Bridging Academic Chemistry and School Chemistry: An Evaluation

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 29 - 42, 27.03.2026

Alipaşa Ayas

https://doi.org/10.37995/jotcsc.1883251

https://izlik.org/JA22WR87PZ

Öz

In this study, the nature and significance of the relationship between academic chemistry and school chemistry, as well as the necessity of addressing these two fields in collaboration, are discussed. While academic chemistry refers to the process of producing theoretical and applied knowledge in the field of chemistry, school chemistry represents the educational process that enables students to make sense of this knowledge, to learn it conceptually, and to cultivate future scientists. The study emphasizes that school chemistry should go beyond being a structure that merely transmits information and should instead foster research skills, nurture curiosity, and aim for sustainable learning. In addition, it addresses the issue that, despite the frequent changes in secondary school chemistry curricula implemented in Türkiye, these changes have not been sufficiently supported by adequate infrastructure, teacher education, and in-service training. The study also examines the relationship between the implementation of a uniform curriculum for different school types and the learning difficulties experienced by students. Attention is drawn to multiple curriculum structures and research-based curriculum development approaches in developed countries, and finally, the need to address academic chemistry and school chemistry in a holistic manner in line with science policies is highlighted, along with the necessity of restructuring teacher education, assessment and evaluation systems, and resource utilization in a way that supports this collaboration.

Anahtar Kelimeler

Academic chemistry , school chemistry , secondary school chemistry curriculum

Etik Beyan

-

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

Akademik Kimya ve Okul Kimyası Üzerine Bir Değerlendirme

https://izlik.org/JA22WR87PZ

Öz

Bu çalışmada akademik kimya ile okul kimyası arasındaki ilişkinin niteliği, önemi ve bu iki alanın iş birliği içinde ele alınmasının gerekliliği tartışılmaktadır. Akademik kimya, kimya alanında teorik ve uygulamalı bilgi üretme süreci iken, okul kimyası bu bilginin öğrenciler tarafından anlamlandırılmasını, kavramsal olarak öğrenilmesini ve geleceğin bilim insanlarının yetiştirilmesini sağlayan eğitim sürecidir. Çalışmada okul kimyasının yalnızca bilgi aktaran bir yapı olmaktan ziyade araştırma becerisi kazandıran, merakı besleyen ve sürdürülebilir öğrenmeyi hedefleyen bir yapıda olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Bunun yanı sıra Türkiye’de uygulanan ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarının sık değişmesine rağmen bu değişimlerin yeterli altyapı, öğretmen eğitimi ve hizmet içi destekle beslenemediği konusu tartışılmıştır. Ayrıca farklı okul türleri için tek tip program uygulanmasının öğrenme güçlükleri ile ilişkisine yer verilmiştir. Çalışmada gelişmiş ülkelerdeki çoklu program yapıları ve araştırma temelli program geliştirme yaklaşımlarına dikkat çekilmiş ve son olarak da bilim politikaları doğrultusunda akademik kimya ile okul kimyasının bütüncül biçimde ele alınması, öğretmen yetiştirme, ölçme-değerlendirme sistemleri ve kaynak kullanımının bu iş birliğini destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılması gerektiği konusuna değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Akademik kimya , okul kimyası , ortaöğretim kimya dersi öğretim programı

Etik Beyan

-

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Arap, İ., & Erat, V. (2017). Türkiye’nin bilim politikası: TÜBİTAK üzerinden bir çözümleme. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(1), 323-339.
• Ayas, A., Çepni, S., Johnson, D., & Turgut, M.F. (1997). Kimya öğretimi. YÖK/DB Millî Eğitim Geliştirme Projesi Öğretmen Eğitimi Dizisi. YÖK.
• Ayas, A. (2013). Cumhuriyet döneminde Türkiye’de kimya öğretim programı geliştirme çalışmaları. M. Sözbilir, (Ed.), Türkiye’de kimya eğitimi içinde (ss. 141-153). Türkiye Kimya Derneği Yayın No: 22.
• Carin, A. A., & Sund, R.B. (1980). Teaching science through discovery (4th ed.). Charles E. Merrill Publishing. Çengel, Y. (2012). Bilim ve teknoloji. Bilim ve Teknik, 46(539), 50-53.
• Demir, E. (2023). Kimya dersi öğretim programlarına dair yapılan öğretmen görüşleriyle ilgili çalışmaların (2007-2022) incelenmesi. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C: Kimya Eğitim, 8(1), 49-82.
• Gacanoğlu, Ş., & Nakiboğlu, C. (2022). Yükseköğretim kurumları sınavında yer alan kimya sorularının 2018 yılı kimya dersi öğretim programı kazanımlarına göre analizi. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C: Kimya Eğitim, 7(2), 217-242..
• Gacanoğlu, Ş., & Nakiboğlu, C. (2024). 2023 yılı deprem döneminde yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları kimya testi alan sorularının kazanımlar açısından değerlendirilmesi ve Covid-19 pandemi döneminde uygulanan sınav soruları ile karşılaştırılması. MM-Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(1), 1-19..
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2013). Ortaöğretim kimya dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) öğretim programı. TTKB.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Ortaöğretim kimya dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) öğretim programı. TTKB.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaöğretim kimya dersi öğretim programı (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar). .TTKB.
• OECD (2025). Education at a glance 2025: Türkiye. 7 Ocak 2026’da https://www.oecd.org/en/publications/education-at-a-glance-2025_1a3543e2-en/turkiye_9648f416-en.html üzerinden erişildi.
• Sözbilir, M., & Ayas, A. (2015). Kimya ve kimya eğitiminin ülkemizde gelişimi. A. Ayas & M. Sözbilir (Eds.), Kimya öğretimi: Öğretmen eğitimcileri, öğretmen ve öğretmen adayları için iyi uygulama örnekleri içinde (ss. 1-12). Pegem Akademi.
• Şen, A.Z., & Nakiboğlu, C. (2020). Kimya öğretmenlerinin alan eğitimi bilgisi temelinde öğretim programı bilgilerinin fiziksel ve kimyasal değişimler konusu kapsamında incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 138-155 DOI: 10.17679/inuefd.461240.
• Taber, S. K. (2004). Exploring the curriculum model for teaching about the nature of science. In Teaching Ideas and Evidence in Science at Key Stage 3, Science Enhancement Programme (CDROM). Available from science-education-research.com.
• Yücel, İ.H. (2006). Türkiye’de bilim teknoloji politikaları ve iktisadi gelişmenin yönü. Devlet Planlama Teşkilatı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, Yayın No: 2690.