The Use of Migrant Labor in Agricultural Enterprises: An Assessment from the Employer Perspective

Öz

Increasing migration movements on a global scale are changing the labor force structure in the agricultural sector and making the role of migrant workers more visible in terms of agricultural sustainability. This situation has led to discussions about the place of migrants in the labor market in both economic and social terms. In recent years, it is known that migrant workers are frequently used in the agricultural sector. The rapid increase in migration movements towards Turkey and the fact that this issue is frequently on the agenda of society and the media has increased the interest in studies on migration. In this study, it is aimed to make an evaluation of the employment of migrant workers in the agricultural sector. This study aims to reveal the views of agricultural enterprises using migrant labour in Seben district of Bolu province, which is identified with agriculture, on the reasons for preferring migrant workers, the problems they face and their views on policies. In this study, which was designed using qualitative research method, interviews were conducted with a semi-structured form with 12 business owners who employ permanent migrant workers. The design of this research, in which qualitative research method was used, was determined as phenomenology. Research findings were analysed and visualised with MAXQDA 24 Pro application. In the research, it was concluded that migrant workers are preferred for reasons such as ‘inability to find local labour’, ‘difficulty of the sector’, ‘no one in the family to continue the business’ and ‘working under more economically favourable conditions’. It has been observed that the participants are mostly satisfied with the use of migrant labour and that they expect the use of migrants to be made more efficient through legal regulations. In this context, clarifying the legal frameworks concerning migrant workers, improving their working conditions, and supporting their social integration are considered important both for agricultural enterprises and for social policy in terms of social inclusion. The findings of the research are expected to contribute to the sector and academic literature by revealing the reasons, problems and expectations of enterprises using migrant labour in the agricultural sector.

Anahtar Kelimeler

• Migrant labor
• Employment
• Agricultural sector
• Employer
• Incentive

Etik Beyan

Bu çalışma Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimlerde İnsan Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 27.02.2025 tarihli ve 2025/02 sayılı izin kapsamında hazırlanmıştır.

Tarımsal İşletmelerde Göçmen İşgücü Kullanımı: İşveren Perspektifinden Bir Değerlendirme

Öz

Küresel ölçekte artan göç hareketleri tarım sektöründe işgücü yapısını değiştirmekte ve tarımsal sürdürülebilirlik noktasında göçmen işçilerin rolünü daha görünür kılmaktadır. Bu durum göçmenlerin işgücü piyasasındaki yerinin hem ekonomik hem de sosyal boyutta tartışılmasına sebep olmaktadır. Son yıllarda Türkiye’de de tarım sektöründe göçmen işçilerin sıklıkla kullanıldıkları bilinmektedir. Türkiye’ye yönelik göç hareketlerinin hızla artması, bu konunun toplum ve medya gündeminde sıklıkla yer alması, göçle ilgili çalışmalara ilgiyi artırmıştır. Bu araştırmada göçmen işçilerin tarım sektöründe istihdam edilmelerine yönelik bir değerlendirme yapılması hedeflenmiştir. Çalışma Bolu ilinin tarımla özdeşleşmiş Seben ilçesinde göçmen işgücü kullanan tarım işletmelerinin göçmen işçi tercih etme sebepleri, yaşadıkları sorunlar ve politikalarla ilgili görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak tasarlanan araştırmada daimi göçmen işçi çalıştıran 12 işletme sahibi ile yarı yapılandırılmış bir formla mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın deseni olgu bilim (fenomenoloji) olarak belirlenmiştir. Araştırma bulguları MAXQDA 24 Pro uygulaması ile analiz edilmiş ve görselleştirilmiştir. Araştırmada göçmen işçilerin “yerel işgücü bulamama”, “sektörün zorluğu”, “ailede işini devam ettirecek kişi bulunmaması” ve “ekonomik olarak daha uygun şartlarda çalışmaları” gibi sebeplerle tercih edildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların büyük oranda göçmen işçi kullanımından memnun oldukları, yasal düzenlemelerle göçmenlerin kullanımının daha verimli hâle getirilmesi beklentisinde bulundukları görülmüştür. Bu bağlamda, göçmen işçilerle ilgili yasal çerçevelerin netleştirilerek, göçmenlerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve toplumsal uyumlarının desteklenmesi hem tarımsal işletmeler hem de sosyal içerme boyutuyla sosyal politika açısından önemli görülmektedir. Araştırma bulgularının tarım sektöründe göçmen işçi kullanan işletmelerin sebepleri, yaşanan sorunlar ve politikalar ile ilgili beklentilerini ortaya koyarak sektöre ve akademik literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Göçmen emeği
• İstihdam
• Tarım sektörü
• İşveren
• Teşvik

Etik Beyan

Bu çalışma Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimlerde İnsan Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 27.02.2025 tarihli ve 2025/02 sayılı izin kapsamında hazırlanmıştır.

