Kızılırmak’ta (Çankırı) İkici Ürün Olarak Kullanılabilecek Alternatif Sebze Türlerinin Belirlenmesi

Öz

Özet

Bu çalışma, 2013-2014 yıllarında, Çankırı Karatekin Üniversitesi Kızılırmak Meslek Yüksekokulu araştırma ve uygulama alanında yürütülmüştür. Araştırmada; 12 karnabahar (Agatha 75 Fı, Bolerus Fı, Toygar Fı, Sante Fı, Arizona Fı, Altamira Fı, Fargo Fı, Skywalker Fı, Arano Fı, XCF-01, XCF-02, 87CF-NO01), 13 brokkoli (General Fı, Ironman Fı,      Burton Fı, Jade Fı, Monet Fı, Aktör Fı, Tutku Fı, Sedef Fı, Beaumont Fı, 27 BR-NO01, 95BR-NO01, 95BR-NO02, 25BR-NO02), 10 kıvırcık yapraklı salata (BT Bursa süper iri kıvırcık 016, BTŞamba, Novita, Bohemia, Gentiliana, Funly, Güllü, Green Wave,     87LT-K102 ve 87LT-K105) ve 2 çin lahanası (Bilko Fı ve Taranko Fı) çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmada ele alınan sebze türlerinde önce fide yetiştiriciliği yapılmış, fideler dikim olgunluğuna geldiği zaman arazideki yerlerine dikilmiştir. Tohum ekim tarihleri, arpa-buğday hasadı yapıldıktan sonra fide dikimi yapılacak şekilde planlanmıştır. Karnabahar çeşitlerinin; verimleri 2938,67-3881,33 kg/da arasında değişmiştir. En verimli çeşit Arizona Fı olmuştur.  Brokkoli çeşitlerinin; verim değerleri ise 992,67-1530,00 kg/da arasında tespit edilmiştir. En verimli çeşit 25BR-NO02 olup, Jade Fı çeşidi her iki yılda da baş oluşturmadan çiçeklendiği için bitkisel özelliklere ait değerler elde edilememiştir. Kıvırcık yapraklı salata çeşitlerinin; verimleri 2019,17-3187,00 kg/da arasında belirlenmiştir. En verimli çeşit ise Bohemia olmuştur. Çin lahanası çeşitlerinde; verimin 7348,83-7646,33 kg/da olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre; Kızılırmak’ta (Çankırı)  arpa-buğday hasadından sonra bu sebze türlerinin yetiştirilebileceği söylenebilir. Fakat; bu çalışmadan sonra farklı ekim zamanları ile farklı çeşitlerinde ele alındığı başka çalışmalarında planlanarak yapılmasının daha uygun olabileceği kanaati oluşmuştur.  

Kaynakça

1. Akıncı, S., Akıncı, İ.E., Türkmen, Ö., Karataş A., 1995. Van Koşullarında Çin Lahanası Adaptasyon Çalışmaları. Türkiye II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, s: 273-276, Adana.
2. Anonim,2011. Çankırı İli Tarım Master Planı. http://www.tarim.gov.tr/ Bolge_ve_Il Master, Il_Planlari.html,
3. Balkaya, A., Odabaş, F., 1995. Bazı Çin Lahanası Çeşitlerinin Samsun Ekolojik Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Bir Araştırma. Türkiye II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, s: 269-272, Adana.
4. Biesheuevel, A.R., Zweep, F., 1987. Chinese Cabbage Cultivars for Autumn Culture. Horticultural Abstract, 57 (1):1885.
5. Bozokalfa, M.K., Eşiyok, D., Yoltaş, T., Koçak, M., 2004. Bazı Brokkoli Çeşitlerinin Verim Kalite ve Teknolojik Özelliklerinin Belirlenmesi. V. Sebze Tarımı Sempozyumu, s: 150-155, Çanakkale.
6. Bracy, R.P., Constantin, R.J. 1993. Extending the Production Seasons of Broccoli in Southeast Luosiana. Luosiana Agr., 34 (4) p:17-19.
7. Chung, B. 1985. The Effect of Sowing Time and Plant Density on the Once-over Harvest Yields of Broccoli. Journal of Horticultural Science (1985) , 60, (1), 57-64.
8. Damato, G., Bianco, 1990. Soving Date and Plant Density on Two Early Cauliflower of Broccoli Raab. 23. International Horticultural Congress.

