Atatürk Üniversitesi Kampüsü (Erzurum)’nde Malacosoma castrensis kirghisicum (Staudinger, 1879) (Çayır Tırtıl Güvesi) (Lepidoptera: Lasiocampidae) Üzerinde Bazı Biyolojik Gözlemler ve Ülkemizde Bulunan Diğer Malacosoma Hübner Türleri

Öz

Bu çalışmada, Erzurum Atatürk Üniversitesi Kampüsü'nde korunga (Onobrychis viciifolia Scop.) ile beslenen Malacosoma castrensis kirghisicum (Staudinger, 1879) (Lepidoptera: Lasiocampidae)'nin biyolojisi, parazitoitleri, konukçuları ve dağılımı gözlemlenmiştir. Çıkan tırtıllar, yumurta kabuğu içerisinde kış uykusuna yatar ve takip eden ilkbaharda nisan sonu mayıs başında çıkmaya başlarlar. Doğal koşullarda tırtıllarların gelişim süresi yaklaşık dört hafta, pupa dönemi ise iki haftadır. Tırtıllar, ördükleri ağlar içinde yaşar ve konukçu bitkinin yapraklarında ve uçlarında ciddi zarara neden olulurlar. Pupa dönemi, besin bitkileri üzerinde sarımsı toz içeren ipeksi bir koza içerisinde ve taşların altında gerçekleşir. Erginler, haziran ayından ağustos ayının başına kadar uçar ve dişiler çiftleşmeden 1-2 gün sonra bitkilerin gövdelerine halka şeklinde yumurta bırakmaya başlarlar. Doğal koşullarda bir kümede 300-500 yumurta oluşur. M. c. kirghisicum korunganın yanı sıra Astragallus spp., Euphorbia spp., Lotus spp., Trifolium spp., Artemisia spp., Geranium spp. ve Sarcopoterium spinosum (L.) ile de beslenir. M. c. kirghisicum’un doğal düşmanları, Pimpla rufipes (Miller, 1759) ve Gregopimpla malacosomae (Seyrig, 1927) (Hym: Ichneumonidae), Apanteles spurius Wesmael, 1837 (Hym: Braconidae), Pales pavida (Meigen, 1824), Masicera sphingivora (Robineau-Desvoidy, 1830), Exorista larvarum (L., 1758), Drino inconspicua (Meigen, 1830), Echinomyia magnicornis magnicornis Zett. 1844, Tachina praeceps Meigen, 1824, Exorista segregata (Rondani, 1859), Tachina praeceps Meigen, 1824 ve Echinomyia praeceps roderi G. Tos. 1891 (Diptera: Tachinidae) türlerdir. Şu anda M. c. kirghisicu'ya ek olarak, Türkiye'de M. neustria (Linnaeus, 1758), M. franconica ([Denis & Schiffermüller], 1775) ve M. parallela (Staudinger, 1887) türleri bulunmaktadır. Bunlar arasında M. neustria ülkedeki en yaygın ve zararlı türdür. İlave olarak bu çalışmada, bu türlerin biyolojisi, parazitoitleri, konukçu bitkileri ve dağılımları hakkında bilgiler de verilmiştir. Ayrıca araştırmalar, Türkiye'de Malacosoma alpicola Stgr. veya M. alpicola prima Stgr. ile ilgili tüm önceki tespitlerin yanlış olduğu ve aslında M. franconica'ya ait olduğu ortaya konmuştur. M. alpicola yalnızca Orta Asya'da bulunan bir dağ türüdür.

