Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia

Husam Yaseen Mohsin

TR EN

Algoritmik Kişiselleştirme, Müşterilerin Anlık Satın Alma Davranışlarını ve Yaşam Boyu Değerlerini Etkileyen Temel Bir Strateji Hâline Gelmiştir: Brezilya ve Endonezya’dan Bulgular

Öz

Algoritmik kişiselleştirmenin dürtüsel satın alma ve müşteri yaşam boyu değeri üzerindeki etkisi teorik ve ampirik açıdan yeterince araştırılmamış olmakla birlikte, algoritmik kişiselleştirmenin e-ticaret ortamında tüketici davranışlarını ve tüketicilerin hızla değişen algoritmik uygulamalara yönelik tutumlarını önemli ölçüde şekillendirdiği bilinmektedir. Bu çalışma, ilgili literatüre dayanarak bütünleşik bir kavramsal araştırma modeli geliştirmektedir. PLS-SEM temelli modelde, algılanan değerin çok boyutlu yapısı aracı değişken olarak ele alınırken algoritmik şeffaflık ve algılanan kontrolün tüketici güveni üzerindeki etkisi ile tüketici güveninin müşteri yaşam boyu değeri (CLV) üzerindeki etkisi incelenmektedir. Ayrıca kişilik, güç mesafesi ve dijital okuryazarlık kontrol değişkenleri olarak modele dâhil edilmiştir. Ekim–Kasım 2025 döneminde Brezilya’dan 76 ve Endonezya’dan 101 olmak üzere toplam 177 yetişkin dijital tüketiciden kesitsel veriler toplanmıştır. Araştırma kapsamında test edilen yedi hipotezin tamamı desteklenmiştir. Bulgular, algoritmik kişiselleştirmenin dürtüsel satın alma davranışını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu etkiye kısmen algılanan fiyat değeri (dolaylı etki = 0,187) ile duygusal ve sosyal değer aracılık etmektedir. Dışa dönüklük ve dijital öz yeterlilik de dürtüsel satın alma tepkisini güçlendiren faktörler arasında yer almaktadır. Algoritmik şeffaflık ile tüketici güveni arasındaki ilişki kısmen desteklenmiştir. Tüketici güveni, açıklanan varyansın %42,9’unu oluşturarak ilgili etki mekanizmasının en önemli aracısı olarak ortaya çıkmış ve toplam etkinin yaklaşık %20’sine aracılık etmiştir. Ayrıca tüketici güveninin modeldeki en güçlü yordayıcı değişken olduğu belirlenmiştir (β = 0,612; f² = 0,489). Yüksek düzeyde algılanan kontrol ile yüksek algoritmik şeffaflık arasında teorik açıdan sinerjik bir etkileşim bulunmaktadır ve bu ortak etki, iki unsurun bağımsız etkilerinin toplamından daha güçlüdür. Bu etki; güç mesafesi düşük tüketiciler ile dijital okuryazarlık düzeyi yüksek tüketiciler arasında daha belirgindir. Çoklu grup analizi, algoritmik şeffaflık ile algılanan kontrol arasındaki etkileşimin kültürel bağlamın düzenleyici etkisi altında anlamlı olduğunu; buna karşılık temel yapısal ilişkilerin kültürel bağlama göre önemli ölçüde farklılaşmadığını göstermektedir. Çalışma, algoritmik şeffaflık ve algılanan kontrolün ikincil etik meseleler olarak değerlendirilmesi anlayışını tersine çevirmektedir. Algoritmalar çağında sürdürülebilir müşteri yaşam boyu değeri, tüketicileri somut biçimde güçlendiren yönetişim uygulamaları aracılığıyla gerek işletme gerekse tedarik zinciri düzeyinde gerçekleştirilen bir güven inşa süreci olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia

