Factors Affecting the Sustainability of Dairy Cattle Farms: The Case of Yenice District of Çanakkale Province

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 2, 520 - 533, 16.03.2026

Damla Özsayın , Hande Işıl Akbağ , Sibel Taş

https://doi.org/10.33462/jotaf.1637116

https://izlik.org/JA33UN68RM

Öz

Dairy cattle farming is important in terms of agricultural production and the country's economy. Turkey has an important place in dairy cattle farming in terms of its geographical location and production potential. In economic and sustainable dairy cattle farming, it is important to benefit from suitable environmental conditions as well as the genetic characteristics of the animals at the highest level. Sustainable animal husbandry is very important due to its features such as ensuring that food safety is important, efforts are made to limit resource consumption, reducing greenhouse gas emissions and supporting ethical treatment of animals. Based on this situation, it is necessary to give importance to the care and feeding conditions in the enterprises and to improve them, to increase the knowledge and experience of the farmers in dairy cattle farming and to implement practices to improve the productivity levels per animal of the farms in terms of the sustainability of dairy cattle farming farms. Çanakkale province has an important position in the South Marmara Region and the country in terms of its geographical conditions, climate, land structure and animal wealth. Yenice district, which is among the important districts of Çanakkale province in terms of animal husbandry potential, has an important place in the sustainability of dairy cattle farming activities. Therefore, the aim of the current study was to determine the factors affecting the sustainability of dairy cattle farms in Yenice district of Çanakkale province. The main material of the study consists of data obtained through a survey from 231 dairy farmers. The study data cover the months of February and April 2024. Descriptive statistics, Crosstabs analysis and Chi-square (χ2) independence test were used in the analysis of the research data. The research results revealed that 92.6% of the farmers are male, the general average age was 45.6, most of them are primary school graduate, the average household size is 3.5 persons and the average dairy farming experience is 22.5 years. It was determined that the age, education level, household size, dairy farming experience, number of livestock, dairy farming training and land assets of the farmers were effective on the sustainability of dairy farming activities. As a result, it is expected that the research findings will contribute to the development of the dairy cattle potential of the district and the evaluation of the sustainability of this activity.

Anahtar Kelimeler

Çanakkale , Farm , Chi-Square test , Sustainability , Dairy farming

Etik Beyan

Bu çalışma Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 26/10/2023 tarih ve 14/56 sayılı izin kapsamında hazırlanmıştır.

Süt Sığırcılığı İşletmelerinin Sürdürülebilirliğini Etkileyen Faktörler: Çanakkale İli Yenice İlçesi Örneği

https://izlik.org/JA33UN68RM

Öz

Süt sığırcılığı faaliyeti, tarımsal üretim ve ülke ekonomisi açısından oldukça önemlidir. Türkiye, sahip olduğu coğrafi konum ve üretim potansiyeli açısından süt sığırcılığı faaliyetinde önemli bir yere sahiptir. Ekonomik ve sürdürülebilir süt sığırcılığı faaliyetinde, hayvanların genetik özelliklerinin yanında uygun çevre şartlarından da en üst düzeyde yararlanmak önemlidir. Sürdürülebilir hayvancılık, gıda güvenliğinin önemli hale getirilmesinin sağlanması, kaynak tüketiminde sınırlandırma yapılmasına çaba gösterilmesi, sera gazı emisyonlarının düşürülmesi ve hayvanlara etik muamelenin desteklenmesi gibi özelliklerinden dolayı önemlidir. Bu durumdan hareketle, işletmelerde bakım ve besleme koşullarına önem verilerek onların iyileştirilmesi, işletmecilerin süt sığırcılığı konusundaki bilgi düzeylerinin ve tecrübelerinin arttırılması ve işletmelerin hayvan başına verim düzeylerinin iyileştirilmelerine yönelik uygulamaların yapılması süt sığırcılığı işletmelerinin sürdürülebilirliği açısından gereklidir. Çanakkale ili coğrafi koşulları, iklimi, arazi yapısı ve hayvan varlığı açısından Güney Marmara Bölgesi ve ülke genelinde önemli bir konuma sahiptir. Hayvancılık potansiyeli açısından Çanakkale ilinin önemli ilçeleri arasında yer alan Yenice ilçesi, süt sığırcılığı faaliyetinin sürdürülebilirliğinde önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle, mevcut çalışmada Çanakkale ili Yenice ilçesindeki süt sığırcılığı işletmelerinin sürdürülebilirliğine etkili olan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ana materyalini, 231 süt sığırı yetiştiricisinden anket yoluyla elde edilen veriler oluşturmaktadır. Çalışma verileri, 2024 yılının Şubat ve Nisan aylarını kapsamaktadır. Araştırma verilerinin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve Crosstabs analizleri ile Ki-kare (χ2) bağımsızlık testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, işletmecilerin %92.6’sının erkek, genel yaş ortalamasının 45.6, ilkokul mezunu, ortalama hanehalkı büyüklüğünün 3.5 kişi ve ortalama süt sığırcılığı deneyiminin 22.5 yıl olduğunu ortaya koymuştur. İşletmecilerin yaşının, eğitim düzeyinin, hanehalkı büyüklüğünün, süt sığırcılığı deneyiminin, büyükbaş hayvan sayısının, süt sığırcılığı eğitim alma durumunun ve arazi varlığının süt sığırcılığı faaliyetinin sürdürülebilirliği üzerine etkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, araştırma bulgularının ilçenin süt sığırcılığı potansiyelinin geliştirilmesine ve bu faaliyetin sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çanakkale , İşletme , Ki-kare testi , Sürdürülebilirlik , Süt sığırcılığı

