmaya başlarken öncelikle Türkiye'de ve Bosna Hersek'te konu ile ilgili
yapılmış çalışmaları taradık. Daha sonra, dört ay süre ile Bosna Hersek'te ikamet ederek Saraybosna Üniversitesi Felsefe Fakültesi Türkoloji Bölümünde Osmanlı Dönemi gazeteciliği ile ilgili çalışma yapmış veya yapmakta olan akademisyenlerle görüştük. Eğitimlerinin bir bölümünü Türkiye'de yapmış olan ve çok iyi derecede Türkçe bilen, Boşnak Türkoloji master ve doktora öğrencilerinden tercüme ve rehberlik hizmeti aldık. Son olarak Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesinde, Gülşen-i Saray Gazetesinin mevcut sayılarını inceledik. Osmanlı Döneminde Bosna Hersek'te Türkçe gazeteler konusunda bir çok yerel çalışma olmasına rağmen, Türkiye'de yapılanların sayısının yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir. Çalışmada öncelikle, ilk özel Türkçe gazete olan Gülşen-i Saray gazetesinin içeriği ve gazeteyi çıkaran Bosna Hersek'in ilk Müslüman gazetecisi olan Mehmed Şakir Kurtçehayiç hakkında bilgi verilecektir. Sonuç bölümünde yerel gazeteler ile ilgili yapılan çalışmaların önemine değinilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akın H (2004) Ahmet Cevdet Paşa'nın Bosna Müfettişliği, Yük. Lis. Tezi, Akd. Ünv. Sos. Bil. Enst., Antalya.
- Ahmet Cevdet Paşa (1991) Tezâkir 21-39, (Yay. Cavid Baysun) Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara. Bosna Gazetesi, nr:1, s.1, 13 Muharrem 1283/28 Mayıs 1866.
- Ćurćić L (1976) Prilog istoriji oblikovanja srpske i hrvatske ćiriličke knjige štampane u XVI veku, Zbornik za slavistiku, Novi Sad, kitap 10, s.115.
- Dizdar S (2000) Senada, Sarajevski cvjetnik: Studija i bibliografija, neobjavljena magistarska radnja, Sarajevo.
- Djurdjev B (1992) "Bosna-Hersek", T. D. V. İslâm Ansiklopedisi, Cilt:6, İstanbul.
- Gölen Z (2010) Tanzimat Döneminde Bosna Hersek, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
- Gülşen-i Saray Gazetesi (Sarajevski Cvjetnik), 1 Mart 1285/13 Mart 1869-17 Temmuz 1285/29 Temmuz 1869, Nr. 11-29.
- Idrizović M (1964-65) ''Mehmed Šakir Kurtćehajić'', POF, Orijentalni Inst., kitap XIVXV, Sarayevo.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yazarlar
Salih Seyhan
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
19 Kasım 2013
Gönderilme Tarihi
3 Aralık 2013
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2012 Cilt: 7 Sayı: 3