Anahtar Kelimeler

• Hayat döngüsü
• Besin bitkileri
• Parasitoit
• Malacosoma castrensis kirghisicum
• Türkiye

Some Biological Observations on Malacosoma castrensis kirghisicum (Staudinger, 1879) (Meadow Moth Caterpillar) (Lepidoptera: Lasiocampidae) in Atatürk University Campus (Erzurum) and other Malacosoma Hübner Species Found in our Country

Öz

In the present study, observations were made of the life histories, parasitoids and distribution of Malacosoma castrensis kirghisicum Staudinger, 1879 (Lepidoptera: Lasiocampidae), feeding on sainfoin (Onobrychis viciifolia Scop) on the campus of Atatürk University in Erzurum. Formed larvae hibernate within the eggshell, and the following spring they start to emerge from late April to early May. In natural conditions, the duration of larval development was about four weeks, and pupation two weeks. Caterpillars live in common webs and can cause damage seriously on leaves and tip of the host plant. Pupation occurs in a silky cocoon with yellowish powder on the food plants and under stones. Adults fly from June to the beginning of August and females begin laying eggs in a ring-like shape on the stems of plants 1–2 days after mating. In the natural conditions, 300-500 eggs occurred in one cluster. Besides the sainfoin, M. c. kirghisicum feeds on Astragallus spp., Euphorbia spp., Lotus spp., Trifolium spp., Artemisia spp., Geranium spp., and Sarcopoterium spinosum (L). Related to the natural enemies, Pimpla rufipes (Miller, 1759) and Gregopimpla malacosomae (Seyrig, 1927) (Hym: Ichneumonidae), Apanteles spurius Wesmael, 1837 (Hym: Braconidae), Pales pavida (Meigen, 1824), Masicera sphingivora (Robineau-Desvoidy, 1830), Exorista larvarum (L., 1758), Drino inconspicua (Meigen, 1830), Echinomyia magnicornis Zett., 1844, Tachina praeceps Meigen, 1824, Exorista segregata (Rondani, 1859), Tachina praeceps Meigen, 1824 and Echinomyia praeceps rederi G. Tos. 1891 (Diptera: Tachinidae) are parasitoids that infest M. c. kirghisicum. In addition to M. c. kirghisicum currently, M. neustria (Linnaeus, 1758), M. franconica ([Denis & Schiffermüller], 1775), and M. parallela (Staudinger, 1887) occur in Turkey. Among them, M. neustria is the most prevalent and destructive species in the country. Information on biology, parasitoids, host plants and distributions of these species were presented. In addition, investigations reveal that all previous reports of Malacosoma alpicola Stgr. or M. alpicola prima Stgr. in Türkiye are incorrect and actually refer to M. franconica. It is a mountain species that is exclusively found in Central Asia.

Anahtar Kelimeler

• Life history
• Food plants
• Parasitoids
• Malacosoma castrensis kirghisicum
• Türkiye

Kaynakça

1. Anonim (2025). Malacosoma Hübner, (1820). https://ftp.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/ditrysia/bombycoidea/lasiocampidae/ lasiocampinae/malacosoma (Accessed date:17.08.2025).
2. Aslan, İ., Çoruh, S., Özbek, H., Yaman, M. and Şahin, F. (2005). Brevibacillus agri a pathogenic bacterium of Malacosoma neustria (Lepidoptera, Lasiocampidae). Fresenius Environmental Bulletin, 14(2): 98–100.
3. Atay, E. ve Oğur, E. (2011). Mustafa Kemal Üniveritesi kampüsü gündüz kelebeği (Lepidoptera) faunasına katkılar. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 4(2): 119–121.
4. Atay, T. and Kara, K. (2014). Tachinids (Diptera: Tachinidae) reared from lepidopterous and heteropterous hosts from some localities in the Kelkit Valley (Amasya, Tokat, Sivas) of Türkiye. Turkish Journal of Zoology, 38(4): 500–507.
5. Avcı, M. (1997). Marmara Bölgesi ormanları’nın Tortricidae (Lep.) faunası. (Doktora Tezi) İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
6. Avcı, M. (2009). Parasitoids complex and new host plants of the Gypsy Moth, Lymantria dispar L. in the Lakes District, Turkey. Journal of Animal and Veterinary Advances, 8(7): 1402–1405.
7. Beisner, B. E. and Mayer, H. (1999). Population density and transmission of virus in experimental populations of the Western Tent Caterpillar (Lep, Lasiocampidae). Environmental Entomology, 23(6): 1107–1113.
8. Bodenheimer, F. S. (1958). Türkiye’de Ziraate ve Ağaçlara Zararlı Olan Böcekler ve Bunlarla Savaş Hakkında bir Etüt. (Çeviren: N. Kenter) Bayur Matbaası, Ankara, Türkiye.

