Coğrafi İşaret Almış Gastronomik Ürünler Üzerine Bir İnceleme: Bingöl İli Örneği

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 56 - 67, 31.12.2025

Volkan Tuncel

https://doi.org/10.5281/zenodo.18096327

Öz

Gastronomi, her ne kadar bireyleri bir destinasyonu ziyaret etmeye yönelten birincil motivasyon olmasa da seyahat eden bireylerin yerel lezzetleri deneyimleme eğiliminde olduğu bilinmektedir. Gastronomik unsurlar, destinasyon tanıtımında ve turistik çekicilikte önemli bir rol oynamaktadır. Coğrafi işaret tescili, yerel ürünlerin belirli bir kalite ve standarda sahip olduğunu belgeleyerek hem tüketici güvenini artırmakta hem de destinasyon imajını güçlendirmektedir. Bu çalışmada, Bingöl iline ait ve Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edilen gastronomik ürünlerin, doküman incelemesi yöntemi kullanılarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, üçü menşe adı ve ikisi mahreç işareti olmak üzere toplam beş coğrafi işaretli ürün belirlenmiş ve detaylı şekilde incelenmiştir. Bu ürünlerin, ilin gastronomik mirasının korunmasına ve turizm potansiyelinin artırılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Yerel paydaşlar arasında kurulacak iş birliği ile sürdürülecek tescil süreçleri, ilin gastronomi temelli turizm imajının gelişimine ve yerel kalkınmanın desteklenmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Coğrafi İşaret , Gastronomi Turizmi , Bingöl

Etik Beyan

Bu çalışma için Akademik Turizm Analizi Dergisi (ATA Dergisi) Etik İlkeler ve Yayın Politikası doğrultusunda Etik Kurul onayına ihtiyaç duyulmamaktadır.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, hiçbir kamu, ticari veya kar amacı gütmeyen kurum ya da kuruluştan herhangi bir finansman desteği almamıştır.

A Study on Gastronomic Products with Geographical Indication: The Case of Bingöl Province

Öz

Although gastronomy is not the primary motivation for individuals to visit a destination, it is known that travelling individuals tend to experience local flavours. Gastronomic elements play an important role in destination promotion and touristic attraction. Geographical indication registration both increases consumer confidence and strengthens the destination image by certifying that local products have a certain quality and standard. This study aims to identify the gastronomic products belonging to Bingöl province and registered by the Turkish Patent and Trademark Office using the document review method. Within the scope of the research, a total of five geographically marked products, three of which are designations of origin and two of which are designations of origin, were identified and analysed in detail. It is thought that these products will contribute to the protection of the gastronomic heritage of the province and increase its tourism potential. Registration processes to be carried out with the co-operation to be established between local stakeholders allow the development of the gastronomy-based tourism image of the province and support local development.

Anahtar Kelimeler

Geographical Indication , Gastronomy Tourism , Bingöl

Etik Beyan

In accordance with the Ethical Principles and Publication Policy of the Journal of Academic Tourism Analysis (ATA Journal), ethical committee approval was not required for this study.

Destekleyen Kurum

This study did not receive any funding from public, commercial, or non-profit organizations.