Kaynakça

1. Akbaş, S. ve Ulutaş, Ç. Ü. (2018). Küresel fabrika kentinin görünmeyen işçileri: Denizli işgücü piyasasında Suriyeli göçmenler. Çalışma ve Toplum, 1(56): 167-192.
2. Akçil, M. B. ve Bayramoğlu, Z. (2024). International migration, xenophobia and migrant employment in rural areas: Konya example. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 12(6): 948-954. https://doi.org/10.24925/turjaf.v12i6.948-954.6706
3. Bayrakçı, O. (2023). Kayıtdışı çalışma ve Suriyeli sığınmacı işçiler. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16(44): 1792-1806. https://doi.org/10.12981/mahder.1317670
4. Bayramoğlu, Z. ve Bozdemir, M. (2019). Dış göçlerin mevsimlik tarım işçiliği üzerine etkilerinin değerlendirilmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 9(2): 1164-1176.
5. Bodur, N. D. (2022). İşgücü talebinde göçmen emeğinin yeri: Denizli ili örneği. Mülkiye Dergisi, 46(4):1170-1211.
6. Bozdemir, M. ve Bayramoğlu, Z. (2019). Tarım Sektöründe Kayıtdışı İstihdam ve Göç. XI. International Balkan and Near Eastern Social Sciences Congress Series, 9-10 March, P. 1067-1075, Tekirdağ, Türkiye.
7. Cebeci, A. ve Çelik, E. (2021). Kapitalist üretim ilişkilerinde Suriyeli sığınmacıların rolü: Şanlıurfa örneği. Fiscaoeconomia, 5(1): 136-152. https://doi.org/10.25295/fsecon.867351
8. Ceritoglu, E., Yunculer, H. B. G., Torun, H. and Tumen, S. (2017). The impact of Syrian refugees on natives’ labor market outcomes in Turkey: Evidence from a quasi-experimental design. IZA Journal of Labor Policy, 6(1): 8. https://doi.org/10.1186/s40173-017-0082-4

