Assessment of Farmer Satisfaction in Black Cumin Cultivation: A Case Study from Burdur Province

Öz

Black cumin (Nigella sativa L.) has historically been used both as food and in traditional medicine, and its economic importance has increased due to its pharmacological properties. Although 12 Nigella species are found in Türkiye, Nigella sativa L. Black cumin is the most widely cultivated for commercial purposes. Between 2012 and 2022, both the cultivation area and production volume expanded rapidly, with production concentrated particularly in the provinces of Uşak (34.8%), Burdur (17.8%) and Çorum (9.6%). This study aims to examine the socio-demographic characteristics of black cumin producers in Burdur, their production processes, the challenges they encounter, and the factors influencing producer satisfaction. The main material of the study consists of primary data obtained through face-to-face surveys conducted with 75 farmers, identified using the Complete Enumeration method in the districts of Bucak (81.72%) and Gölhisar (6.64%), where black cumin production is predominantly concentrated in Burdur province in 2023. The findings reveal that the vast majority of producers are middle-aged (average age: 54.30), male (96.00%), and have low educational attainment (38.67% are primary school graduates). Moreover, production activities are predominantly carried out under dry farming conditions and on rented land. A significant proportion of producers do not keep production records (68.00%), do not receive regular agricultural advisory services (69.33%), and do not conduct soil analyses (94.67%). According to the results of the logistic regression analysis, marketing-related problems faced by producers have a statistically significant and negative effect on satisfaction levels. Conversely, producers’ positive expectations for the future and their production experience have a statistically significant and positive impact on satisfaction. The findings indicate that price satisfaction and educational level have limited influence on producer satisfaction, whereas production and marketing infrastructure, future expectations, and experience levels are more decisive. In this regard, the study emphasises the value of developing regionally targeted agricultural support mechanisms and expanding advisory services to enhance producer satisfaction.

Anahtar Kelimeler

• Nigella sativa L.
• Aromatic plant
• Producer satisfaction
• Tendency
• Expectation
• Logistic regression
• Factor

Çörek otu Yetiştiriciliğinde Üretici Memnuniyetinin Belirlenmesi: Burdur İli Örneği

Öz

Çörek otu (Nigella sativa L.), tarihsel olarak gıda ve geleneksel tıpta kullanılan, farmakolojik özellikleri sayesinde ekonomik önemi artan bir türdür. Türkiye’de 12 Nigella türü bulunmakla birlikte, ticari olarak en yaygın yetiştirilen N. sativa’dır. 2012–2022 döneminde üretim alanı ve miktarı hızla artmış, üretim özellikle Uşak (%34.8), Burdur (%17.8) ve Çorum (%9.6) illerinde yoğunlaşmıştır. Bu çalışma, Burdur’da çörek otu üreticilerinin sosyo-demografik özelliklerini, üretim süreçlerini, karşılaştıkları sorunları ve üretici memnuniyetini etkileyen faktörleri incelemektedir. Araştırmanın ana materyalini, 2023 yılında Burdur ilinde çörek otu üretiminin yoğun yapıldığı Bucak (%81.72) ve Gölhisar (%6.64) ilçelerinde, Tam Sayım yöntemiyle belirlenen 75 üreticiyle yüz yüze görüşmeler yoluyla yapılan anketlerden elde edilen birincil veriler oluşturmaktadır. Bulgular, üreticilerin büyük çoğunluğunun orta yaş grubunda (ortalama 54.30), erkek (%96.00) ve düşük eğitim düzeyine sahip olduğunu (%38.67’si ilkokul mezunu) ortaya koymuştur. Ayrıca, üretim faaliyetlerinin büyük ölçüde kuru tarım koşullarında ve kiralanan arazilerde yürütüldüğü belirlenmiştir. Üreticilerin önemli bir kısmı üretim sürecine ilişkin kayıt tutmamakta (%68.00), düzenli tarımsal danışmanlık hizmeti almamakta (%69.33) ve toprak analizi yaptırmamaktadır (%94.67). Lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, üreticilerin pazarlama sürecinde karşılaştıkları sorunlar, memnuniyet düzeyini istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde etkilemektedir. Öte yandan, üreticilerin geleceğe yönelik olumlu beklentileri ve üretim deneyimleri memnuniyet düzeyini anlamlı ve pozitif yönde etkilemiştir. Elde edilen bulgular, çörek otu üretiminde fiyat memnuniyeti ve eğitim düzeyinin üretici memnuniyeti üzerinde sınırlı etkisinin olduğunu; buna karşılık üretim ve pazarlama altyapısı, üretici beklentileri ve deneyim düzeyinin belirleyici etkenler olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, üretici memnuniyetini artırmaya yönelik olarak geliştirilecek bölgesel tarımsal destek mekanizmaları ve yaygınlaştırılacak danışmanlık hizmetlerinin önemi açık şekilde ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nigella sativa L.
• Aromatik bitki
• Üretici tatmini
• Eğilim
• Beklenti
• Lojistik regresyon
• Faktör

