Sivil Havacılıkta Uçak Kazalarının Nedenleri, Sınıflandırılması ve Afetler Çerçevesinde İncelenmesi

The history of aviation has encountered many developments from the past to the present. Thanks to technological developments, a significant reduction in the number of civil aviation accidents per million flights was seen. But aviation accident prevention has not been fully possible. Air transportation is the safest form of transportation compared to road, rail and sea transportation. As with any form of transportation, accidents can occur in air transportation. In civil aviation, accidents occur due to human error, technical and meteorological conditions. After accidents, usually all passengers and crew lose their lives and survive as injured with very little probability. Transportation accidents included in technological disasters are rarely seen as disasters. But a civil aviation accident which no one survives can be seen as a disaster. Investigation and examination of the causes of the accident after the accident may bring about significant changes in the construction of the aircraft and in the applications of air transport. In this context, the removal of lessons from accidents has an important effect in preventing accidents or reducing their damages. In this review, it is aimed to evaluate the causes of aviation accidents, civil aviation accidents in the world and Türkiye, and the research and examination activities carried out in the postaccident process.

Havacılık tarihi geçmişten günümüze kadar birçok gelişme ile karşılaşmıştır. Yaşanılan teknolojik gelişmeler sayesinde milyon uçuş başına sivil havacılık kaza sayısında önemli ölçüde azalma görülmüştür. Ancak havacılık kazaların önlenmesi tam anlamıyla mümkün olmamıştır. Hava yolu ulaşımı kara yolu, demir yolu ve deniz yolu ulaşımına kıyasla en emniyetli ulaşım şeklidir. Her ulaşım şeklinde olduğu gibi hava yolu ulaşımında da kazalar yaşanabilmektedir. Sivil havacılıkta kazalar insan hatası, teknik ve meteorolojik koşullar sebebiyle gerçekleşmektedir. Yaşanılan kazalar sonrasında genellikle tüm yolcu ve mürettebat hayatını kaybetmekte ve çok düşük olasılıkla yaralı olarak hayatta kalmaktadır. Teknolojik afetler içerisinde yer alan ulaşım kazaları nadiren afet olarak görülür. Ancak hiç kimsenin hayatta kalmadığı bir sivil havacılık kazası afet olarak görülebilir. Kaza sonrasında kazanın nedenlerinin araştırılması ve incelenmesi hava aracının yapımında ve hava yolu ulaşımındaki uygulamalarda önemli değişiklikleri beraberinde getirebilir. Bu anlamda yaşanılan kazalardan derslerin çıkartılması kazaların önlenmesinde ya da zararlarının azaltılmasında önemli bir etkiye sahiptir. Bu derlemede havacılık kazalarının nedenleri, dünyada ve Türkiye’deki yaşanılan sivil havacılık kazaları, kaza sonrası süreçte yapılan araştırma ve inceleme faaliyetlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.