Öz

While the effect of algorithmic personalization on impulse purchasing or consumer lifetime value with respect to the latter is under-researched both theoretically and empirically, researchers have a good sense of how algorithmic personalization has shaped consumers' behavior and attitudes toward the so-called “fast-changing” algorithmic personalization in e-business. The current study is grounded in the literature and builds an integrated conceptual work model that utilizes a multi-dimensional pathway of perceived value as the mediating variable and algorithmic transparency and perceived control as the proposed influencing variables on consumer trust and trust's effect on CLV, in addition to control variables of personality, power distance, and digital literacy; the model is PLS-SEM-based. All seven hypotheses tested based on the cross-sectional data of N = 177 adult digital consumers in Brazil ( n = 76 ) and Indonesia (n = 101) collected in October - November 2025 were validated. Algorithmically personalized impulse buying behavior has a positive impact on algorithmic personalization, but to some extent, this impact is mediated by the perceived price (indirect = 0.187) and emotional and social value. Some of the factors that promote this impulse response include Extraversion and Digital self-efficacy. The path between algorithmic transparency and consumer trust is partly adopted, but consumer trust (42.9 percent) is the most important mediator of the pathway, and nearly a quarter (20) percent of the total pathway. Further and importantly, consumer trust does not present a perceived variable that can be considered to be the biggest (b =0.612, f2= 0.489). High perceived control and high transparency are theoretically a synergy and higher than the sum of their parts (which is generally a high level between low vs high power distance and digitally literate consumers). A multi-group analysis indicates that the transparency-control interaction is significant when there is the moderating effect of cultural context and that the main structural paths are not specified by cultural context. It inverts the perception of transparency and perceived control as a second-order ethical issue, and sustainable CLV in the era of algorithms is a kind of trust-building process by literally empowering governance, in the company and/or the supply chain benefit.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aydın, O., Baday Yıldız, E., Hızarcı, A. E., Sözüer, A., Ocak, A., & Gülmez, Y. S. (2025). *Marketing dynamics in the digital age: Platforms, ecosystems, and innovation* (T. Yolcu, Ed.). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1133
Beninger, S., Reppel, A., Stanton, J., & Watson, F. (2025). Facilitating generative AI literacy in the face of evolving technology: Interventions in marketing classrooms. *Journal of Marketing Education, 47*(2), 112–125. https://doi.org/10.1177/02734753251316569
Borah, A., Banerjee, S., Lin, Y.-T., Jain, A., & Eisingerich, A. B. (2020). Improvised marketing interventions in social media. *Journal of Marketing, 84*(2), 69–91. https://doi.org/10.1177/0022242919899383
Brown, M. R. C., Wells, V. K., & Beale, C. M. (2026). Assessing the integration of social marketing principles in ivory demand management interventions in China and Southeast Asia. *Conservation Biology, 40*(2), e70191. https://doi.org/10.1111/cobi.70191
Deshmukh, S., Gupta, D., Pal, K., & Srivastava, M. (2025). Hyper-personalization vs. consumer privacy—Balancing predictive marketing and ethical concerns. *9*(2).
Ezekwe, C. I. (2025). International Journal of Research and Innovation in Social Science (IJRISS). *SSRN Electronic Journal*. https://doi.org/10.2139/ssrn.5065151
Fadilah, N., Masarroh, I., & Wildan, M. A. (2025). Effectiveness of recommendation algorithms on impulsive buying in e-commerce platforms: A systematic literature review. *Priviet Social Sciences Journal, 5*(8), 186–198. https://doi.org/10.55942/pssj.v5i8.485
Farras, J. I., & Dwisanto, R. R. (2025). Algorithm effectiveness in digital content. *4*(2).

