Heterotic and Heterobelthiotic Potentials of Bread Wheat (Triticum aestivum L.) Hybrids for Yield and Yield Components

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

Heterotic and Heterobelthiotic Potentials of Bread Wheat (Triticum aestivum L.) Hybrids for Yield and Yield Components

Öz

Bu çalışmada, 2006-07 yetiştirme döneminde Tekirdağ, Trakya koşullarında 22 ekmeklik buğday melezinin bitki verimi ve bazı önemli verim unsurları için heterotik ve heterobeltiotik performansları incelenmiştir. Deneme materyalinde incelenen özellikler için oldukça geniş bir genetik varyabilite gözlenmiştir. En yüksek heterosis ve heteroeltiosis oranları sırasıyla; bitki boyu için Syrena x Bezostaja ve Sana x Bezostaja’da (%-5.05 ve %-14.01), başak uzunluğu için Krasunia x Sana ve Syrena x Krasunia’ da (%25.93 ve %9.40), başakta tane sayısı için Sadovo 1 x Bezostaja’ da (%26.96 ve %26.56), başakta tane ağırlığı için Pehlivan x Krasunia’ da (%25.00 ve %22.28), 1000 tane ağırlığı için Bezostaja x Sana ve Bezostaja x Sadovo 1’de (%8.62 ve %5.45), hasat indeksi için Sadovo 1 x Bezostaja’da (%9.28 and %9.14) ve bitki verimi için Pehlivan x Krasunia’ da (%27.85 ve %24.10) hesaplanmıştır. Pehlivan, Sana, Sadovo 1 ve Krasunia anaçlarının melezleme çalışmalarında belirli özellikleri iyileştirmek için kullanılabileceği ve sırasıyla Sana x Bezostaja, Syrena x Krasunia, Sadovo 1 x Bezostaja, Pehlivan x Krasunia ve Bezostaja x Sadovo 1 melez kombinasyonlarının ekmeklik buğdayda verim artışı için önerilebilecekleri sonucuna varılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Ekmeklik buğday, hibrit, heterosis, heterobeltiosis, bitki verim, verim unsurları

Kaynakça

1. Ahmad, I.H, F. Mohammad, S. Ud-Din, G. Hassan and R. Gul, 2006. Evaluation of the heterotic and heterobelthiotic potential of wheat genotypes for improvement yield. Pakistan Journal of Botany, 38(4): 1159-1167.
2. Akbar, M., M.A. Khan, A.U. Rehman and N. Ahmad, 2007. Heterosis and heterobelthiosis for improvement of wheat grain yield. The Journal of Agricultural Research, 45(2): 87-94.
3. Bhutta, W.M., J. Akhtar, M. Anvar-ul-Haq and I. Muhammad, 2005. Estimation of heritability of some important traits in spring wheat (Triticum aestivem L.). Caderno de Pesquisa Serie Biologia, Santa Cruz do Sul, 17(1):20-27.
4. Borghi, B., M. Perenzin and R.J. Nash, 1988. Agronomic and qualitative characteristics of ten bread wheat hybrids produced a chemical hybridizing agent. Euphytica. 39:185-194.
5. Briggle, L.W. 1963. Heterosis in wheat: a review. Crop Science, 3: 407-412.
6. Budak, N. and M.B. Yıldırım, 1996. Hetrosis in bread wheat (Triticum aestivum L.). Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 20: 345-347.
7. Chowdhry, M.A., N. Parveen, I. Khaliq and M. Kashif, 2005. Estimation of heterosis for yield and yield components in bread wheat. Journal of Agriculture Social Sciences, 1(4): 304-308.
8. Dağüstü, N. and M. Bölük, 2002. Yedi ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) diallel melezlerinin kimi tarımsal özelliklerinde heterosis. Uludağ Üniv. Ziraat Fakültesi Dergisi, 16(1): 211-223.