9. Çınar, S. (2018). İnşaat işgücü piyasasında yeni aktörler ve yeni çatışmalar: Türkiyeli işçilerin gözünden Suriyeli inşaat işçileri. Çalışma ve Toplum, 1(56): 121-138.
10. Dedeoğlu, S. (2018). Tarımsal üretimde göçmen işçiler: Yoksulluk nöbetinden yoksulların rekabetine. Çalışma ve Toplum, 1(56). 37-68.
11. Durmaz, N., Topateş, H. ve Topateş, A. K. (2017). İşçi sağlığı ve iş güvenliği açısından Denizli ilindeki İranlı LGBT’li göçmenlerin çalışma deneyimleri. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 17(64): 37-43.
12. Erdoğan, M. and Ünver, C. (2015). Perspectives, Expectations and Suggestions of the Turkish Business Sector on Syrians in Turkey. TÜSİAD Yayınları, İstanbul, Türkiye.
13. Gökmen, Ç. E. (2011). Türk turizminin yabancı gelinleri: Marmaris yöresinde turizm sektöründe çalışan göçmen kadınlar. Çalışma ve Toplum, 1(28): 201-232.
14. International Labour Organization (2025). Labour Migration, https://www.ilo.org/topics-and-sectors/labour-migration (Erişim Tarihi: 20.06.2025).
15. İşcan, İ. H. ve Çakır, M. (2019). Türkiye’deki sığınmacı ve mültecilerin Türk işgücü piyasasına etkisi: Bir saha araştırması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 19(43): 177-236. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.482024
16. Kalaycı, C. ve Civelek, G. (2021). Uluslararası işgücü göçünün emek piyasasına etkileri. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 7(2): 313-326. https://doi.org/10.20979/ueyd.971369
17. Kalfa-Topateş, A., Topateş, H. ve Durmaz, N. (2018). Özgürlük arayışında “mecbur insan” olmak: Denizli işgücü piyasasında İranlı mülteciler. Çalışma ve Toplum, 4(59): 2015-2046.
18. Karakayacı, Z., Çelik, Y. ve Kızılaslan, H. (2022). Tarım işletmelerinde işgücü etkinliğinin artırılmasında sermayenin önemi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(4): 661–674. https://doi.org/10.33462/jotaf.1022253
19. Kavak, S. and Benlisoy, Z. C. E. (2025). Seasonal migrant farm workers at the nexus of production and social reproduction in contemporary Turkey. Agriculture and Human Values, 42: 2473–2491. https://doi.org/10.1007/s10460-025-10720-5
20. Kvale, S. (1983). The qualitative research interview: A phenomenological and a hermeneutical mode of understanding. Journal of Phenomenological Psychology, 14(2): 171-196. https://doi.org/10.1163/156916283X00090
21. Lordoğlu, K. ve Aslan, M. (2012). Türkiye işgücü piyasalarında etnik bir ayırımcılık var mıdır? Çalışma ve Toplum, 2(33): 117-146.
22. Machold, I., Bauchinger, L., Dax, T., Gruber, M., Lobnig, C. and Pöcher, J. (2021). The İmpact of Social and Economic Policies on Migrants in Europe. MATILDE Deliverable 3.1 and 4.1, European Commission.
23. Merriam, S. B. and Tisdell, E. J. (2016). Qualitative Research: A Guide to Design and İmplementation. Jossey-Bass.
24. Natale, F., Kalantaryan, S., Scipioni, M., Alessandrini, A. and Pasa, A. (2019). Migration in EU rural areas (EUR 29779 EN). Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/544298
25. Örmeci Güney, G. ve Cengiz, S. (2023). Göç, göçmen politikaları ve Türkiye’de işgücü piyasalarında prekaryalaşma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(20): 236-249. https://doi.org/10.25204/iktisad.1219544
26. Pelek, D. (2019). Syrian refugees as seasonal migrant workers: Re-construction of unequal power relations in Turkish agriculture. Journal of Refugee Studies, 32(4): 605–629. https://doi.org/10.1093/jrs/fey050
27. Perlik, M. and Membretti, A. (2018). Migration by necessity and by force to mountain areas: An opportunity for social innovation. Mountain Research and Development, 38(3): 250-264. https://doi.org/10.1659/MRD-JOURNAL-D-17-00070.1
28. Piore, M. J. (1979). Birds of Passage: Migrant Labor and Industrial Societies. Cambridge University Press, U. K. Rottmann, S. and Kaya, A. (2021). “We can’t integrate in Europe. We will pay a high price if we go there”: Culture, time and migration aspirations for Syrian refugees in Istanbul. Journal of Refugee Studies, 34(1): 474-490. https://doi.org/10.1093/jrs/fez106
29. Samanlı, R. (2024). Göçmen işgücünün çalışma hayatının değerlendirilmesi: Hak temelli bir yaklaşım. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 47: 825-858. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1488411
30. Sarıoğlu, T. ve Şengül, H. (2024). Türkiye’de dış göç, tarımsal istihdam ve hanehalkı işgücü ilişkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2): 348–361. https://doi.org/10.33462/jotaf.1255108
31. Sığrı, Ü. (2021). Nitel Araştırma Yöntemleri (2. baskı, güncellenmiş). Beta Yayıncılık, İstanbul, Türkiye. Toksöz, G., Erdoğdu, S. ve Kaşka, S. (2012). Türkiye'ye Düzensiz Emek Göçü ve Göçmenlerin İşgücü Piyasasındaki Durumları. IOM Turkey, Ankara, Türkiye.
32. Topateş, H., Kalfa-Topateş, A. ve Durmaz, N. (2018). Denizli Kentinde Yaşayan İranlı Göçmenlerin Sınıfsal Konumlarının Analizi. In: Denizli İşgücü Piyasası ve Sosyal Koruma, Eds: Karadeniz, O. ve Durusoy Öztepe, N., Gazi Kitabevi, Ankara, Türkiye.
33. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (2025). İstihdam Bülteni: Kayıt Dışı İstihdam Yüzde 25,9’a Yükseldi. https://tepav.org.tr (Erişim Tarihi: 29.03.2026).
34. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). İşgücü istatistikleri, III. çeyrek: Temmuz-Eylül, 2025 (Haber Bülteni No. 53561). https://data.tuik.gov.tr (Erişim Tarihi: 29.03.2026).
35. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). İşgücü istatistikleri, Şubat 2025. https://data.tuik.gov.tr (Erişim Tarihi: 17.04.2025).
36. United Nations High Commissioner for Refugees. (2023). Convention and protocol relating to the status of refugees. https://www.unhcr.org/1951-refugee-convention.html (Erişim Tarihi: 24.06.2025).
37. Us, K. ve Akbıyık, N. (2023). Tarım sektöründe istihdam ve çalışanların sosyal güvenliği. Econharran, 7(12): 25–36. https://dergipark.org.tr/tr/pub/econharran/issue/79153/1298966
38. Voice of America Türkçe (2019). Çiftçilerin Yaş Ortalaması 52’ye Yükseldi. VOA Türkçe. https://www.voaturkce.com/a/ciftcilerin-yas-ortalamasi-52-ye-yukseldi-/5150077.html (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
39. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (10. baskı, genişletilmiş). Seçkin Yayıncılık, Ankara, Türkiye.
40. Yılmaz-Elmas, F. ve Kaya, A. (2023). Kırsal bölgelerde göçmenlerin işgücü piyasasına katılımı ve yerel ekonomiye etkisi: Karacabey örneği. Çalışma ve Toplum, 2(77): 1123-1170. https://doi.org/10.54752/ct.1280832
41. Ziyaoğlu, Ö. ve Şahin Kütük, B. (2025). The opinions of host employers and the host community on the participation of Syrians in the labour market in Turkey. Third Sector Social Economic Review, 60(2): 1720-1735. https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1469