Gimpl, N. (2025). The wisdom of electronic employee crowds—Employee reviews as a data source in finance, accounting, economics, and management research: A systematic literature review. *Intelligent Systems in Accounting, Finance and Management, 32*(2), e70007. https://doi.org/10.1002/isaf.70007
Graham, L., & Matidza, K. (2026). Risks, rewards and responsibilities: Lessons from South African platform workers for achieving decent work. *Global Social Policy, 26*(2), 326–346. https://doi.org/10.1177/14680181261457292
Guo, Z., & Wang, W. (2026). Does gig economy reshape accrual properties? Evidence from Uber entry. *SSRN Electronic Journal*. https://doi.org/10.2139/ssrn.6030554
Haque, A., Rupa, R. A., Faisal-E-Alam, M., Akter, M. S., & Sultana, N. (2026). From click to regret: Investigating impulsive buying and post-purchase cognitive dissonance through the S-O-R lens. *Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 21*(3), 90. https://doi.org/10.3390/jtaer21030090
Jabbari, O., & Lamari, S. (2024). *Customer experience in the digital transformation era: Insights on personalization, digital marketing, and customer relationship management*. https://doi.org/10.5281/ZENODO.14109688
Kaponis, A., Maragoudakis, M., & Sofianos, K. C. (2024). *Enhancing user experiences in digital marketing through machine learning: Cases, trends, and challenges*. Computer Science and Mathematics. https://doi.org/10.20944/preprints202411.1358.v1
Khoso, R. A., Soomro, F. A., Hamza, M. A., & Syed, M. I. (2026). The future of work in digital banking: Aligning HR tech adoption with marketing innovation and financial KPIs. *Inverge Journal of Social Sciences, 5*(1), 115–127. https://doi.org/10.63544/ijss.v5i1.225
Kolisnichenko, P., Vynogradova, О., Somkina, T., Romshchenko, O., & Darchuk, V. (2025). *Chapter 3 modern management technologies* (3).
Liu, R., & Fan, H. (2026). Research on the nonlinear mechanism of gig workers’ perception of algorithmic control and their counterproductive work behaviors. *Sustainability, 18*(5), 2244. https://doi.org/10.3390/su18052244
Luo, Y., Kumar, N., & Yazdanmehr, A. (2024). *AI nudging and decision quality: Evidence from randomized experiments in online recommendation setting*. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4967812
Mufti, H., Fauzi, D. U., & Putra, T. R. (2026). Algorithmic management in the future of work: A systematic literature review in the context of gig workers. *Bisman (Bisnis Dan Manajemen): The Journal of Business and Management, 9*(1), 36–53. https://doi.org/10.36815/bisman.v9i1.4589
Muneer, S., Choudhary, M. H., Dastgeer, G., Qureshi, M. I., & Bhatti, S. M. (2026). From blocks to balance sheets: Employee outcomes in AI-enhanced blockchain FinTech. *Acta Psychologica, 264*, 106416. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2026.106416
Nadroh, U., Nurrohman, R., & Hakim, A. F. (2025). Algorithmic curation’s influence on impulsive buying: Mediating role of urge in TikTok. *05*(04).
Nanda, P. K. (2026). The algorithmic personalization paradox: Gig workers’ lived experiences of supportive coaches and micromanaging bosses. *Journal of Managerial Psychology*, 1–16. https://doi.org/10.1108/JMP-09-2025-0987
Nurmalasari, E., Hartini, I., Putri, R. A., & Soesilo, P. K. M. (2024). Effect of FOMO and hedonic value on impulsive buying and post purchase regret for purchasing skincare products at the online shop. *AMAR (Andalas Management Review), 8*(1), 1–21. https://doi.org/10.25077/amar.8.1.1-21.2024
Ogbidi, L., & Oteh, B. (2024). Advances in hybrid machine learning and physics-based models for enhanced reservoir simulation. *International Journal of Scientific Research in Computer Science, Engineering and Information Technology, 10*(6), 2533–2543. https://doi.org/10.32628/IJSRCSEIT