Kaynakça

• Akyürek, S. (2017). Gastronomi turizmi ve gıda pazarları: Netnografik bir araştırma. Aydın Gastronomy, 7(2), 205–222. https://doi.org/10.17932/IAU.GASTRONOMY.2017.016/gastronomy_v07i2003
• Alderighi, M., Bianchi, C., & Lorenzini, E. (2016). The impact of local food specialities on the decision to (re)visit a tourist destination: Market-expanding or business-stealing? Tourism Management, 57, 323–333. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2016.06.016
• Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu. (2025). AB menşe adı ile tescilli bal bilgisi. https://www.eeas.europa.eu/delegations/t%C3%BCrkiye/co%C4%9Frafi-i%C5%9Faretli-%C3%BCr%C3%BCnler_tr?s=230
• Bannor, R. K., & Abele, S. (2021). Consumer characteristics and incentives to buy labelled regional agricultural products. World Journal of Entrepreneurship, Management and Sustainable Development, 17(4), 872–888. https://doi.org/10.1108/WJEMSD-12-2020-0173
• Belletti, G., Marescotti, A., Sanz-Cañada, J., & Vakoufaris, H. (2015). Linking protection of geographical indications to the environment: Evidence from the European Union olive-oil sector. Land Use Policy, 48, 94–106. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2015.05.003
• Bojnec, S., Petrescu, D. C., Petrescu-Mag, R. M., & Radulescu, C. V. (2019). Locally produced organic food: Consumer preferences. Amfiteatru Economic, 21(50), 209–227. https://doi.org/10.24818/EA/2019/50/209
• Boztoprak, F., Kurnuç, M., & Çetinkaya, N. (2017). Erzurum yöresel yemeklerinin restoran tercihine etkileri ve tekrar ziyaret etme niyetleri üzerine bir araştırma. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(4), 96–110.
• Cei, L., Defrancesco, E., & Stefani, G. (2018). From geographical indications to rural development: A review of the economic effects of European Union policy. Sustainability, 10(10), Article 3745. https://doi.org/10.3390/su10103745
• Chalupová, M., & Prokop, M. (2016). Awareness of the Vysočina regional food labels with context of their media presence. Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 64(1), 223–234. https://doi.org/10.11118/actaun201664010223
• Chen, N.-H. (2021). Geographical indication labelling of food and behavioural intentions. British Food Journal, 123(12), 4097–4115. https://doi.org/10.1108/BFJ-06-2020-0552
• Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2014). Araştırma yöntemleri: Desen ve analiz (A. Aypay, Ed.; 2. baskı). Anı Yayıncılık.
• Çalışkan, V., & Koç, H. (2013). Türkiye’de coğrafi işaretlerin dağılış özelliklerinin ve coğrafi işaret potansiyelinin değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 17(28), 193–214.
• Doğan, B. (2015). Coğrafi işaret korumasının gelişmekte olan ülkeler için önemi. Social Sciences, 10(2), 58–75. https://doi.org/10.12739/NWSA.2015.10.2.3C0128
• Doğanlı, B. (2020). Coğrafi işaret, markalaşma ve kırsal turizm ilişkileri. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 525–541.
• Fandos-Herrera, C., Mercadé-Melé, P., & Rubio Pastor, M. Á. (2025). Can the co-creation of local food products be a key factor in rural development? British Food Journal, 127(2), 624–642. https://doi.org/10.1108/BFJ-04- 2024-0382
• Franzidis, A., Seaman, A. N., & Abee, M. (2023). Online food marketplaces and the fetishization of local: The case for narratology. Digital Geography and Society, 4, Article 100048. https://doi.org/10.1016/j.diggeo.2022.100048
• Giovannucci, D., Barham, E., & Pirog, R. (2010). Defining and marketing “local” foods: Geographical indications for US products. The Journal of World Intellectual Property, 13(2), 94–120. https://doi.org/10.1111/j.1747-1796.2009.00370.x
• Giovannucci, D., Josling, T. E., Kerr, W. A., O’Connor, B., & Yeung, M. T. (2009). Guide to geographical indications: Linking products and their origins. International Trade Centre. https://doi.org/10.2139/ssrn.1736713
• Giua, M., Salvatici, L., Vaquero-Piñeiro, C., & Solazzo, R. (2025). Do territories with geographical indications trade better? Italian Economic Journal, 11(1), 31–64. https://doi.org/10.1007/s40797-024-00269-3
• GIview. (2025). Avrupa Birliği tescilli ürün bilgisi. https://www.tmdn.org/giview/gi/search Gökovalı, U. (2007). Coğrafi işaretler ve ekonomik etkileri: Türkiye örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 141–160.
• Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe, yöntem ve analiz. Seçkin Yayıncılık.
• Kizos, T., Kohsaka, R., Penker, M., Piatti, C., Vogl, C. R., & Uchiyama, Y. (2017). The governance of geographical indications. British Food Journal, 119(12), 2863–2879. https://doi.org/10.1108/BFJ-01-2017-0037
• Lagasse, L. P., Love, D. C., & Smith, K. C. (2014). Country-of-origin labeling prior to and at the point of purchase: An exploration of the information environment in Baltimore city grocery stores. Ecology of Food and Nutrition, 53(1), 58–80. https://doi.org/10.1080/03670244.2014.854605
• Quiñones-Ruiz, X. F., Penker, M., Belletti, G., Marescotti, A., & Scaramuzzi, S. (2017). Why early collective action pays off: Evidence from setting protected geographical indications. Renewable Agriculture and Food Systems, 32(2), 179–192. https://doi.org/10.1017/S1742170516000168
• Rippon, M. J. (2014). What is the geography of geographical indications? Place, production methods and protected food names. Area, 46(2), 154–162. https://doi.org/10.1111/area.12085
• Seaman, A. N., & Schroeder, L. H. (2022). Exploring the relationship between travel and online food souvenirs. Anatolia, 33(2), 210–221. https://doi.org/10.1080/13032917.2022.2040913
• Sarıipek, S., & Çevik, S. (2020). Oraların nesi meşhur: Şehir pazarlamasında coğrafi işaret tescilli ürünler. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(32), 4907–4938. https://doi.org/10.26466/opus.772918
• Şahin, G. (2013). Coğrafi işaretlerin önemi ve Vize (Kırklareli)’nin coğrafi işaretleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), 23–37.
• Tanrıkulu, M., & Doğandor, E. (2021). Coğrafi işaretleri ve coğrafi işaret potansiyeliyle Bolu ili. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 223–257.
• Tekelioğlu, Y. (2019). Coğrafi işaretler ve Türkiye uygulamaları. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 47–75.
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025a). Coğrafi işaret, menşe adı ve mahreç işareti. https://ci.turkpatent.gov.tr/sayfa/co%C4%9Frafi-i%C5%9Faret-nedir
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025b). Geleneksel ürün. https://ci.turkpatent.gov.tr/sayfa/geleneksel-%C3%BCr%C3%BCn-ad%C4%B1-nedir
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025c). Bingöl iline ait coğrafi tescillenmiş gastronomik ürün bilgisi. https://ci.turkpatent.gov.tr/veri-tabani
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025d). Bingöl balı. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/2959a6e7-1841-454b-9530-3f34c807ee9a.pdf
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025e). Guldar domatesi. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/eba58174-4104-4c98-93d9-3e9e8324d005.pdf
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025f). Yedisu horoz kuru fasulyesi. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/d30cf70e-f302-4e58-87b6-354477c86914.pdf
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025g). Bingöl çobantaşı kavurması. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/306.pdf
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025h). Sivan dut pekmezi. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/1bc758f8-a7bb-4ce5-b2bc-e5610ec54a19.pdf