Kaynakça

1. Alemdar, Ö., Ataseven, Y. ve Akkurt, M. (2019). Bağcılıkta iyi tarım uygulamaları hakkında üreticilerin bilgi düzeyinin incelenmesi: Manisa ili, Salihli ilçesi örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 7(1): 151–159. https://doi.org/10.33202/comuagri.569927
2. Anonim, (2022). Çörek Otu Tarımı ve Endüstrisi Fizibilite Raporu. Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı, Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/dokuman/corek-otu-tarimi-ve-endustrisi-fizibilite-raporu/2962 (Erişim Tarihi: 10.11.2023).
3. Anonim (2023). Trade Statistics for International Business Development Veritabanı (ITC). https://www.trademap.org/Index.aspx (Erişim Tarihi: 10.11.2023).
4. Anonim (2025). Türkiye İstatistik Kurumu Veritabanı (TUIK). https://data.tuik.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 10.11.2023). Ao, Y., Li, J., Wang, Y., Liu, C. and Xu, S. (2017). Farmers’ satisfaction of rural facilities and its influencing indicators: A case study of Sichuan, China. Mathematical Problems in Engineering, 17: 1908520.
5. Aytop, Y. ve Akbay, C. (2018). Maraş biberi üretim memnuniyetinin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21 (5): 725–737.
6. Ayyıldız, M. ve Baran, M. (2024). Üreticilerin sulama birliklerinden memnuniyet durumunun incelenmesi: Yozgat ili örneği. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 13 (1): 98–115.
7. Bakır, G. ve Kibar, M. (2019). Süt sığırcılığı işletmelerinin memnuniyet ve sürdürülebilirliğine etkili olan faktörler: Muş ili örneği. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 6 (2): 123–135. https://doi.org/10.19159/tutad.428732
8. Bakır, G. ve Kibar, M. (2021). Muş ilindeki besi işletmelerinde memnuniyet ve etkileyen faktörler. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 24 (1): 231–241. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.716591