Parvez, T., & Kaushik, H. (2026). Understanding digital nudges in e-commerce: An interpretative structural modeling-based analysis of impulse buying behavior. *Journal of Emerging Markets and Management, 2*(1), 92–108. https://doi.org/10.63385/jemm.v2i1.341
Pornpitakpan, C. (2026). *Peer-proximity analysis (PPA) of GEMS’ visibility in Grafiati bibliographic lists: Implications for interdisciplinary prestige and open-access publishing*. https://doi.org/10.5281/ZENODO.19246935
Rachmat, B. (2026). Algorithm-driven personalization, content exposure, and live commerce: The roles of engagement and trust in Gen Z impulse buying on TikTok Shop. *Innovative Marketing, 22*(2), 179–195. https://doi.org/10.21511/im.22(2).2026.13
Rafieian, O., Kapoor, A., & Sharma, A. (2025). Multiobjective personalization of marketing interventions. *Marketing Science, 44*(2), 457–477. https://doi.org/10.1287/mksc.2023.0122
Rahmawati, Primanto, A. B., Arifin, R., & Mohd Salleh, M. Z. (2025). When credibility meets narrative: Dual mechanisms driving consumer brand engagement. *Jurnal Manajemen Teori Dan Terapan | Journal of Theoretical and Applied Management, 18*(3), 380–395. https://doi.org/10.20473/jmtt.v18i3.79988
Stephan, A. (2024). The effect of algorithmic trading on management guidance. *The Accounting Review, 99*(6), 421–449. https://doi.org/10.2308/TAR-2022-0080
Sukontip, W., Sureerut, I., & Athanasios, P. (2024). Influence of brand generated content’s credibility on customer behavior response through positive user generated content. *TEM Journal*. https://doi.org/10.18421/TEM134-25
Wang, Y., Tang, H., Zhang, J., Wang, Y., & Liu, X. (2026). From immersion to purchase: How live streaming catalyzes impulse buying among consumers. *Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 21*(2), 68. https://doi.org/10.3390/jtaer21020068
Westerbeek, H. (2025). Algorithmic fandom: How generative AI is reshaping sports marketing, fan engagement, and the integrity of sport. *Frontiers in Sports and Active Living, 7*, 1597444. https://doi.org/10.3389/fspor.2025.1597444
Wu, J., Yang, W., Qi, J., & Zhang, W. (2026). Not all algorithmic controls are equal: The double-edged impact of algorithmic control dimensions on mental health and risky riding behavior among food delivery riders. *Humanities and Social Sciences Communications, 13*(1), 554. https://doi.org/10.1057/s41599-026-06909-6
Xilai, Q., Bashir, T., Naseem, A., Gul, R. F., & Sadiq, B. (2026). A dual-process psychological model of impulse buying in digital commerce: Evidence from livestream and marketplace contexts. *Frontiers in Psychology, 17*, 1774474. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1774474
Yarrow, E., & Davies, J. (Eds.). (2025). *Worker well-being, human factors and the gig economy: Interdisciplinary perspectives*. CRC Press.
Yuan, Z. (2025). From the synergistic perspective of company law and labor law: Resolving legal disputes and compliance pathways in enterprise human resource management—A China-based case study. *Cadernos de Dereito Actual*, (29), 173–191.
Yurendira, D. V., Usman, O., & Berutu, M. B. (2025). The influence of brand credibility, technological innovation, and user engagement on the effectiveness of AI and its impact on the reader loyalty of Liputan6.com digital media platform readers. *Journal of Digital Business and Global Economy, 1*(3). https://doi.org/10.64243/JODIGBI.01.3.01
Zhang, X. (2026). The impact mechanism of social media algorithmic recommendations on consumers’ impulse buying. *Advances in Economics, Management and Political Sciences, 260*(1), 35–41. https://doi.org/10.54254/2754-1169/2026.BJ31775
Zhu, J., Cao, Y., & Wang, Y. (2025). The “double-edged sword” effect of perceived algorithmic control on platform workers’ work engagement. *Behavioral Sciences, 16*(1), 33. https://doi.org/10.3390/bs16010033

