Entegre Zararlı Yönetimi Programlarında Kullanılacak Bitki Koruma Ürünlerinin Risk Değerlendirmesi ve Seçimi

Öz

Türkiye’de tarımsal üretimin biyolojik çeşitliliği koruyarak sürdürülebilir bir şekilde yürütülmesi önem arz etmektedir. Ülkemiz tarım sektörünün üretimde yaşadığı, bazılarının ise kronikleştiği çeşitli sorunları bulunmaktadır. Verimli tarım alanlarının azalması, artan gıda talebi, genç neslin tarımdan uzaklaşması, girdi maliyetleri, kırsal kalkınma, küçük aile işletmeciliğinin ve buna bağlı olarak parçalı arazi yapısının yaygın olması ve iklim değişikliği gibi tarımsal üretimi ve verimliliği etkileyen pek çok sorun bulunmaktadır. Üretimde verimliliği etkileyen sebeplerden birisi de tarımsal üretimde görülen hastalık, zararlı ve yabancı otlardır. Biyolojik çeşitliliği koruyarak sürdürülebilir bir şekilde tarımsal üretim yapılmasının yolu Entegre Zararlı Yönetiminin (IPM) uygulanmasından geçmektedir. Entegre Zararlı Yönetiminde tarımsal zararlılara karşı bütün mücadele yöntemlerinin uyumlu bir şekilde kullanılması esas olup, biyolojik, biyoteknik ve kültürel önlemlere öncelik verilmektedir. En son çare olarak, Bitki Koruma Ürünlerinin (BKÜ) uygulanması istenmektedir. Bu nedenle, kullanılacak BKÜ’lerin insan sağlığına zararlı olmaması, çevre kirliliğine yol açmaması, parazitoid, predatör, pollinatörleri olumsuz etkilememesi ve ürünlerde kalıntıya sebep olmaması gerekmektedir. Yani BKÜ uygulamalarının gelişi güzel, bilinçsizce değil, akla, bilime, bilgiye dayalı ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yardımcı olacak şekilde sürdürülebilir olarak yürütülmesi esastır. Entegre Zararlı Yönetiminde kullanılacak BKÜ’lerin seçiminde, insan ve çevre sağlığı açısından oluşabilecek riskleri ortaya koyabilmek amacıyla aktif maddelerin memeli hayvanlar, balıklar, hedef dışı organizmalar (parazitoitler, predatörler) ve balarılarına etkileri ile topraktaki kalıcılıkları göz önüne alınarak risk değerlendirmeleri yapılmakta olup, biyolojikler, böcek gelişme düzenleyicileri gibi BKÜ’lere öncelik verilmektedir. Yürütülen risk değerlendirmesi çalışmaları sonucunda 495 aktif madde, 204 adet karışım, 13 adet biyolojik preparat, 21 adet biyolojik mücadele etmeni ve 1 adet safener olmak üzere toplam 734 adet BKÜ incelenmiş ve uygun olanlar entegre mücadele teknik talimatlarında üreticilerimizin ve ülke tarımımızın hizmetine sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Aktif madde
• Bitki koruma ürünleri
• Biyolojik çeşitlilik
• Entegre zararlı yönetimi
• Sürdürülebilirlik

Risk Assessment and Selection of Plant Protection Products to be Used in Integrated Pest Management Programmes

Öz

In Türkiye, it is important to carry out agricultural production in a sustainable manner by protecting biodiversity. Our country's agricultural sector has various problems in production, some of which have become chronic. There are many problems affecting agricultural production and productivity such as decreasing arable agricultural areas, increasing food demand, young generation moving away from agriculture, input costs, rural development, prevalence of small family farming and consequently fragmented land structure and climate change. One of the reasons affecting productivity in production is diseases, pests and weeds in agricultural production. The way of sustainable agricultural production by protecting biological diversity is through the implementation of Integrated Pest Management (IPM). In Integrated Pest Management, it is essential to use all control methods against agricultural pests in harmony, and biological, biotechnical and cultural measures are prioritised. As a last resort, the application of Plant Protection Products (PPPs) is desired. For this reason, the PPS to be used should not be harmful to human health, should not cause environmental pollution, should not adversely affect parasitoids, predators, pollinators and should not cause residues in the products. In other words, it is essential that the application of PPPs should not be carried out randomly and unconsciously, but in a sustainable manner based on reason, science, knowledge and in a way that will help the conservation of biological diversity. In the selection of PPPs to be used in Integrated Pest Management, risk assessments are made by considering the effects of active substances on mammals, fish, non-target organisms (parasitoids, predators) and honey bees and their persistence in soil in order to reveal the risks that may occur in terms of human and environmental health, and priority is given to PPPs such as biologics and insect growth regulators. As a result of the risk assessment studies carried out, a total of 734 PPPs, including 495 active substances, 204 mixtures, 13 biological preparations, 21 biological control agents and 1 safener, were examined and the appropriate ones were presented to the service of our producers and our country's agriculture in the integrated control technical instructions.

