Araştırma Makalesi

Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması

Cilt: 23 Sayı: 5 1 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması

Öz

Rhynchosporium commune fungusu konukçusu olduğu arpa bitkisinde arpa yaprak lekesi hastalığına neden olmaktadır. Bu çalışmada, 27 arpa çeşidinin, 15 yerel arpa çeşidinin, 10 Hordeum spontaneum, 8 Hordeum bulbosum yabani arpa genotipinin arpa yaprak lekesi hastalığına karşı reaksiyonları değerlendirilmiş ve 5 çeşit (Avcı 2002, Çetin 2000, Sinanbey, Cirit, Cacabey), 3 adet H. spontaneum genotipi (Hs4, Hs8, Hs9) ve 4 adet Hordeum bulbosum genotipi (Hb2, Hb3, Hb4, Hb8) dayanıklı olarak belirlenmiştir. On beş arpa yerel çeşidinin hiçbiri hastalığa karşı dayanıklılık göstermemiştir. Dayanıklı olarak belirlenen arpa genotipleri Rrs1 lokusuna en yakın bölgeyi işaret eden, CAPS markörleri (11_1476, 11_0010, 11_0823 ve 11_0315) ve arpa yaprak lekesi hastalığı dayanıklılık genleri ile ilişkili markörler (HVS3-SCAR, Bmac209-SSR, Bmac67-SSR, Ebmac871-SSR, Bmag0006-SSR) ile test edilerek R. commune etmenine karşı arpa genotiplerinde Rrs1 dayanıklılık geninin varlığı araştırılmıştır. Bölgeye en yakın olan 11_0823 CAPS marköründe Avcı 2002, Sinanbey, Cirit ve Cacabey çeşitlerinde dayanıklı bant profili belirlenmiştir. HVS3-SCAR marköründe Avcı 2002, Sinanbey, Cirit, Cacabey çeşitlerinde ve Hb2, Hb3, Hb4 H. bulbosum genotiplerinde, Ebmac871-SSR ve Bmac209-SSR markörlerinde Avcı 2002 ve Sinanbey çeşitleri ile Hs4, Hs8 ve Hs9 H. spontaneum genotipleri, Bmag 0006-SSR marköründe Çetin 2000, Cirit ve Cacabey çeşitleri ile Hs4, Hs8 ve Hs9 H. spontaneum genotiplerinde, Bmac67-SSR marköründe ise Çetin 2000, Cirit ve Cacabey çeşitleri ile Hs8 H. spontaneum genotiplerinde dayanıklı bant profili saptanmıştır. Rhynchosporium commune etmeninin neden olduğu arpa yaprak lekesi hastalığı ile mücadelede etkili ve sürdürülebilir kontrol yöntemi dayanıklı çeşit kullanımıdır. Markör destekli seleksiyon kullanılarak farklı lokusların introgresyonu ve piramitlenmesi dayanıklılık ıslahı açısından önemlidir. Rrs1 arpa yaprak lekesi hastalığına dayanıklılığın etiketlenmesi için kullanılan bu markörlerin ıslah programlarında piramitleme ve markör destekli seçimi kolaylaştıracağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kuruldan izin alınmasına gerek yoktur.

Kaynakça

  1. Aktaş, H. (2017). Türkiye’de yoğun ekim alanına sahip arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin destek sulamalı ve yağışa dayalı şartlarda değerlendirilmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 14(3): 86-97.
  2. Altuner, F., Oral, E. ve Baran, İ. (2022). Bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinde tuz (NaCl) stresinin çimlenme özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(1): 39-50.
  3. Avrova, A. and Knogge, W. (2012). Rhynchosporium commune: a persistent threat to barley cultivation. Molecular Plant Pathology, 13:986–997.
  4. Azamparsa, M. R., Karakaya, A., Ergün, N., Sayim, I., Duran, R. M. and Özbek, K. (2019). Identification of barley landraces and wild barley (Hordeum spontaneum) genotypes resistant to Rhynchosporium commune. Journal of Agricultural Sciences, 25(4): 530-535.
  5. Azamparsa, M. R. and Karakaya, A. (2020). Determination of the pathotypes of Rhynchosporium commune (Zaffarona, McDonald & Linde) in some regions of Turkey. Bitki Koruma Bülteni, 60 (3): 5-14.
  6. Azamparsa, M. R., Mert, Z., Karakaya, A., Sayim, İ., Ergün, N. and Aydoğan, S. (2015). Determination of the seedling reactions of some barley cultivars and advanced barley lines to Rhynchosporium commune. Plant Protection Bulletin, 55(3):247-252.
  7. Barua, U. M., Chalmers, K. J., Hackett, G. A., Thomas, W.T. B., Powell, W. and Waugh, R. (1993). Identification of RAPD markers linked to a Rhynchosporium secalis resistance locus in barley using near-isogenic lines and bulked segregant analysis. Heredity, 71: 177−184.
  8. Bock, C. H., Ponte, E. M. D. and Chiang, K. S. (2024). The nuances of plant disease severity estimation using quantitative ordinal scales—lessons learned over four decades. Phytopathology, 114(6): 1157-1160.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fitopatoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

18 Nisan 2025

Kabul Tarihi

19 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, Ş., Çelik Oğuz, A., Karakaya, A., & Akdogan, G. (2026). Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(5), 1536-1554. https://doi.org/10.33462/jotaf.1678752
AMA
1.Yıldırım Ş, Çelik Oğuz A, Karakaya A, Akdogan G. Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması. JOTAF. 2026;23(5):1536-1554. doi:10.33462/jotaf.1678752
Chicago
Yıldırım, Şükriye, Arzu Çelik Oğuz, Aziz Karakaya, ve Güray Akdogan. 2026. “Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 (5): 1536-54. https://doi.org/10.33462/jotaf.1678752.
EndNote
Yıldırım Ş, Çelik Oğuz A, Karakaya A, Akdogan G (01 Ekim 2026) Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 5 1536–1554.
IEEE
[1]Ş. Yıldırım, A. Çelik Oğuz, A. Karakaya, ve G. Akdogan, “Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması”, JOTAF, c. 23, sy 5, ss. 1536–1554, Eki. 2026, doi: 10.33462/jotaf.1678752.
ISNAD
Yıldırım, Şükriye - Çelik Oğuz, Arzu - Karakaya, Aziz - Akdogan, Güray. “Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23/5 (01 Ekim 2026): 1536-1554. https://doi.org/10.33462/jotaf.1678752.
JAMA
1.Yıldırım Ş, Çelik Oğuz A, Karakaya A, Akdogan G. Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması. JOTAF. 2026;23:1536–1554.
MLA
Yıldırım, Şükriye, vd. “Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 23, sy 5, Ekim 2026, ss. 1536-54, doi:10.33462/jotaf.1678752.
Vancouver
1.Şükriye Yıldırım, Arzu Çelik Oğuz, Aziz Karakaya, Güray Akdogan. Bazı Hordeum Genotiplerinin Rhynchosporium commune’ye Karşı Reaksiyonları ve Dayanıklı Olarak Belirlenen Genotiplerde Rrs1 Dayanıklılık Lokusunun Moleküler Markörler Kullanılarak Araştırılması. JOTAF. 01 Ekim 2026;23(5):1536-54. doi:10.33462/jotaf.1678752