9. Bulut, H. (1991). Yüzük kelebeği (Malacosoma neustria L.)’nin yumurta parazitoitleri, bulundukları yerler ve doğal etkinlikleri üzerinde araştırmalar. Bitki Koruma Bülteni, 31(1-4):75–97.
10. Costa, J. T. (1997). Caterpillars as Social Insects. America Scientist, 85(2): 150–159.
11. Çanakçıoğlu, H. and Mol, T. (1998). Orman Entomolojisi. İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi Yayınları, İstanbul, Türkiye.
12. Çoruh S. and Dalan, M. (2024). An evaluation of the Tersilochinae (Hymenoptera: Ichneumonidae) Fauna of Türkiye and the new record of Aneuclis incidens (Thomson, 1889) for the province of Bingöl (Karlıova). Journal of Tekirdağ Agricultural Faculty, 21(4): 492–904.
13. Çoruh, S. and Özbek, H. (2002). Erzurum yöresinde Malacosoma neustria (L.). (Lepidoptera: Lasiocompidae)’nın biyolojisi, konukçuları ve zararı üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi, 33(3): 283–287.
14. Çoruh, S. and Özbek, H. (2005). New records of Cryptinae (Hymenoptera: Ichneumonidae) from Turkey with some hosts. Türkiye Entomoloji Dergisi, 29(3): 183–186.
15. Çoruh, S. and Özbek, H. (2008). A faunistic and systematic study on Pimplinae (Hymenoptera: Ichneumonidae) in Eastern and Northeastern parts of Turkey. Linzer Biologische Beitrage, 40(1): 419–462.
16. Çoruh, S. Kolarov J. and Özbek H. (2014). The fauna of Ichneumonidae (Hymenoptera) of eastern Turkey with zoogeographical remarks and host data. Journal of Insect Biodiversity, 2(16): 1–21.
17. Dadaşoğlu, F. and Şahin, F. (2010). Bakterilerin yüzük kelebeği Malacosoma neustria L. (Lepidoptera: Lasiocampidae)’nın biyolojik mücadelesinde kullanımı. Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi, 41(2): 97–104.
18. Degtyareva, V. I. (1964). The Main Lepidopteran Pests of Trees and Shrubs of the Central Part of Gissar Mountain Ridge and Gissar valley. Izdatel’stvo Akademii Nauk Tadzhikskoi SSR, Dushanbe.
19. Demir, İ., Gürel, N., Nalçacıoğlu, R., and Demirbağ, Z. (2009). Comparative susceptibilities of six insect cell lines to infection by Malacosoma neustria nucleopolyhedrovirus (ManeNPV). Turkish Jornal of Biology, 33: 259–273.
20. Demir, İ., Nalçacıoğlu, R., Gholizad, L. M. and Demirbağ, Z. (2014). A highly effective nucleopolyhedrovirus against Malacosoma spp. (Lepidoptera: Lasiocampidae) from Turkey: isolation, characterization, phylogeny, and virulence. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 38: 462–470.
21. Demir, İ., Nalçacıoğlu, R., Gholizad, L.M. and Demirbağ, Z. (2013). Characterization of a new isolate of Malacosoma neustria Nucleopolyhedrovirus (manenpv) from Turkey. Turkish Journal of Biology, 37(4): 385–391.
22. Didmanidze, E. A. (1981). Materials on Lepidoptera Heterocera of arid landscapes of Georgia (without Geometridae and Noctuidae) Part 2. Moambe of S. Janashia Museum, Georgian National Museum Tbilisi, 31-A: 124-181.
23. Doğanlar, M. (1975). Erzurum Bölgesi’nde Önemli Lepidopter Tırtıllarında Bulunan Tachinidae Sinekleri ve Bunların Kısa Biyolojileri. Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum, Türkiye.