9. Duvick, D.N. 1999. Heterosis: Feeding People and Protecting Natural Resources, pp.19–29 in The Genetics and Exploitation of Heterosis in Crops, edited by J. G. COORS and S. PANDEY. ASA-CSSA-SSSA Societies, Madison, WI.
10. Fischer, R.A. 1975. Yield potential in a dwarf spring wheat and effect of shading. Crop Science, 15: 607-613.
11. Fonseca, S. and F.L. Patterson, 1968. Hybrid vigour in seven parental diallel crosses in common wheat (Triticum aestivum L.). Crop Science, 2: 85-88.
12. Freeman, G.F. 1919. Heredity of quantitative characters in bread wheat. Genetics.4:1-93
13. Hussain, F., M. Hussain, M.M. Iqbal, M.A. Akhtar, M. Zulkiffal and R.U. Din, 2007. Heterosis studies in wheat crosses. The Journal of Agricultural Research, 45(4): 337-343.
14. Inamullah, H.A., Mohammadi, F., Dın, S.U., Hassan, G. and R. Gul, 2006. Evaluation of the heterotic and heterobeltiotic potential of wheat genotypes for improved yield. Pak. J. Bot., 38 (4): 1159-1167.
15. Khaliq, A, M.A. Chaudhry, G. Nabi and A.H. Shah, 1985. Study of heterosis in various interspecific crosses of wheat. The Journal of Agricultural Research, 23:5-9.
16. Khan, N.I. and M.A. Bajwa, 1989. Potential of hybrid wheat in Punjab. Sarhad Journal of Agriculture, 5: 381-386. Mahmood, Q., W.D. Lei, A.S. Qureshi, M.R.
17. Khan, Y. Hayat, G. Jilani, I.H. Shamsi, M.A. Tajammal and M.D. Khan, 2006. Heterosis, correlation and path analysis of morphological and biochemical characters in wheat (Triticum aestivem L. Emp. Thell). Agricultural Journal, 1(3): 180-185.
18. Moiscu, A, G. Nedelea and V. Sonea, 1984. Heterosis in components of wheat yield. Agronomie, 19: 73-80.
19. Munir, I., M.S. Swati, F. Muhammad, R. Ahmad and R.M. Imtiaz, 1999. Heterosis in different crosses of wheat. Sarhad Journal of Agriculture, 15: 299-303.
20. Pal, B.P. and S.M. Sikka, 1956. Exploitation of hybrid vigour in the improvement of crop plants, fruits and vegetables. Indian Journal of Genetic and Plant Breeding, 16: 95-193.
21. Rasul, I., A.S. Khan and Z. Ali, 2002. Estimation of heterosis for yield and some yield components in bread wheat. International Journal of Agriculture and Biology 4(2): 214-216.
22. Sadeque, Z., A. Bhowmik and M.S. Ali, 1991. Estimates of heterosis in wheat (Triticum aestivum L.). Annals of Bangladesh Agriculture, 1: 75-79.
23. Sharif, A., A. Bakhsh, M. Arshad, A.M. Haqqani and S. Najma, 2001. Identification of genetically superior hybrids in chickpea (Cicer arietimum L.). Pakistan Journal of Botany, 33:403-409
24. Sharma, S.K., I. Singh and K.P. Singh, 1986. Heterosis and combining ability in wheat. Crop Improvement. 13: 101-103.
25. Shull, G.H. 1914. Dublicate genes for capsule form in Bursa bursa pastoris. Zeitschr induct Abstammungs und Vererbungslehre 12: 97-149.
26. Singh, H., S.N. Sharma and R.S. Sain, 2004. Heterosis studies for yield and its components in bread wheat over environments. Hereditas, 141: 106-114.
27. Steel, R.G.D. and J.H. Torrie, 1960. Principles and Procedures of Sttistics, McGraw Hill Book Co. Inc. NewYork. Pp. 107-109.
28. Wynne, J.C., D.A. Emery and P.H. Rice, 1970. Combining ability estimation in Arachis hypogaea L. II. Field performance of F1 hybrids. Crop Science, 10: 713-715.
29. Yağbasanlar, T. 1990. Çukurova koşullarında bazı ekmeklik (Triticum aestivum L.) ve makarnalık (Triticum durum Desf.) buğday melezlerinde F1 populasyonunun bitkisel özellikleri ve melez gücü üzerine bir araştırma. Ç.Ü.Z.F. Dergisi, 5(3): 145-160.
30. Yağdı, K. and Ş. Karan, 2000. Ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L.) melez gücünün saptanması. Turkish J. Agric. For. 24: 231-236.