Türkiye’de Özel Güvenlik ve Koruma Ön Lisans Programının Akreditasyon Meselesi: Engeller ve Öneriler

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de ön lisans düzeyinde öğrenci kabul eden özel güvenlik ve koruma programlarının akreditasyon durumunu analiz etmeyi ve bu süreçte yaşanan engellere dikkat çekerek bazı öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bünyelerinde, mülkiyet koruma ve güvenlik bölümü altında konumlandırılan özel güvenlik ve koruma programlarında eğitim veren Türkiye’deki üniversitelerin örün siteleri, Yükseköğretim Kurulu Akademik örün sitesi ve Yükseköğretim Program Atlası örün siteleri ile bazı resmî/özel kurum ve kuruluşların örün siteleri taranarak veriler toplanmıştır. Çalışma sonucunda ulaşılan sonuçlardan bazıları; özel güvenlik ve koruma programlarında görevli öğretim elemanlarının eğitim/tecrübe açısından oldukça çeşitlilik gösterdiği, özel güvenlik ulusal meslek standardı konusunda çalışmalar yürütülmesine rağmen henüz resmi bir meslek standardının oluşmadığı/oluşturulamadığı, ulusal meslek standardı oluşturulmasının ve resmiyet kazanmasının akreditasyon süreçlerini hızlandıracağıdır. Bu çalışmada, özel güvenlik ve koruma programlarının mevcut durumu ortaya konularak, akreditasyon süreçleri başta olmak üzere gelecekteki planlamalar/düzenlemeler için elde edilen verilerin ve ulaşılan bulguların yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akreditasyon
• Özel Güvenlik ve Koruma
• Meslek Yüksekokulu
• Mesleki Yükseköğretim
• Ulusal Meslek Standardı

Accreditation Issue Of Private Security and Protection Associate Degree Program in Türkiye: Obstacles and Recommendations

Öz

This study aims to analyze the accreditation status of private security and protection programs that accept students at associate degree level in Turkey and to offer some suggestions by drawing attention to the obstacles experienced in this process. Document analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the study. Data were collected by scanning the websites of universities in Turkey that provide education in private security and protection programs positioned under the property protection and security department, the Academic website of the Council of Higher Education, the Higher Education Program Atlas website, and the websites of some official/private institutions and organizations. Some of the conclusions reached as a result of the study are that the lecturers working in private security and protection programs vary considerably in terms of education/experience, that although studies have been carried out on the national occupational standard for private security, an official occupational standard has not yet been established / has not been established, and that the establishment and formalization of a national occupational standard will accelerate the accreditation processes. In this study, it is thought that by revealing the current situation of private security and protection programs, the data and findings obtained will be guiding for future planning/regulations, especially accreditation processes.

Anahtar Kelimeler

• Accreditation
• Private Security and Protection
• Vocational High School
• Vocational Higher Education
• National Occupational Standard

Kaynakça

1. Aras, H. (2018). Özel Güvenlik Görevlilerinde Kurumsal Uzmanlaşma: Bir Model Önerisi. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 7(1), 131-158. https://doi.org/10.28956/gbd.422806
2. Cengiz, C. (2018). Sağlık Hizmetlerinde Akreditasyon Programları ve TÜSKA. Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Dergisi, 1(1), 21-26.
3. Çepni, S. (2021). Araştırma ve Proje Çalışmalarına Giriş (9. Baskı). Ekin Yayınevi.
4. Çiçek, Ç. (2023). Kamu Güvenliğini Tamamlayıcı Bir Unsur Olarak Türkiye’de Özel Güvenlik Mesleği, Görev ve Yetkileri (1. Baskı). Sonçağ Akademi Yayıncılık.
5. Duman, S.N. (2021). Akreditasyon Alanında Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 54-74. https://doi.org/10.37217/tebd.824611
6. Ekol Grup. (2025). Özel Güvenlik Yöneticiliği Eğitimi. https://www.ekolgrup.com.tr/hizmet/egitim/guvenlik-yoneticiligi/ adresinden 24 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır
7. Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM). (2025a). Özge Çalıştayı. https://www.egm.gov.tr/ozelguvenlik/ozge-calistayi adresinden 11 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
8. Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM). (2025b). Özge Projesi. EGM’nin 13.02.2025 tarihli, 40347008-1027743-63248 sayılı ve “ÖZGE Projesi” konulu yazısı.