Anahtar Kelimeler

• Active ingredients
• Plant protection products
• Biodiversity
• Integrated pest management
• Sustainability

Kaynakça

1. Abrol, D. P. and Shankar, U. (2012). History, Overview and Principles of Ecologically-based Pest Management. In D.P Abrol., & U. Shankar, (Eds.), Integrated Pest Management Principles and Practice (pp1-27). London:CABI.
2. Anonim (1997). Entegre Mücadele Teknik Talimatları İçin Pestisit Değerlendirme Komisyon raporu. (26.5.1997 - 30.5.1997 ve 7. 10. 1997 - 9. 10.1997 )(Yayınlanmamış).
3. Anonim (2008a). Pesticide Toxicity to Bees. http://en.wikipedia.org/wiki/ Pesticide_toxicity to_bees (Erişim Tarihi: 25.11.2008).
4. Anonim (2008b). Acute oral Toxicity in Mammals. http://www.osha.gov/dsg/hazcom/ghs.html (Erişim Tarihi: 25.11.2008).
5. Anonim (2008c). Classification of Mammalian Acute Oral Toxicity. http://www.fmhs.auckland. ac.nz/faculty/ hs/_docs/ HSNO%20Classification%20of%20Chemicals.pdf (Erişim Tarihi: 25.11.2008).
6. Anonim (2008d). European Commission REACH. http://ec.europa.eu / enterprise /reach/ docs/ ghs/ ghs_ comparison_ classifications_dec07.pdf (Erişim Tarihi: 25.11.2008).
7. Anonim (2008e). Fish Acute Toxicity 96 h. http://www.agf.gov.bc.ca/pesticides/b_4.htm (Erişim Tarihi: 25.11.2008).
8. Anonim (2008f). FAO Parameters of Pesticides That İnfluence Processes in The Soil. http://www.fao.org/ docrep/003 /x2570e/x2570e06.html (Erişim Tarihi: 25.11.2008).