Etik Beyan

Bu çalışma Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 26/10/2023 tarih ve 14/56 sayılı izin kapsamında hazırlanmıştır.

Kaynakça

• Akbağ, H. I., Özsayın, D. ve Taş, S. (2024). Süt Sığırcılığı İşletmelerinin Sosyo-Ekonomik Yapısı ve Sorunları: Çanakkale ili Yenice ilçesi Örneği. 9. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar ve Güncel Gelişmeler Kongresi (BİLTEK-IX), 31 Mayıs - 02 Haziran, P. 882-897, Hakkari, Türkiye.
• Alkan, S. ve Ünlü, H. (2019). Giresun ilindeki sığırcılık işletmelerinin genel yapısının belirlenmesi. Mediterranean Agricultural Sciences, 32 (1): 109-115.
• Anonim (2023a). Çanakkale İli Tarım ve Orman Müdürlüğü https://canakkale.tarimorman.gov.tr/Menu/17/Brifing (Erişim Tarihi: 21.10.2024).
• Anonim (2023b). Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK), http://www.tuik.gov.tr (Erişim Tarihi: 16.10.2024).
• Anonim (2023c). Yenice İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü. Süt Sığırcılığı Yapan İşletme Sayısı. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) ve Hayvan Bilgi Sistemi (HBS) Kayıtları.
• Anonim (2023d). Türkiye İstatistik Kurumu Bülteni, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2023-49684 (Erişim Tarihi: 20.10.2024)
• Aydın Eryılmaz, G. ve Kılıç, O. (2018). Türkiye’de sürdürülebilir tarım ve iyi tarım uygulamaları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21 (4): 624-631.
• Bakan, Ö. ve Aydın, R. (2016). Ağrı ili süt sığırcılığı işletmelerinin sosyo-ekonomik özellikleri. Ziraat Fakültesi Dergisi, 47(2): 113-122.
• Bakır, G. ve Kibar, M. (2019). Süt sığırcılığı işletmelerinin memnuniyet ve sürdürülebilirliğine etkili olan faktörler: Muş ili örneği, Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 6 (2): 123-135.
• Bakır, G. ve Kibar, M. (2020). Muş ili besi sığırcılığı işletmelerinin bazı yapısal özelliklerinin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 23 (6): 1687-1697.
• Bakır, G. ve Ören, M. Y. (2019). Süt sığırcılığı işletmelerinde sürdürülebilirlik ve etkileyen faktörler. II. Uluslararası Tarım Kongresi, 21-24 Kasım, P. 44-54, Ankara, Türkiye.
• Baykalır, Y., Akyüz, B. ve Erişir, Z. (2020). İzmir ili Kiraz ilçesinde süt sığırcılığı yapan işletmelerin yapısal özelliklerinin belirlenmesi. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 30 (2): 266-275.
• Boz, İ. (2013). Doğu Akdeniz Bölgesi’nde süt sığırcılığı yapan işletmelerin yapısı, sorunları ve çözüm önerileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi, 16 (1): 24-32.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları, Ankara, Türkiye.
• Diler, A., Güler, İ. O., Aydın, R., Yanar, M. ve Koçyiğit, R. (2017). Erzurum ili Narman ilçesi sığırcılık işletmelerinde çiftlik yönetimi ve buzağı yetiştirme uygulamaları. Alınteri Ziraai Bilimler Dergisi, 32 (1): 39-45.
• Ermetin, O. ve Abacı, N. İ. (2022). Yozgat ili süt sığırcılığı faaliyetinin mevcut durumu ve üreticilerin gelecekten beklentileri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 11 (1): 14-26.
• Gujarati, D. N. (1995). Basic Econometrics. McGraw - Hill Inc., New York, U.S.A.
• Haberman, S. J. (1973). The analysis of residuals in cross-classified tables. Biometrics, 29 (1): 205-220.
• İşcan, U., Özder, M., Önal, A.R. (2010). Tekirdağ damızlık sığır yetiştiricileri birliğine üye işletmelerin gelişim süreci ve bugünkü durumu. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 7 (2): 131-137.
• Karadaş, K. (2017). Şanlıurfa ilinde koyunculuk işletmelerinin sosyo-ekonomik durumu: Siverek ilçesi örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7 (2): 268-279.
• Kılıç, İ., Öziçsel, B. ve Yaylı, B. (2020). Kütahya’da faaliyet gösteren süt sığırı işletmelerinin yapısal ve teknik özellikleri. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 6 (2): 275-286.
• Kılıç, O. ve Aydın Eryılmaz, A. (2020). Samsun ilinde süt sığırcılığı yapan işletmelerin yapısal özellikleri. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 7 (3): 637–645.
