ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ YAPAY ZEKÂYA HAZIR MI?

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 20, 19 - 32, 31.12.2025

Mustafa Erbir , Özge Üstün

https://doi.org/10.46236/jovosst.1752617

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini ölçmek ve bu düzeylerin çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırma kapsamında nicel araştırma tekniklerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Bu bağlamda SPSS programı kullanılarak gerekli analizler yapılmıştır. Kayseri’de bir devlet üniversitesinde bulunan 375 öğrenciye uygulanan anket doğrultusunda, öğrencilerin genelde orta üzeri bir düzeyde Yapay zekâ (YZ) okuryazarlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin cinsiyet, öğrenim düzeyi ve akademik alana göre YZ düzeyleri anlamlı farklılıklar göstermemektedir. Fakat YZ eğitimi alan öğrencilerin diğerlerine göre tüm alt boyutlarda “farkındalık, kullanım, değerlendirme, etik” anlamlı düzeyde yüksek puanlara sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, dijital beceri düzeyinin artması YZ okuryazarlığını da anlamlı biçimde artırmaktadır. Araştırma bulguları, YZ eğitiminin ve dijital aletleri kullanma becerilerinin, öğrencilerin bu tür teknolojilere karşı hazırlık düzeylerini artırmada büyük bir rol oynadığını göstermektedir. Bu sonuçla yükseköğretim kurumlarında, YZ eğitiminin müfredatta daha geniş yer bulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yapay zekâ , üniversite öğrencileri , yapay zekâ okuryazarlığı

Kaynakça

• Alpaydın, E. (2020). Introduction to machine learning (4th ed.). MIT Press.
• Alpaydın, E. (2020). Machine learning. MIT Press.
• Boden, M. A. (2018). Artificial intelligence: A very short introduction (2nd ed.). Oxford University Press.
• Bostrom, N. (2014). Superintelligence: Paths, dangers, strategies. Oxford University Press.
• Bughin, J., Hazan, E., Lund, S., Dahlström, P., Wiesinger, A. ve Subramaniam, A. (2018). Skill shift: Automation and the future of the workforce. McKinsey Global Institute.
• Çapık C. (2014), Geçerlik ve güvenirlik çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizinin kullanımı, Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(3), 196-205.
• Çelebi, C., Yılmaz, F., Demir, U. ve Karakuş, F. (2023). Artificial intelligence literacy: An adaptation study. Instructional Technology and Lifelong Learning, 4(2), 291-306.
• Chen, L., Chen, P. ve Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264–75278.
• Doğan, A. ve Çiçek, B. (2023). Üniversite öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlıklarının incelenmesi: demografik değişkenler açısından bir değerlendirme. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 13(1), 24–40.
• Goertzel, B. (2014). Artificial general intelligence: Concept, state of the art, and future prospects. Journal of Artificial General Intelligence, 5(1), 1–48.
• Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Ha, N. T., Nguyen, T. T. ve Nguyen, D. Q. (2021). Artificial intelligence literacy in higher education: a demographic perspective. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18(1), 45.
• Holmes, W., Bialik, M. ve Fadel, C. (2022). Artificial intelligence in education: promises and implications for teaching and learning. Boston: Center for Curriculum Redesign.
• Jiang, F., Jiang, Y., Zhi, H., Dong, Y., Li, H., Ma, S. ve Wang, Y. (2017). Artificial intelligence in healthcare: Past, present and future. Stroke and Vascular Neurology, 2(4), 230–243.
• Jurafsky, D. ve Martin, J. H. (2021). Speech and language processing (3rd ed.). Pearson.
• Kaplan, A. ve Haenlein, M. (2019). Siri, Siri, in my hand: Who's the fairest in the land? On the interpretations, illustrations, and implications of artificial intelligence. Business Horizons, 62(1), 15–25.
• Kaya, M. ve Çetin, Y. (2022). Üniversite öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutumlarının incelenmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 12(2), 88–104.
• LeCun, Y., Bengio, Y. ve Hinton, G. (2015). Deep learning. Nature, 521(7553), 436–444.
• Long, D., ve Magerko, B. (2020). What is AI Literacy? Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 1–16.
• Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M. ve Forcier, L. B. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearson Education.
• Ng, W., Nicholas, H. ve Williams, A. (2021). AI Literacy in K–12 Schools: Emerging needs, trends, and challenges. Education and Information Technologies, 26, 4695–4711.
• Ngai, E. W., Hu, Y., Wong, Y. H., Chen, Y. ve Sun, X. (2011). The application of data mining techniques in financial fraud detection: A classification framework and an academic review of literature. Decision Support Systems, 50(3), 559–569.
• Özdemir, S. ve Yıldız, E. (2021). Üniversite öğrencilerinin yapay zekâya ilişkin farkındalık ve kullanım eğilimleri. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(3), 1299–1320.
• Roll, I. ve Wylie, R. (2016). Evolution and revolution in artificial intelligence in education. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 26, 582–599.
• Russell, S. ve Norvig, P. (2021). Artificial intelligence: A modern approach (4th ed.). Pearson.
• Selwyn, N. (2019). Should robots replace teachers? AI and the future of education. Polity Press.
• Siciliano, B. ve Khatib, O. (Eds.). (2016). Springer handbook of robotics (2nd ed.). Springer.
• Tabachnick, B. G. ve Fidell, L.S. (2001), Using multivariate statistics (fourth edition), Boston: Ally and Bacon.
• Tuomi, I. (2018). The impact of artificial intelligence on learning, teaching, and education: Policies for the Future. Publications Office of the European Union.
• Touretzky, D. S., Gardner-McCune, C., Martin, F. ve Seehorn, D. (2019). Envisioning AI for K-12: What should every child know about AI? Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 33(01), 9795–9799.
• Ulutaş, E. ve Demir, M. (2023). Yapay zekâ okuryazarlığı: Üniversite öğrencilerinin hazır bulunuşluk düzeyleri üzerine bir araştırma. Journal of Educational Technology and Research, 5(1), 45–60.
• Woolf, B. P. (2021). Building intelligent interactive tutors: Student-centered strategies for revolutionizing e-learning. Morgan Kaufmann.
• Yıldız, N., Akbulut, Ö. ve Bircan, H. (2002), İstatistiğe giriş, Aktif yayınevi, üçüncü baskı, Erzurum.
• Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M. ve Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – Where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1–27.
• Zimmermann, J., Wright, M., McGuire, C. ve Tissenbaum, M. (2022). Framing AI literacy as a core component of digital literacy. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 32, 527–548.