9. Anonim (2008g). Pestisitlerin Risk Analizi Toplantı Tutanağı. (24-28 KASIM 2008-Antalya) (Yayınlanmamış)
10. Anonim (2010). Örtüaltı Sebze Entegre Mücadele Teknik Talimatı. (ed.A.Atlamaz ve A.Y. Gökçe). Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı. 163 s.
11. Anonim (2023a). 2023 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı. https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/ DB_Bitki_Sagligi/Bitki_Sagligi_Uygulama_Kitaplari/2023_Bitki_Sagligi_Uygulama_Programi.pdf (Erişim Tarihi: 23.11.2023).
12. Anonim (2023b). Yeni ve Revize Edilen Entegre Mücadele Teknik Talimatları (2022). https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Sayfalar/ Detay.aspx?SayfaId=29 (Erişim Tarihi: 23.11.2023).
13. Anonymous (2009). Sustainable use of pesticides (2009/128/EC). https://ec.europa.eu/food/plant/pesticides/ sustainable_ use_pesticides_en) (Erişim Tarihi: 21.11.2009)
14. Birişik, N., Bayram, Y., Kılıç, M, Mutlu, Ç., Öğreten, A., Eren, S., Kaplan, M., Süer, İ.E., Baran, B., Duman, K., Karaca, V., Duman, M., Çiftçi, O., Türkölmez, Ş., Peçen, A., Sağır, P., Yatkın, G., Güler, B., Kaya, C., Çelik, Y., Orak, A.B., Yaman, B. ve Ateş, E. (2015). Teoriden Pratiğe Kültürel Mücadele, (Ed. Birişik, N. 287 s.), 15-33. ISBN: 978-605-9175-21-0
15. Boller, E. F., Vogt, H., Ternes, P. and Malavolta, C. (2006). Working Document on Selectivity of Pesticides PROFILE. Internal Newsletter issued by the Publication Commission for the IOBC/wprs Council and Executive Committee ISSUE Nr. 40
16. Carson, R. (1962). Silent Spring. Houghton Miffl in, Boston, Massachusetts.
17. Çetin, M., Saygın, S. ve Demir, H. (2020). Tarım sektörünün çevre kirliliği üzerindeki etkisi: Türkiye ekonomisi için bir eşbütünleşme ve nedensellik analizi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 17(3): 329-345. https://doi.org/10.33462/jotaf.678764
18. Erdoğan, C. (2021). Sürdürülebilir Bitki Koruma Uygulamaları, Biyoçeşitlilik ve Öngörüler.. Yayın Yeri: Sonçağ Akademi, Editör: Pakdemirli, B., Sivritepe, H. O., Bayraktar, Z., Takmaz, S.) Pandemi Sonrası Yeni Nesil Tarım. Basım sayısı:1, Sayfa sayısı: 302, ISBN:978-625-7333-72-6, Bölüm Sayfaları:71-110, ISBN : 978-625-7333-72-6
19. FAO (2011). Save and Grow. Food and Agriculture Organization. The FAO Online Catalogue. http://www.fao.org/ docrep/014/i2215e/i2215e.pdf. (Erişim Tarihi:14.09.2020)
20. Kaymak, S., Özdem A., Karahan A., Özercan B., Aksu P., Aydar A., Kodan M., Yılmaz A., Başaran M S., Asav Ü., Erdoğan P. ve Güler Y. (2015). Ülkemizde Zirai Mücadele Girdilerinin Değerlendirilmesi. 83 s. ISBN: 978-605-9175-33-3.
21. Matthews, G.A. (1984) Pest Management. Longman, Harlow, England.
22. OECD/FAO (2012). OECD-FAO Agricultural Outlook 2012, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/agr_outlook-2012-en. (Erişim Tarihi: 10.08.2020)
23. Özdem, A. ve Karahan, A. (2018). Dünyada ve Türkiye'de Kimyasal Mücadele. (In: Teoriden Pratiğe Kimyasal Mücadele. (Ed. Birişik, N. 336 s.) 49-69 s. Matsa Basımevi. ISBN: 978-605-2207-13-0.
24. Pesticide Manual (2003). (Thirteenth Edition) version 3.0. C.D.S. Tomlin; BCPC British Crop Protection Council), Berkshire, UK, 2000-2003 BCPC.
25. Sayın, B., Bayav, A., Beşen, T., Emre, M., Çelikyurt, M. A., Karamürsel, D., Kuzgun, M., Yılmaz, Ş. G. ve Arslan, S. (2021). Biyolojik-biyoteknik mücadele desteklemeleri hakkında üretici görüşlerinin belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 18(2): 344-358. https://doi.org/10.33462/jotaf.800087
26. Smith, R. F. and Reynolds, H. T. (1966). Principles, Definitions and Scope of Integrated Pest Control, in Proceedings Symposium on Integrated Pest Control, Food & Agriculture Organization, pp 11-17, Rome, Italy.
27. Stern, V. M., Smith, R.F., van den Bosch, R. and Hagen, K. S. (1959). The Integrated Control Concept. Hilgardia 29:81–10. http://ucanr.edu/repository/fileaccess.cfm?article= 152499&p = RNIYON (Erişim Tarihi: 23.10.2020).
28. Tomlin, C. D. S. (1997). The Pesticide Manual. 11th edition, The British Crop Protection Council, BCPC Publications,U.K., Pp:1606.
29. Ünal, G. ve Gürkan, M. O. (2001). İnsektisitler-Kimysal Yapıları, Toksikolojileri ve Ekotoksikolojileri. Ethemoğlu Ofset Matbacılık, 159 sayfa. Ankara.