Araştırma Makalesi

Türkiye'de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar

Cilt: 22 Sayı: 4 3 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

Türkiye'de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de tarımsal göstergeler üzerinden Yük Kapasitesi Eğrisi (LCC) hipotezinin geçerli olup-olmadığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Tarımsal göstergeler odağında çevresel dengenin hem arz hem de talep tarafını dikkate alarak LCC hipotezinin geçerliliğini araştıran ilk çalışma olması çalışmanın özgün değerini oluşturmaktadır. 1974-2022 dönemine ilişkin yıllık verilerin kullanıldığı bu çalışmada değişkenlerin farklı seviyelerde durağan olmaları sebebiyle ARDL prosedürü ve Toda-Yamamoto nedensellik testi uygulanmıştır. Ayrıca LCC hipotezinin geçerliliğinin tespitinde, çoklu doğrusal bağlantı sorunundan kaçınmak için Narayan ve Narayan (2010) yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışma kapsamında oluşturulan model eşbütünleşik olup yük kapasitesi faktörü ile kişi başına gelir, fosil yakıt tüketimi, bitkisel ve hayvansal üretim endeksi değişkenleri arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu doğrusal birleşimlerinin denge noktasına yakınsadığı tespit edilmiştir. Kişi başına düşen Gayrisâfi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) değişkeninin uzun dönem katsayısı kısa dönemki değerinden daha yüksektir. Bu bulgu kişi başına düşen gelirin çevresel kaliteyi iyileştirici etkisinin uzun vadede daha güçlü ve belirgin olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuç, U şeklinde olan LCC hipotezinin Türkiye için geçerli olduğunu göstermektedir. Ayrıca uzun dönemde, hayvansal üretim endeksinin çevresel kalite üzerindeki etkisi pozitifken fosil yakıt tüketiminin çevresel kalite üzerindeki etkisi ise negatiftir. Nedensellik testi sonuçlarına göre bitkisel üretim endeksinden yük kapasitesi faktörüne, yük kapasitesi faktöründen hayvansal üretim endeksine, hayvansal üretim endeksinden kişi başına düşen gelir ve bitkisel üretim endeksine, fosil yakıt tüketiminden hayvansal üretim endeksine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi varken kişi başına düşen gelir ile bitkisel üretim endeksi arasında ve fosil yakıt tüketimi ile bitkisel üretim endeksi arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi vardır. Bu bulgular ekonomik büyümeyi teşvik eden ve ekolojik sürdürülebilirliği sağlayan politikaların oluşturulmasını, tarım ve çevre politikalarının bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda politika yapıcılara çevre dostu, yenilikçi ve sürdürülebilir tarım ve hayvancılık uygulamalarının teşvik edilmesi önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

Yoktur.

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kuruldan izin alınmasına gerek yoktur.

Kaynakça

  1. Aktürk, E. and Gültekin, S. (2024). The impact of food production on ecological footprint in Turkey: an analysis across agriculture, livestock, and aquaculture. Environment, Development and Sustainability, 1-26. https://doi.org/10.1007/s10668-024-04944-4
  2. Ali, S., Shah, A.A., Ghimire A. and Tariq, M. A. U. R. (2022). Investigation the nexus between CO2 emissions, agricultural land, crop, and livestock production in Pakistan. Frontiers in Environmental Science, 10: 1014660. https://doi.org/10.3389/fenvs.2022.1014660
  3. Ali, Z., Yang, J., Ali, A. and Khan, A. (2024). Balancing agriculture, environment and natural resources: insights from Pakistan’s load capacity factor analysis. Clean Technologies and Environmental Policy, 26(4): 1227-1246. https://doi.org/10.1007/s10098-023-02673-2
  4. Alvarado, R., Ortiz, C., Jiménez, N., Ochoa-Jiménez D. and Tillaguango, B. (2021). Ecological footprint, air quality and research and development: The role of agriculture and international trade. Journal of Cleaner Production, 288: 125589. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.125589
  5. Appiah, K., Du J. and Poku, J. (2018). Causal relationship between agricultural production and carbon dioxide emissions in selected emerging economies. Environmental Science and Pollution Research, 25: 24764-24777. https://doi.org/10.1007/s11356-018-2523-z
  6. Ayyildiz, M. and Erdal, G. (2021). The relationship between carbon dioxide emission and crop and livestock production indexes: a dynamic common correlated effects approach. Environmental Science and Pollution Research, 28(1): 597-610. https://doi.org/10.1007/s11356-020-10409-8
  7. Aziz, N., Sharif, A., Raza A. and Rong, K. (2020). Revisiting the role of forestry, agriculture, and renewable energy in testing environment Kuznets curve in Pakistan: evidence from Quantile ARDL approach. Environmental Science and Pollution Research, 27: 10115–10128. https://doi.org/10.1007/s11356-020-07798-1
  8. Caglar, A. E., Destek M. A. and Manga, M. (2024). Analyzing the load capacity curve hypothesis for the Turkiye: A perspective for the sustainable environment. Journal of Cleaner Production, 444: 141232. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.141232

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sürdürülebilir Tarımsal Kalkınma, Tarım Politikaları, Tarım Ekonomisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

3 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2025

Kabul Tarihi

26 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Göksu, S. (2025). Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(4), 1046-1060. https://doi.org/10.33462/jotaf.1648378
AMA
1.Göksu S. Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar. JOTAF. 2025;22(4):1046-1060. doi:10.33462/jotaf.1648378
Chicago
Göksu, Serkan. 2025. “Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22 (4): 1046-60. https://doi.org/10.33462/jotaf.1648378.
EndNote
Göksu S (01 Ekim 2025) Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22 4 1046–1060.
IEEE
[1]S. Göksu, “Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar”, JOTAF, c. 22, sy 4, ss. 1046–1060, Eki. 2025, doi: 10.33462/jotaf.1648378.
ISNAD
Göksu, Serkan. “Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22/4 (01 Ekim 2025): 1046-1060. https://doi.org/10.33462/jotaf.1648378.
JAMA
1.Göksu S. Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar. JOTAF. 2025;22:1046–1060.
MLA
Göksu, Serkan. “Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 4, Ekim 2025, ss. 1046-60, doi:10.33462/jotaf.1648378.
Vancouver
1.Serkan Göksu. Türkiye’de Hayvansal ve Bitkisel Üretim Endeksi ile Yük Kapasite Faktörü Arasındaki İlişki: LCC Hipotezi Üzerinden Ampirik Kanıtlar. JOTAF. 01 Ekim 2025;22(4):1046-60. doi:10.33462/jotaf.1648378