24. Doğanlar, M. (1982a). Hymenopter parasitoits of some lepidopter pest in eastern Anatolia. Türkiye Bitki Koruma Dergisi, 6: 197–205.
25. Doğanlar, M. (1982b). Doğu Anadolu’da saptanan bazı parazit sinekler II. (Ditera: Tachinidae). Türkiye Bitki Koruma Dergisi, 6: 209–220.
26. Doğanlar, M., Özbek, H., Ecevit, O. and Yüksel, H. (1981). Doğu Anadolu Bölgesi’nin bazı Lepidopter’leri. Bitki Koruma Bülteni, 21(3): 155–171.
27. Dubatolov, V. V. and Zolotuhin, V.V. (1992). A list of the Lasiocampidae from the territory of the former USSR (Insecta, Lepidoptera). Atalanta, 23(3/4): 531–48.
28. Freina, J. De. (1979). 1. Beitrag zur systematischen Erfassung der Bombyces und Sphinges Fauna Kleinasiens. Atalanta, 10: 175–200.
29. Freina, J. De. (1983). 4. Beitrag zur systematischen Erfassung der Bombyces- und Sphinges-Fauna Kleinasiens. Neue Kenntnisse über Artenspektrum, Systematik und Nomenklatur sowie Beschreibungen neuer Taxa. Mitteilungen der Münchner Entomologischen Gesellschaft, 72: 57–127.
30. Freina, J. De. (1999). 10. Beitrag zur systematischen erfassung der Bombyces- und Sphinges-Fauna Kleinasiens. Weitere Kenntnisse über Artenspektrum, systematik und verbreitung der Lasiocampidae, Lemoniidae, Notodontidae, Thaumetopoeidae, Lymantriidae, Arctiidae und Cymatophoridae (Insacta: Lepidoptera) (Insecta, Lepidoptera). Atalanta, 30(1/4): 187–257.
31. Freina, J. De. (2012). Beitrag zur systematischen Erfassung der Bombyces- und Sphinges-Fauna Kleinasiens- Ergänzungen zu Artenspektrum und Verbreitungsbildern durch interessante Nachweise (Insecta, Lepidoptera). Atalanta, 43(1/2): 191–210.
32. Gençer, D., Yanar, O., Yeşilyurt, A., Nalçacıoğlu, R. and Demir, İ. (2019). Characterization of a novel baculovirus isolate from Malacosoma neustria (Linnaeus, 1758) (Lepidoptera: Lasiocampidae) in Samsun and its pathogenicity in different hosts. Turkish Journal of Entomology, 43(4): 429–440.
33. Gevorkjan, M. R. (1986). Fauna of Heterocera (Lepidoptera) of gorges of the Razdan river and its triburtary Marmarik (Armenian SSR). Entomologicheskoe Obozrenie, 65: 683–691.
34. Grechkin, V. P. (1956). Important species of pests of mountain forests of Tajikistan. Zoologicheskii Zhurnal, 35: 1476–1492.
35. Hacker, H. (2016). Systematic and illustrated catalogue of the Macroheterocera and superfamilies Cossoidea Leach, [1815], Zygaenoidea Latreille, 1809, Thyridoidea Herrich-Schäffer, 1846 and Hyblaeoidea Hampson, 1903 of the Arabian Peninsula, with a survey of their distribution (Lepidoptera). Esperiana, 20(1):7–742.
36. Heppner, J. B. (2008). Moths (Lepidoptera: Heterocera). In: Encyclopedia of Entomology, Eds: Capinera J. L., Springer, Florida, U. S. A.
37. İren, Z. (1977). Önemli Meyve Zararlıları, Yayılışları ve Mücadele Metotları. Ankara Bölge Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, Mesleki Eserler Serisi, Ankara, Türkiye.