9. Erdal, S. ve Aydın, H. (2025). Üniversite Öğrencilerinin Akreditasyon Algılarının Ölçülmesi ve Okur-Yazarlık Eğitiminin Planlanması. Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 5(1), 1-32. https://doi.org/10.56682/ksydergi.1445058
10. Kılıçaslan, Ç. (2020). Yükseköğretimde Akreditasyon. Peyzaj, 2020(Özel Sayı), 10-18.
11. Mesleki ve Teknik Eğitimde Kalite (METEK). (2025). Proje Hakkında. https://metek.meb.gov.tr/proje-hakkinda/ adresinden 12 Nisan 2025 tarihinde alınmıştır.
12. Mesleki Eğitim Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (MEDEK). (2025a). Yetkilendirilmiş Programlar. https://medek.org.tr/akreditasyon-listesi adresinden 21 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
13. Mesleki Eğitim Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (MEDEK) (2025b). Hakkımızda. https://medek.org.tr/hakkimizda adresinden 27 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
14. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik. (2018). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=28947&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden 21 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır. (09.11.2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır).
15. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM). (2025). ALES: Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. https://www.osym.gov.tr/TR,8852/hakkinda.html adresinden 16 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
16. Özel Güvenlik Eğitimlerini Geliştirme ve Alan/Branş Eğitimleri (ÖZGE) Çalıştayı Raporu. (2024). https://www.egm.gov.tr/kurumlar/egm.gov.tr/IcSite/ozelguvenlik/CALISTAY-RAPORU-03062024.pdf adresinden 21 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
17. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik. (2025). chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=7190&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 adresinden 01 Mart 2025 tarihinde alınmıştır.
18. Özen, E. (2022). Yükseköğretimde Kalite Güvencesi ve Akreditasyon: Açık ve Uzaktan Eğitim. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 8(1), 87-93.
19. Özgül, B. (2022). Meslek Yüksekokulu Öğretim Elemanlarının Kariyer Sorunları. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 2022(10), 71-82. https://doi.org/10.46236/jovosst.1220678
20. Sayın, A. K. (2011) Havalimanı Güvenliğinde Özel Güvenlik Hizmetlerinin Etkinliğinin İncelenmesi: Esenboğa Havalimanı Örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
21. Sosyal Beşeri ve Temel Bilimler Akreditasyon ve Rating Derneği (STAR). (2025). Akreditasyon Değerlendirme Süreci Devam Eden Programlar. https://www.star.org.tr/akreditasyon/akreditasyon-degerlendirme-sureci-devam-eden-programlar adresinden 21 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
22. Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK). (2025). Akreditasyon Nedir? https://www.turkak.org.tr/akreditasyon/akreditasyon-nedir.html adresinden 21 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
23. Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ). (2025). https://www.tyc.gov.tr/sayfa/ulusal-yeterlilik-cerceveleri-ic47f8381-f187-4d6d-b43a-fa6a80cc6fc1.html adresinden 21 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
24. Uçkun, S., Yüksel, A. ve Uçkun, C.G. (2021). Özel Güvenlik Programlarındaki Akademisyen Profillerinin İncelenmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(67), 576-581. http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.2326
25. Yağcı, A. (2021). Yükseköğretim Kurumlarında Yer Alan Özel Güvenlik ve Koruma Programlarındaki İlkyardım Dersinin Analizi. Uluslararası Ders Kitapları Ve Eğitim Materyalleri Dergisi, 4(2), 58-76. https://doi.org/10.53046/ijotem.999936
26. Yenipınar, U. ve Kardaş, K. (2019). Turizm Rehberliği Bölümleri Müfredat Geliştirme Önerisi. Journal of Travel and Tourism Research, 15(15), 1-26.
27. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
28. Yılmaz, B., Salar, R., Aslan, B.E., Sözbilir, M. ve Keskin, A. (2023). Yükseköğretimde Kalite ve Akreditasyon: Program Akreditasyonunda Atatürk Üniversitesi’nin Uygulamaları. Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 3(2), 67-87. https://doi.org/10.56682/ksydergi.1284982
29. Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK). (2025). Tescil Süresi Devam Eden Akreditasyon Kuruluşları. https://yokak.gov.tr/akreditasyon-kuruluslari/tescil-suresi-devam-edenler adresinden 10 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
30. Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi. (2025). Anabilim Dalı İsmine Göre Öğretim Elemanı Sayıları Raporu. https://istatistik.yok.gov.tr/ adresinden 20 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
31. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2018). Uzmanlık Alanları (YÖK Başkanlığının 27.11.2018 tarihli, 82444403-299-E.90031 sayılı ve “Uzmanlık Alanları” konulu yazısı) chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://personel.ebyu.edu.tr/wp-content/uploads/2020/02/uzmanlik-alanlari.pdf adresinden 10 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
32. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2023). ALES Muafiyeti Tanınan Uzmanlık Alanları (YÖK Başkanlığının 20.03.2023 tarihli, E-82444403-299-19729 sayılı ve “ALES Muafiyeti Tanınan Uzmanlık Alanları” konulu yazısı) chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://personel.ebyu.edu.tr/wp-content/uploads/2023/03/Ales-Muafiyeti-Taninan-Uzmanlik-Alanlari.pdf adresinden 27 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
33. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2024). ALES Muafiyeti Tanınan Uzmanlık Alanları (YÖK Başkanlığının 20.09.2024 tarihli, E-82444403-299-56135 sayılı ve “ALES Muafiyeti Tanınan Uzmanlık Alanları” konulu yazısı) chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://personel.ebyu.edu.tr/wp-content/uploads/2024/09/Ales-Muafiyeti-Taninan-Uzmanlik-Alanlari-Gelen-YOK-2024.pdf adresinden 27 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
34. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2025a). Yükseköğretimde Akreditasyon. https://denklik.yok.gov.tr/akreditasyon-tanima-denklik-nedir adresinden 22 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
35. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2025b). ALES Muafiyeti Tanınan Uzmanlık Alanları (YÖK Başkanlığının 24.03.2025 tarihli, E-82444403-299-17819 sayılı ve “ALES Muafiyeti Tanınan Uzmanlık Alanları” konulu yazısı) chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://personel.ebyu.edu.tr/wp-content/uploads/2025/04/ALES-Muafiyeti-Taninan-Uzmanlik-alanlari.pdf adresinden 12 Nisan 2025 tarihinde alınmıştır.
36. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun. (2004). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5188&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 11 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
37. 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun. (2006). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5544&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 26 Şubat 2025 tarihinde alınmıştır.