TR
EN
Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi
Öz
Kimyasal gübrelerin uzun süreli ve yoğun kullanımı, toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinde bozulmalara yol açmıştır. Bu bozulmalar organik madde kaybı, besin elementleri dengesizlikleri, mikrobiyal aktivitenin azalması gibi sorunlara ve bunlara bağlı olarak toprak verimliliğinde düşüşe neden olmaktadır. Bugün tarımsal üretim sistemlerinin sürdürülebilirliğini tehdit eden bu durum karşısında, organik içerikli girdilerin tarımsal üretime entegre edilmesi, toprak sağlığının korunması ve kimyasal gübrelere olan bağımlılığın azaltılması stratejik bir gereklilik haline gelmiştir. Bu gereklilikten yola çıkarak yürütülen çalışmada arpa (Hordeum vulgare L.) yetiştiriciliğinde farklı oranlarda uygulanan vermikompost ve kimyasal gübre kombinasyonlarının verim ve kalite parametreleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma, Ankara’da, tesadüf parselleri deneme desenine göre, tarla koşullarında gerçekleştirilmiştir. Uygulamalar; %75 kimyasal gübre + %25 vermikompost (AKV1), %50 kimyasal gübre + %50 vermikompost (AKV2), yalnızca vermikompost (V) ve yalnızca kimyasal gübre (KG) olmak üzere dört grup olarak belirlenmiş, bu uygulamalar kontrol (K) grubu ile karşılaştırılmıştır. Bulgular, bitki boyu, sap kalınlığı, başakta tane sayısı, bin tane ağırlığı, toplam tane ağırlığı, tane ve sap azot içeriği ile ham protein oranı bakımından uygulamalar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir (p < 0.05). En yüksek değerler %50 kimyasal gübre + %50 vermikompost (AKV2) uygulamasında elde edilmiştir. Vermikompost uygulamaları, toprak mikrobiyal biyokütlesini ve enzimatik aktiviteleri artırarak besin mineralizasyonunu hızlandırmış; kök gelişimi, besin alımı ve fotosentetik etkinliği desteklemiştir. Bu biyolojik iyileşme, kimyasal gübrelerle birlikte kullanıldığında sinerjik bir etkileşim oluşturarak verim ve kalite artışını maksimum düzeye taşımıştır. Sonuçlar, vermikompostun arpa üretiminde çevre dostu ve ekonomik bir gübreleme stratejisi sunduğunu ve Entegre Besin Yönetimi (INM) ilkeleriyle uyumlu biçimde kimyasal gübre kullanımını %50 oranında azaltırken verim ve kalite parametrelerinde herhangi bir kayba yol açmadığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma için etik kuruldan izin alınmasına gerek yoktur.
Teşekkür
Bu çalışma, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı’nda Prof. Dr. Ayten Namlı danışmanlığında yürütülen “Arpada (Hordeum vulgare L.) Farklı Dozlarda Vermikompost Uygulamalarının Verim ve Kalite Parametreleri Üzerine Etkilerinin Araştırılması” başlıklı yüksek lisans tezinden türetilmiştir.
Kaynakça
- Açıkbaş, B. ve Bellitürk, K. (2016). Vermikompostun Trakya İlkeren/5BBAşı kombinasyonundaki asma fidanlarının bitki besin elementi içeriklerine etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(04): 131-138.
- Adhikary, S. (2012). Vermicompost, the story of organic gold: A review. Agricultural Sciences, 3(7): 905–917. https://doi.org/10.4236/as.2012.37110
- Aechra, S., Meena, R. H., Meena, S. C., Mundra, S. L., Lakhawat, S. S., Mordia, A. and Jat, G. (2021). Soil microbial dynamics and enzyme activities as influenced by biofertilizers and split application of vermicompost in rhizosphere of wheat (Triticum aestivum L.). Journal of Environmental Biology, 42: 1370–1378. https://doi.org/10.22438/jeb/42/5/MRN-1520
- Aira, M., Monroy, F. and Domínguez, J. (2007). Earthworms strongly modify microbial biomass and activity triggering enzymatic activities during vermicomposting independently of the application rates of pig slurry. Science of the Total Environment, 385: 252-261. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2007.06.031
- Al-Maamori, H. A., Juma, S. S. and Ahmed, F. W. (2025). Effect of vermicompost extract and mineral fertilizer on growth, yield of barley and some nutrients availability in the soil. Iraqi Journal of Agricultural Sciences, 56(2): 935–945. https://doi.org/10.36103/d8tsm607
- Alsudays, I. M., Alshammary, F. H., Alabdallah, N. M., Alatawi, A., Alotaibi, M. M., Alwutayd, K. M., Alharbi, M. M., Alghanem, S. M., Alzuaibr, F. M., Gharib, H. S. and Awad-Allah, M. M. A. (2024). Applications of humic and fulvic acid under saline soil conditions to improve growth and yield in barley. BMC Plant Biology, 24(1): 191. https://doi.org/10.1186/s12870-024-04863-6
- Anonim. (2023). Ankara İli Meteorolojik Verileri (2021–2022). Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü (TSMS), Ankara, Türkiye.
- Arancon, N. Q., Edwards, C. A., Bierman, P., Welch, C. and Metzger, J. D. (2004). Influences of vermicomposts on field strawberries: Part 1. Effects on growth and yields. Bioresource Technology, 93(2): 145-153. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2003.10.014
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bitki Besleme ve Toprak Verimliliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
16 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
21 Ekim 2025
Kabul Tarihi
2 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 2
APA
Alıcı, N. C., & Namlı, A. (2026). Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(2), 905-919. https://doi.org/10.33462/jotaf.1808442
AMA
1.Alıcı NC, Namlı A. Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi. JOTAF. 2026;23(2):905-919. doi:10.33462/jotaf.1808442
Chicago
Alıcı, Nihal Ceren, ve Ayten Namlı. 2026. “Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 (2): 905-19. https://doi.org/10.33462/jotaf.1808442.
EndNote
Alıcı NC, Namlı A (01 Mart 2026) Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 2 905–919.
IEEE
[1]N. C. Alıcı ve A. Namlı, “Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi”, JOTAF, c. 23, sy 2, ss. 905–919, Mar. 2026, doi: 10.33462/jotaf.1808442.
ISNAD
Alıcı, Nihal Ceren - Namlı, Ayten. “Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23/2 (01 Mart 2026): 905-919. https://doi.org/10.33462/jotaf.1808442.
JAMA
1.Alıcı NC, Namlı A. Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi. JOTAF. 2026;23:905–919.
MLA
Alıcı, Nihal Ceren, ve Ayten Namlı. “Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 23, sy 2, Mart 2026, ss. 905-19, doi:10.33462/jotaf.1808442.
Vancouver
1.Nihal Ceren Alıcı, Ayten Namlı. Vermikompost ve Kimyasal Gübre Kombinasyonlarının Arpa (Hordeum vulgare L.) Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi. JOTAF. 01 Mart 2026;23(2):905-19. doi:10.33462/jotaf.1808442