38. İren, Z. and Gürkan, S. (1971). Elma içkurdu (Laspeyresia pomonella L.)’nun yumurta paraziti, Trichogramma evanescens Westw.’in Orta Anadolu Bölgesinde bulunduğu yerler ve parazitin konukcuya etkisi. Bitki Koruma Bülteni, 11(3):157–168.
39. Jankevica, L., Kropa, M., Savenkovs, N. and Jankevics, R. (2002). Presence of nucleopolyhedroviruses in natural populations of Malacosoma neustria L. (Lepidoptera, Lasiocampidae). Latvijas Entomologs, 39: 30–37.
40. Kansu, A. (1955). Orta Anadolu Meyve Ağaçlarında Zarar Veren Bazı Makrolepidoptera Türlerinin Evsafı ve Kısa Biyolojileri Hakkında Araştırmalar. İstiklal matbaası, Ankara, Türkiye.
41. Kansu, A., Kılınçer, N., Uğur, A. and Gürkan, O. (1986). Larval and pupal parasitoids of the lepidopterous pests of cultivated plants growing in Ankara, Nevşehir, and Niğde provinces. Proceedings of the Second Turkish National Congress of Biological Control, 12-14 February, p: 146–161, Adana, Türkiye.
42. Kara, K. and Tschorsnig, H. P. (2003). Host catalogue for the Turkish Tachinidae (Diptera). Journal of Applied Entomology, 127(8): 465–476.
43. Karimpour, Y. (2018). Notes on life history, host plants and parasitoids of Malacosoma castrensis L. (Lepidoptera: Lasiocampidae) in Urmia region, Iran. Biharean Biologist, 12(2): 79–83.
44. Koçak, A. Ö. and Kemal, M. (2018). A synonymous and distributional list of the species of the Lepidoptera of Turkey. Centre for Entomological Studies Memoirs, 8: 1–487.
45. Mirzojan, S. A. (1977). Dendrophilous Insects of forest and parks of Armenia. Erevan, Armenia. Özbek, H. (1989). Tahıl, Sebze, Yem ve Endüstri Bitki Zararlıları. Fen-Edebiyat Fakültesi, Ofset Tesisleri, Erzurum, Türkiye.
46. Özbek, H. and Çalmaşur, Ö. (2005). Review of insects and mites associated with Rose (Rosa spp.) in Turkey. Acta Horticulturae, 690:167–174.
47. Özbek, H. and Çalmaşur, Ö. (2010). Spotted Ash Looper, Abraxas pantaria (L.) (Lepidoptera: Geometridae), A new ash pest in Turkey. Turkish Journal of Zoology, 34(3): 351–358.
48. Özbek, H. and Çoruh, S. (2010). Egg parasitoids of Malacosoma neustria (L.) (Lepidoptera: Lasiocampidae) in Erzurum Province of Turkey. Turkish Journal of Entomology, 34(4): 409–419.
49. Özbek, H. and Çoruh, S. (2012). Larval parasitoids and larval diseases of Malacosoma neustria L. (Lepidoptera: Lasicampidae) detected in Erzurum Province, Turkey. Turkish Journal of Zoology, 36(4): 447–459.
50. Özbek, H. and Hayat, R. (2003). Tahıl, Sebze, Yem ve Endüstri Bitkileri Zararlıları. Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, Erzurum.
51. Özbek, H., G. Güçlü and Tozlu, G. (1998). Oltu ve Çevre İlçelerde Kuşburnu ve Önemli Zararlıları. Geçmişten Geleceğe Oltu ve Çevresi Sempozyumu, 1-3 Temmuz, p: 567–575, Oltu, Erzurum, Türkiye.
52. Özbek, H., Güçlü, Ş. and Tozlu, G. (1996). Erzurum, Erzincan, Bayburt ve Artvin İllerinde Kuşburnu Bitkisinde Zararlı olan Arthropoda Türleri. Kuşburnu Sempozyumu, 5-6 Eylül, p: 219– 23, Gümüşhane, Türkiye.