9. Demirkaya, M., 2001. Kayseri Yöresinde Örtüaltında İkinci Ürün Olarak ‘ İceberg’ Kıvırcık Salata Yetiştiriciliği Üzerine Bir Araştırma. 6. Ulusal Seracılık Sempozyumu. s:139-142, Fethiye-Muğla
10. Düzgüneş, O., T., Kesici, O., Kavuncu Ve F., Gürbüz, 1987. Araştırma Ve Deneme Metotları. A. Ü. Zir. Fak. Yay. No: 1021. Ankara.
11. Düzyaman, E., Duman, İ., 1996. Bazı Baş Salata ve Marul Çeşitlerinin Erken İlkbahar Dönemi Yetiştiriciliğine Uygunluklarının ve Çiçeklenme Özelliklerinin Belirlenmesi. GAP I. Sebze Tarım Sempozyumu, s: 69-73, Şanlıurfa.
12. Ece, A., Geboloğlu, N., Sağlam, N., Fidan, S., Yazgan, A., 1996. Tokat Koşullarında Karnabahar (Brassica oleracea L. var. botrytis) Yetiştiriciliği İçin Uygun Çeşit ve Ekim Zamanlarının Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma, GAP I. Sebze Tarımı Sempozyumu, s: 122-130, Şanlıurfa.
13. Erken, O., Öztokat Kuzucu, C., 2010. İlkbahar Dönemi Brokkoli Yetiştirme Olanakları. VIII. Sebze Tarımı Sempozyumu, 23-26 Haziran 2010, s: 41-45, Van.
14. Eryılmaz, F., Varış, S., 1996. Farklı Ekim Zamanlarının Çin Lahansı Çeşitlerinde Gelişme ve Verim Üzerine Etkisi. GAP I. Sebze Tarımı Sempozyumu, s: 106-112, Şanlıurfa.
15. Eşiyok, D., Özen, Ş.,Özzambak, E., 1996. Salata-Marul Çeşitlerinde Dikim Mesafesinin Verim ve Kaliteye Etkisi Üzerinde Bir Araştırma. GAP I. Tarımı Sempozyumu. s:79-83, Şanlıurfa.
16. Farey, J.W., Zalcman, A.T., Talalay, P., 2001. The Chemical Diversty and Distribution of Glucosinolates and Isothiocyanates Among Plants.
17. Phytochemistry 56, %-51.
18. Günay, A., 1984. Özel Sebze Yetiştiriciliği, Cilt: III, Çağ Matbaası, Ankara.
19. Hill, D.E. 1988. Cauliflower and Broccoli Trials-1987. The Conn. Agric. Exp. Sta., New Haven, Bull. 857. p:18.
20. Hill, D.E. 1989. Cauliflower and Broccoli Trials-1988. The Conn. Agric. Exp. Sta., New Haven, Bull. 869. p:18.
21. Karaman, M.R., Brohi, A.R., Müftüoğlu, N.M., Öztaş, T., Zengin, M. 2007. Sürdürülebilir Toprak Verimliliği. Koyulhisar Ziraat Odası Kültür Yayınları No:1, s: 342.
22. Mihov, K., Antonova, G., 2001. Some Morphological Characteristics of Broccoli (Brassicea oleracea var. italica L.) Hybrids Grown as Spring, Summer and Autumun Crops Under the Conditiones of Bulgaria. Crucifer News, 23:75-77.
23. Öztürk, B., 2011. Farklı Dikim Zamanlarında Kıvırcık Yapraklı Salata (Lactuca sativa L. var.crispa)’nın Organik ve Konvansiyonel Yetişiriciliğinin Verim, Kalite ve Toprak Özelliklerine Etkisi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yükseklisans Tezi (Basılmamış), s: 56, Tokat.
24. Padem, H., Alan, R., Dursun, A., 1996. Farklı Dikim Zamanlarının Bazı Karnabahar (Brassica oleracea L. var. botrytis) Çeşitlerinde Bitki Gelişmesi, Verim ve Bazı Kalite Özelliklerine Etkisi. GAP I. Sebze Tarımı Sempozyumu, s: 106-112, Şanlıurfa.
25. Paksoy, M., Türkmen, Ö., Yücel, N.K., 2006. Sera Koşullarında Karnabahar Çeşitlerinde (Brassica oleracea L. var. botrytis) Dikim Sıklığının Verim Üzerine Etkisi, VI. Sebze Tarımı Sempozyumu, s: 75-79, Kahramanmaraş.
26. Sarı, N., Pakyürek., Abak, K., 1995. Çukurova Bölgesi Koşulları İçin İlkbahar Üretimine Uygun Baş Salata (Lactuca sativa L. var. capitata) Çeşitlerinin Belirlenmesi. Çukurova Üni. Zir.Fak., Dergisi, 10,(3):121-128, Adana.
27. Seow, A., Yuan, J.M., Sun, C.L., Van Den Berg, D., Lee, H.P., Yu, M.C., 2002. Dietary Isothiocyanates, Glutathione S-Tarnsferase Polymorphisms and Colorectal Cancer Risk in The Singapore Chinese Healty Study. Carcinogenesis 23: 2055-2061.
28. Vural, H., Eşiyok, D., Duman, İ., 2000. Kültür Sebzeleri. Ege Üni. Basımevi, s: 440, İzmir.
29. Yaralı, F., Güvenç, İ., 2006. Farklı Dikim Zamanlarının Değişik Brokkoli (Brassicea oleracea L. var. italica) Çeşitlerinde Bitki Gelişmesi ve Verime Etkisi. VI. Sebze Tarımı Sempozyumu, s: 309-314, Kahramanmaraş.
30. Yazgan, A., 1986. Çin Lahanası. Dört Mevsim, 2, 12, 21-23.
31. Yazgan, A., Sağlam, N., Ece, A., 1989. Çin Lahansı Yetiştiriciliği. Cumhuriyet Üniversitesi, Tokat Ziraaat Fakültesi Yayınları: 8, Bilimsel Araştırma ve İncelemeler: 4, Tokat.
32. Yazgan, A., Ece, A., 1990. Tokat-2, Tokat5, Tokat-29 ve Tokat-89 Çinlahanası Çeşit Adaylarının Tokat Koşullarına Adaptasyonunu. C.Ü Ziraat Fakültesi Dergisi, 6,1, 439-450, Tokat.
33. Yoldaş, F., Eşiyok, D., 2004. Brokkoli Çeşitlerinin yayla Koşullarındaki Gelişimine Ekim-Dikim Zamanı ve Bitki Sıklıklarının Etkileri. V. Sebze Tarımı Sempozyumu, s: 155-161, Çanakkale.