9. Bayraktar, Ö. V., Öztürk, G. ve Arslan, D. (2017). Türkiye’de bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin üretimi ve pazarlamasındaki gelişmelerin değerlendirilmesi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 26 (2): 216–229.
10. Can, M. (2020). Çörek otu tarımında üretici davranışlarının belirlenmesi, sorunlar ve çözümler: Uşak ili örneği. Ziraat Mühendisliği, 370: 18–33. https://doi.org/10.33724/zm.744575
11. Can, M. (2021). Farklı çörek otu (Nigella sativa L.) genotiplerinin kışlık ekim koşullarında verim ve verim öğelerinin araştırılması. Ziraat Mühendisliği, 372: 66–74. https://doi.org/10.33724/zm.892185
12. Cassman, K. G. and Grassini, P. A. (2020). Global perspective on sustainable intensification research. Nature Sustainability, 3: 262–268. https://doi.org/10.1038/s41893-020-0507-8
13. Çetinkaya, S., Akbay, C. ve Güneş, A. (2023). Kahramanmaraş ilindeki küçükbaş hayvan üreticilerinin memnuniyet durumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 29 (2): 107–115. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1378953
14. Duc, N. M. (2008). Aquaculture and happiness–a micro econometric analysis in Vietnam. International Institute of Fisheries Economics & Trade, 08-A08: 1–12.
15. Elias, A., Nohmi, M., Yasunobu, K. and Ishida, A. (2013). Effect of agricultural extension program on small holders’ farm productivity: Evidence from three peasant associations in the highlands of Ethiopia. The Journal of Agricultural Science, 5(8): 163–181.
16. Faydaoğlu, E. ve Sürücüoğlu, M. S. (2011). Geçmişten günümüze tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 11 (1): 52–67.
17. Ganpat, W. G., Webster, N. and Narine, L. K. (2014). Farmers’ satisfaction with extension services in the organization of Eastern Caribbean States. Journal of International Agricultural and Extension Education, 21(3): 49–62.
18. Gu, H., Liu, Y., Qian, F., Wang, Q. and Dong, X. (2021). An empirical analysis of the factors affecting farmer satisfaction under the China link policy. SAGE Open, 11 (2): 1–13. https://doi.org/10.1177/215824402110232 Gujarati, D. N. (1995). Basic Econometrics. McGraw-Hill Inc., New York, U. S. A.
19. İkikat Tümer, E., Ağır, H. B. ve Gürler, D. (2018). Broiler üretiminde üretici memnuniyetini etkileyen faktörler. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 5 (4): 545–550.
20. Karık, Ü. ve Öztürk, M. (2009). Türkiye dış ticaretinde tıbbi ve aromatik bitkiler. Bahçe, 38 (2): 21–31.
21. Kızılaslan, N. ve Kılıç, S. (2023). Arazi toplulaştırma çalışmalarının üretici memnuniyeti açısından incelenmesi: Amasya ili örneği. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 12 (3): 125–139.
22. Maharajh, S., Pemberton, C., Sormeaux, A. D. and Andrews, H. P. (2018). Are cocoa farmers in Trinidad happy? Exploring factors affecting their happiness. Farm and Business Journal - The Journal of the Caribbean Agro-Economic Society, 10: 14–32.
23. MC. (2016). Microsoft Excel (Sürüm 2016) [Bilgisayar yazılımı]. Microsoft Corporation. https://www.microsoft.com/
24. Mohanraj, R. and Manivannan, L. (2012). A study on satisfaction level and problems faced by poultry farm owners’ with special reference to Namakkal district, Tamilnadu. International Journal of Managment, IT and Engineering, 2(3): 1–34.
25. Özdemir, G. (2024). Türkiye, Sivas ili manda yetiştiricilerinin memnuniyet düzeyleri üzerine bir araştırma. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21 (2): 444–456. https://doi.org/10.33462/jotaf.1291935
26. Özel, A., Demirel, U., Güler, İ. ve Erden, K. (2009). Farklı sıra aralığı ve tohumluk miktarlarının çörek otunda (Nigella sativa L.) verim ve bazı tarımsal karakterlere etkisi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(1):17–25.
27. Özer, Ş. (2024). Çörek otu üretiminin geliştirilmesi, sorunlar ve çözüm önerileri: Burdur ili bucak ilçesi örneği. (Yüksek Lisans Tezi) Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Isparta, Türkiye.
28. Parsons, R. L., Luloff, A. E. and Hanson, G. D. (2004). Can we identify key characteristics associated with grazing-management dairy systems from survey data?. Journal of Dairy Science, 87 (8): 2748–2760. https://doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(04)73402-5
29. Ruzzante, S., Labarta, R. and Bilton, A. (2021). Adoption of agricultural technology in the developing world: A meta-analysis of the empirical literature. World Development, 146: 105599. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2021.105599
30. Simões, A. R. P., Bánkuti, F. I., Borges, J. A. R., Roschel, M. S. and Nicholson, C. F. (2025). Dairy farmers’ satisfaction with the price paid by processors in competitive markets. Journal of Dairy Science, 108(3): 2315–2323. https://doi.org/10.3168/jds.2024-25737
31. SPSS IBM. (2019). SPSS 26.0. for Windows, Armonk, NY, U. S. A.
32. Şahin, B. (2013). Farklı ekim zamanlarında yetiştirilen bazı tıbbi bitkilerin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi) Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya, Türkiye.
33. Tanın, A., Engindeniz, S. and Öztürk, G. (2025). Analysis of factors affecting farmers’ satisfaction wıth agricultural activities and maize production: A case study in Türkiye. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 25(1): 893–905.
34. Temel, M., Tınmaz, B., Öztürk, M. ve Gündüz, O. (2018). Dünyada ve Türkiye’de tıbbi-aromatik bitkilerin üretimi ve ticareti. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21 (Özel Sayı): 198–214.
35. Tonçer, Ö. and Kızıl, S. (2004). Effect of seed rate on agonomic and technologic characters of Nigella sativa L. International Journal of Agiculture and Biology, 6(3): 529–532.
36. Türközü, D. ve Yıldırım, B. (2007). Van Ekolojik Koşullarında Farklı Azot Dozlarının ve Ekim Zamanlarının Çörekotu (Nigella Sativa L.)’nda Verim, Verim Unsurları ve Kalite Üzerine Etkileri. Türkiye VII. Tarla Bitkileri Kongresi. 25–27 Haziran, P. 839-842, Erzurum, Türkiye.
37. Van Ittersum, M. K., Cassman, K. G., Grassini, P., Wolf, J., Tittonell, P. and Hochman, Z. (2013). Yield gap analysis with local to global relevance—a review. Field crops research, 143: 4–17. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2012.09.009
38. Winarno, K., Sustiyo, J., Aziz, A. A. and Permani, R. (2025). Unlocking agricultural mechanisation potential in Indonesia: Barriers, drivers, and pathways for sustainable agri-food systems. Agricultural Systems, 226: 104305. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2025.104305
39. Yazdanpanah, M., Zamani, G. H., Hochrainer-Stigler, S., Monfared, N. and Yaghoubi, J. (2013). Measuring satisfaction of crop insurance a modified American customer satisfaction model approach applied to Iranian Farmers. International Journal of Disaster Risk Reduction, 5: 19–27.
40. Yılmaz, A. M., Altınok, Ö. C. N. ve Tomar, O. (2025). Tüketicilerin coğrafi işaretli ürün satın alma davranışları: Ezine peyniri örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 22 (2): 276–292. https://doi.org/10.33462/jotaf.1389004