53. Özbek, H., Güçlü, Ş., Hayat, R. and Yıldırım, E. (1995). Meyve, Bağ ve Bazı Süs Bitkileri Zararlıları. Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, Erzurum, Türkiye.
54. Özdemir, Y. and Kılınçer, N. (1990). Pimplinae and Ophioninae (Hymenoptera: Ichneumonidae) species in Central Anatolia. Proceedings of the Second Turkish National Congress of Biological Control, 6-29 September, p: 309–318, Ankara, Türkiye.
55. Porter, B. A. (1958). The Eastern tent Caterpillar Entomology Research Division. Agricultural Research Service, 1–5.
56. Progar, R. A., Rinella, M. J., Fekedulegn, D. and Butler, L. (2010). Nuclear polyhedrosis virus as a biological control agent for Malacosoma americanum (Lepidoptera: Lasiocampidae). Journal of Applied Entomology, 134: 641-646.
57. Sarkissyan, R. A. (1972). Population Dynamics of Euproctis chrysorrhoea and Malacosoma parallela in the Zangezur Mountains of the Armenian SSR. Candidate thesis Erevan, Armenia.
58. Sekendiz, O. A. (1974). Türkiye Hayvansal Kavak Zararlıları Üzerine Araştırmalar. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi Yayınları, Trabzon.
59. Seven, E. (2020). A new record of Lasiocampidae (Lepidoptera) and a checklist for the Turkısh fauna. Entomological News, 129(2): 162–167.
60. Teymuroğlu, E. and Çoruh, S. (2022). Harmful and benefical insects species determined in sugar beet areas in Çayırlı district of Erzincan province and short biology of Spodoptera exigua (Hbn.) (Lepidoptera: Noctuidae). Journal of Tekirdağ Agricultural Faculty, 19(3): 483–495.
61. Uğur, A. (1985). Pupa Asalağı Bazı Arıların Konukçu Seçimi ve Parazitleme Gücü. Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, Ankara, Türkiye.
62. Yaman, M, Ertürk, Ö. and Demirbağ, Z. (2002). Studies of bacteria as microbial control agents of the lackey moth, Malacosoma neustria (Lepidoptera: Lasiocampidae) in Turkey. Polish Academy of Sciences: Biological Sciences, 50: 207–211.
63. Yaman, M., Demirbağ, Z., Nalçacıoğlu, R. and Beldüz, O. (2003). A nuclear polyhedrosis virus of the lackey moth, Malacosoma neustria (Lepidoptera: Lasiocampidae) in Turkey. IOBC/wprs Bulletin, 26: 233–236.
64. Z0lotuhin, V. V. and Zahiri, R. (2008). Malacosoma castrensis kirghisucum Standinger 1879. In the Lasiocampidae of Iran (Lepidoptera). Zootaxa, 1791: 1–52.
65. Zolotuhin, V. V. (1992). An annotated checklist of the Lasiocampidae (Lepidoptera) of Caucasus. Atalanta, 23(1/2): 225–243.
66. Zolotuhin, V. V. (1994). New and little-known species of lasiocampids of the genus Phyllodesma HBN. (Lepidoptera, Lasiocampidae). Entomologicheskoe Obozrenie, 73(1): 136-143.
67. Zolotuhin, V. V. (1995). An annotated checklist of the Lasiocampidae of Kazakhstan and Middle Asia (Lepldoptera). Atalanta, 26(1/2): 273–290.
68. Zolotuhin, V. V. (2007). On the identity of the Turkish species of Eriogaster rimicola-group (Lasiocampidae). Nota Lepidopterologica, 30: 45–50.
69. Zolotuhin, V. V. and Didmanidze, E. A. (2009). The Lasiocampidae (Lepidoptera) of Georgia and neighbouring countries. Entomofauna, 30(19): 301–328.