Araştırma Makalesi

Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi

Cilt: 23 Sayı: 2 16 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi

Öz

Soğan bitkisi gerek ekonomik değeri gerekse insan beslenmesi açısından önemli bir bitki türüdür. Soğanda verim kaybına neden olan etmenlerin en önemlilerinden biri soğan sak nematodu (Ditylenchus dipsaci)’dur. Konukçu sayısı 500’den fazla olan soğan sak nematodu birçok ülkede karantina listesinde bulunmaktadır. Soğan bitkisinin tohum çimlenmesi aşamasında soğan sak nematodunun enfeksiyonunun gerçekleşmesi durumunda tohumdan yetiştiricilikte önemli kayıplara neden olmaktadır. İlerleyen bitki gelişim aşamalarında nematod zararı yapraklarda ve soğanlarda şekil bozukluğu, çürümeler ve verim kaybı olarak kendini göstermektedir. Nematod mücadelesinde kullanılan kimyasal yöntemler çevrede oluşturdukları riskler nedeni ile yerini giderek çevre dostu mücadele yöntemlerine bırakmaktadır. Bu bağlamda, özellikle rotasyon uygulamalarının önemi artmaktadır. Bu çalışmada Karaman İlinde soğan sak nematodu ile bulaşık üretici tarlasında buğday (Triticum aestivum), kanola (Brassica napus L.), adi fiğ (Vicia sativa) ve soğan (Allium cepa) bitkilerini içeren farklı rotasyon uygulamaları 3 yıl süreyle uygulanmıştır. Denemenin 4. yılında bütün parsellere soğan ekimi gerçekleştirilmiştir. Çalışma süresince toprakta nematod popülasyon yoğunluğu takip edilmiştir. Deneme alanında bitki paraziti, fungivor, bakteriovor ve omnivor nematodlar tespit edilmiştir. Tespit edilen en yaygın bitki paraziti nematod türleri; Ditylenchus dipsaci ve Pratylenchus spp.’ dir. Genel olarak, denemenin birinci yılında nematod popülasyonları yüksek bulunmuştur. İkinci ve üçüncü yıllarda düşüş göstermiştir. Dördüncü yılda ise yüksek seyretmiştir. Nematod popülasyonları yıl içinde, Nisan ayından Haziran ayına kadar yükselmiş, daha sonra düşüş göstermiştir. Denemenin 4. yılında D. dipsaci’ nin başlangıç popülasyonları uygulamalar arasında farklılık göstermemiştir. Ancak, buğday-kanola-fiğ (ortalama 53,7 nematod/ 100 g toprak) ve fiğ-buğday-kanola (ortalama 60,5 nematod/ 100 g toprak) uygulamalarında daha düşük nematod popülasyonları elde edilmiştir. Çalışma sonucunda buğday, fiğ ve kanola bitkilerinin ekim nöbetine dâhil edilmesinin D. dipsaci’ nin mücadelesine katkı sağladığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu araştırma, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunca kabul edilen 04-M-21 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

Proje Numarası

KMU BAP Proje No: 04-M-21

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kuruldan izin alınmasına gerek yoktur.

Teşekkür

Bu araştırma, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunca kabul edilen 04-M-21 nolu proje kapsamında desteklenmiştir. Çalışmaya katkılarından dolayı Dr. Öğr. Üyesi Seyfi TANER (Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu)' e teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Abd-Elgawad, M. M. M. and Askary, T. H. (2015). Impact of Phytonematodes on Agriculture Economy. In: Biocontrol Agents of Phytonematodes, Ed(s): Askary T.H., Martinelli P. R. P., CAB International, London, U. K.
  2. Alkan, B. (1962). Türkiye’nin zararlı nematod faunası üzerinde ilk incelemeler. Bitki Koruma Bülteni, 2(12): 17-25.
  3. Anonim (2011). Soğan – Sarımsak Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele. Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü Yayınları, Türkiye.
  4. Anonim, (2019a). Tarım Ürünleri Piyasaları-Kuru Soğan. Tarımsal Ekonomi Ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE) Yayınları, Türkiye.
  5. Anonim, (2019b). Bitki Hastalıkları Standart İlaç Deneme Metodları, Toprak Kökenli Patojenler, Nematodlar ve Yabancı Otlara Karşı Solarizasyon Uygulaması İle Kombine Edilen Pestisitlere Ait Standart İlaç Deneme Metodu. Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Yayınları, Türkiye.
  6. Çay, A., Özpınar, S. ve Aydın, A., (2017). Farklı ürün rotasyonlarında uzun dönem uygulanan azaltılmış toprak işleme ve yeşil gübrelemenin ayçiçeği gelişimi ve yabancı otlanmaya etkileri. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 14(3): 116-126.
  7. Dababat, A. A., Erginbaş-Orakcı G, Toktay H, İmren M, Akın B., Braun, H. J., Dreisigacker, S., Elekcioğlu, H. İ. And Morgunov, A. I. (2014). Resistance of winter wheat to Heterodera filipjevi in Turkey. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 38:180-186.
  8. Dikici, A., Yavuzaslanoglu, E. ve Elekçioğlu, İ. H., (2014). Soğan sak nematodu (Ditylenchus dıpsaci) (Kühn, 1857) (Tylenchida: Anguinidae)’ nun Karaman ilinde soğan (Allium cepa l.) bitkisinde populasyon değişiminin araştırılması, Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 5 (2): 71-76.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Nematoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

16 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

21 Ekim 2024

Kabul Tarihi

9 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çetinkaya, A., & Yavuzaslanoğlu, E. (2026). Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(2), 384-399. https://doi.org/10.33462/jotaf.1571085
AMA
1.Çetinkaya A, Yavuzaslanoğlu E. Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi. JOTAF. 2026;23(2):384-399. doi:10.33462/jotaf.1571085
Chicago
Çetinkaya, Ahmet, ve Elif Yavuzaslanoğlu. 2026. “Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 (2): 384-99. https://doi.org/10.33462/jotaf.1571085.
EndNote
Çetinkaya A, Yavuzaslanoğlu E (01 Mart 2026) Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 2 384–399.
IEEE
[1]A. Çetinkaya ve E. Yavuzaslanoğlu, “Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi”, JOTAF, c. 23, sy 2, ss. 384–399, Mar. 2026, doi: 10.33462/jotaf.1571085.
ISNAD
Çetinkaya, Ahmet - Yavuzaslanoğlu, Elif. “Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23/2 (01 Mart 2026): 384-399. https://doi.org/10.33462/jotaf.1571085.
JAMA
1.Çetinkaya A, Yavuzaslanoğlu E. Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi. JOTAF. 2026;23:384–399.
MLA
Çetinkaya, Ahmet, ve Elif Yavuzaslanoğlu. “Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 23, sy 2, Mart 2026, ss. 384-99, doi:10.33462/jotaf.1571085.
Vancouver
1.Ahmet Çetinkaya, Elif Yavuzaslanoğlu. Soğan Yetiştiriciliğinde Soğan Sak Nematodunun (Ditylenchus dipsaci) Mücadelesi için Gerçekleştirilen Rotasyon Uygulamalarında Nematod Popülasyonlarının Değişimi. JOTAF. 01 Mart 2026;23(2):384-99. doi:10.33462/jotaf.1571085