Dijital teknolojilerin mimarlık disiplini üzerindeki dönüştürücü etkisi giderek belirginleşmektedir. Bu bağlamda, sanal gerçeklik (VR) teknolojisi, üç boyutlu dijital mekân deneyimi sunarak etkileşim, temsil ve sunum süreçlerine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de mimarlık alanında VR teknolojisinin nasıl ele alındığını belirlemek amacıyla, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 1999–2024 yılları arasında yayımlanmış toplam 36 yüksek lisans ve doktora tezini incelemektedir. Analizler sonucunda, tezlerin büyük çoğunluğunun uygulamaya yönelik yüksek lisans araştırmaları olduğu, doktora düzeyindeki çalışmaların ise kuramsal çerçeve ve model geliştirmeye odaklandığı görülmüştür. Tematik olarak tezler; mimarlık eğitimi, mekânsal algı, görselleştirme, kentsel tasarım, kültürel miras ve inşaat güvenliği başlıklarında yoğunlaşmaktadır. En sık tercih edilen yöntem karma yöntem (nitel + nicel) olup, bu durum VR’ın etkileşimsel doğasının çok boyutlu veriyle desteklenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışma, VR teknolojisinin mimarlık eğitiminde ve pratiğinde katılımcı tasarımı, yaratıcılığı ve mekânsal farkındalığı artırma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.
Sanal gerçeklik lisansüstü tezleri lisansüstü eğitim eğitim teknolojileri mimarlık ve sanal gerçeklik
The transformative impact of digital technologies on the discipline of architecture has become increasingly evident. In this context, virtual reality (VR) technology significantly contributes to processes of interaction, representation, and presentation by enabling immersive three-dimensional digital spatial experiences. This study aims to investigate how VR technology has been addressed within the field of architecture in Turkey by analyzing a total of 36 master’s and doctoral theses published between 1999 and 2024 in the National Thesis Center database of the Council of Higher Education (YÖK). The analysis reveals that the majority of these theses are practice-oriented master’s studies, while doctoral dissertations primarily focus on developing theoretical frameworks and models. Thematically, the research concentrates on architectural education, spatial perception, visualization, urban design, cultural heritage, and construction safety. The most commonly adopted research method is the mixed-method approach (qualitative + quantitative), underscoring the necessity of supporting VR’s interactive nature with multidimensional data. The findings indicate that VR holds significant potential to enhance participatory design, creativity, and spatial awareness in both architectural education and practice.
Virtual reality postgraduate theses postgraduate education educational technologies architecture and virtual reality.
Çalışma kapsamında etik ihlal yapılmamıştır.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Sanal Gerçeklik |
| Bölüm | Derleme |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 6 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 19 Eylül 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2 |