• Koçyiğit, R., Diler, A., Yanar, M., Güler, O., Aydın, R. ve Avcı, M. (2016). Süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan sağlığı, veteriner sağlık hizmetleri ve yetiştirici memnuniyeti: Erzurum ili Hınıs ilçesi örneği, Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 3 (1): 24-32.
• MacDonald, P. L. and Gardner, R. C. (2000). Type I error rate comparisons of post-hoc procedures for I x J chi-square tables, Educational and Psychological Measurement, 60 (5): 735-754.
• Mat, B. ve Cevger, Y. (2020). Balıkesir ilindeki süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları. Eurasian Journal of Veterinary Sciences, 36 (4): 277-286.
• Özdemir, C. Y., Kaygısız, A. ve Aydın, R. (2023). Gümüşhane ili Torul ilçesi süt sığırcılığı işletmelerinin sosyo-ekonomik durumu. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 2 (2): 38-43.
• Özdemir, Y., Kınıklı, F. ve Engindeniz, S. (2021). Süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma: Balıkesir’in Gönen ilçesi örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8 (4): 1001-1011.
• Özdemir, Y., Kınıklı, F. ve Engindeniz, S. (2022). Süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma: Balıkesir’in Gönen ilçesi örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 19 (1): 1-10.
• Pezikoğlu, F. (2012). Sürdürülebilir tarım ve kırsal kalkınma kavramı içinde tarım-turizm-kırsal alan ilişkisi ve sonuçları. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14 (22): 83-92.
• Şeker, İ., Tasalı, H. ve Güler, H. (2012). Muş ilinde sığır yetiştiriciliği yapılan işletmelerin yapısal özellikleri. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi, 26 (1): 9-16.
• Şenkan, D. C. (2024). Çanakkale ili Yenice ilçesi süt işletmelerinin mevcut durumu ve sorunları. (Yüksek Lisans Tezi) Bingöl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bingöl, Türkiye.
• Soyak, A., Soysal, M. İ. ve Gürcan, E. K. (2007). Tekirdağ ilindeki süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri ve bu işletmelerdeki siyah alaca süt sığırlarının çeşitli morfolojik özellikleri üzerine bir araştırma, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 4 (3): 297-305.
• SPSS (2008). SPSS Statistics Base 17.0 for Windows User’s Guide. SPSS Inc., Chicago, U.S.A.
• Tapkı, N., Kaya, A., Tapkı, İ., Dağıstan, E., Çimrin, T. ve Selvi, M. H. (2018). Türkiye'de büyükbaş hayvancılığın durumu ve yıllara göre değişimi, Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 23 (2): 324-339.
• Tilki, M., Aydın, E., Sarı, M., Aksoy, A.R. ve Önk, K. (2013). Kars ili sığır işletmelerinde barınakların mevcut durumu ve yetiştirici talepleri: II. Yetiştirici talepleri. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 19 (2): 191-197.
• Tugay, A. ve Bakır, G. (2009). Giresun yöresindeki süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 40 (1): 37-47.
• Turhan, Ş. (2005). Tarımda sürdürülebilirlik ve organik tarım. Tarım Ekonomisi Dergisi, 11 (1): 13- 24.
• Tutkun, M., Denli, M. ve Sessiz, A (2017). Diyarbakır ili süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal durum analizi. Türk Tarım- Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5 (5): 476-483.
• Ünal, H. İ. (2018). Yenice (Çanakkale) süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri. (Yüksek Lisans Tezi) Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale, Türkiye.
• Uzgören N. (2012). Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Temel İstatistiksel Yöntemler ve SPSS Uygulamaları. Ekin Yayınevi, Bursa, Türkiye.
• Yılmaz, H. (2010). Süt sığırcılığında kooperatifler aracılığıyla desteklemenin ekonomik ve sosyal etkileri: Adana ili örneği. (Doktora Tezi) Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimler Enstitüsü, Adana, Türkiye.
• Yılmaz, H., Ayasan, T., Sağlam, C. and Gül, M. (2020). Socio-economic characteristics of dairy farms and use level of feedstuff in the Eastern Mediterranean Region. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 8 (1): 89-94.