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

İktisadi Tasarım

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Husam Yaseen Mohsin ^*
0009-0008-7965-2090
Iraq

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

29 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

30 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8

IZ

https://izlik.org/JA48TK33MG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Mohsin, H. Y. (2026). Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 8. https://izlik.org/JA48TK33MG

AMA

1.Mohsin HY. Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia. Journal of VOSST. 2026;8. https://izlik.org/JA48TK33MG

Chicago

Mohsin, Husam Yaseen. 2026. “Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia”. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi 8 (Ağustos). https://izlik.org/JA48TK33MG.

EndNote

Mohsin HY (01 Ağustos 2026) Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi 8

IEEE

[1]H. Y. Mohsin, “Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia”, Journal of VOSST, c. 8, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48TK33MG

ISNAD

Mohsin, Husam Yaseen. “Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia”. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi 8 (01 Ağustos 2026). https://izlik.org/JA48TK33MG.

JAMA

1.Mohsin HY. Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia. Journal of VOSST. 2026;8. Available at https://izlik.org/JA48TK33MG.

MLA

Mohsin, Husam Yaseen. “Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia”. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, c. 8, Ağustos 2026, https://izlik.org/JA48TK33MG.

Vancouver

1.Husam Yaseen Mohsin. Algorithmic personalization has become a key strategy, impacting how customers make spontaneous purchases and their lifetime value - Evidence from Brazil and Indonesia. Journal of VOSST [Internet]. 01 Ağustos 2026;8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48TK33MG

Sayın yazar, makalenizi tarafımıza teslim ederken sizden 5 dosya talep ediyoruz. Makale tam metin dosyasını kullanarak makalenizi dergimizin yazım kurallarına uygun olarak şablonun içine aktarmanız gerekmektedir. Şablonda kırmızı olarak belirtilen ve değiştirilmemesi gereken yerlere dikkat edilmeli, metin yerleştirilirken "yalnızca metni koru" komutuyla yapıştırma işlemi yapılmalıdır. En fazla 5 tane olmak üzere JEL (Journal of Economic Literature) sınıflandırma kodları verilmelidir. İkinci olarak istenen makale kapak şablonunda yazarlara ve makaleye ait bilgilerin eksiksiz bir şekilde doldurulması gerekmektedir. Üçüncü talep edilen dosya makale başvuru dosyasıdır. Bu dosya eksiksiz bir şekilde doldurularak yazarlar tarafından ıslak imza ile imzalanmalı ve taratılarak eklenmelidir. Dördüncüsü, eğer makaleniz Etik Kurul İzni gerektiriyorsa Etik Kurul Onayını, gerektirmiyorsa Etik Kurul İzni Beyan Formunu doldurarak tarafımıza iletmelisiniz. Son olarak makalenize ait benzerlik raporunu (iThenticate, Turnitin vb.) makalenizi gönderirken ek dosya olarak sisteme yükleyiniz. İlgili tüm dosyaların bağlantıları aşağıda bulunmaktadır.

Makale Tam Metin Dosyası

Makale Kapak Şablonu

Makale Başvuru Formu (Yayın ve Telif Hakkı Formu)

Etik Kurul İznine Gerek Olmadığına Dair Beyan Formu

YAZIM KURALLARI

1. Makaleler dergi makale şablonu kullanılarak “MS Office Word 2010” veya üzeri bir versiyonda, A4 boyutlarında hazırlanmalıdır. Uzunluğu en az 6000 kelimeden oluşmalı ve dergi formatında 30 sayfayı geçmemelidir. Sayfa düzeni; Üst: 5 cm, Alt: 2,5 cm, Sol: 2,5 cm ve Sağ: 2,5 cm olmalıdır.

2. Başlık sayfası hariç olmak üzere makale, 10 punto ve “Times New Roman” karakteri ile tek satır aralığı kullanılarak yazılmalıdır. Yazımda, virgül ve noktalardan sonra bir karakter ara verilmelidir. Paragraflarda başlangıç girintisi kullanılmamalı, paragraftan önce ve sonra ise 6nk boşluk bırakılmalıdır. Paragraflar arasında ilave boş satır bırakılmamalıdır.

3. Makalenin başlık sayfasında; tek satır aralığında ve paragraftan önce ve sonra 3nk boşluk kullanılarak 11 punto olarak Türkçe ve İngilizce başlık, 9 punto olarak en az 120 en fazla 200 kelimeden oluşan tek paragraf halinde Türkçe ve İngilizce öz, en az 3 en fazla 5 tane olmak üzere Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler ve en fazla 5 tane olmak üzere JEL (Journal of Economic Literature) sınıflandırma kodları verilmelidir. Dili İngilizce olan makalelerde başlık, öz, anahtar kelimeler ve JEL sınıflandırma kodları, önce İngilizce sonra Türkçe olarak verilmelidir.

4. Makalede ana başlıklar ve alt başlıklar kalın (bold) ve sola yaslı (girintisiz) olarak 1., 1.1., 1.1.1., 1.1.2., 1.1.2.1. gibi ondalıklı şekilde numaralandırılmalıdır. Numaralandırmaya “Giriş” başlığından başlanmalı ve “Sonuç” başlığına kadar devam etmelidir. Giriş ve sonuç başlıklarına alt başlık açılmamalıdır. Ana başlıkların bütün harfleri büyük yazılmalı, alt başlıkların ise sadece baş harfleri büyük yazılmalıdır. Ana başlıkların ve alt başlıkların hem öncesinde hem de sonrasında herhangi bir satır boşluğu bırakılmamalıdır. Sadece ana başlıklarda paragraftan önce 12nk paragraftan sonra 6nk boşluk bırakılmalıdır.

5. Makale içindeki tüm tablo ve şekiller metnin uygun yerlerinde sayfaya ortalı olarak gösterilmelidir. Her tablo ve şekle kalın yazı tipinde bir sıra numarası (Tablo 1., Şekil 2. vb. gibi) ve normal yazı tipinde bir başlık verilmelidir. Başlık; tablo ve şeklin üstünde, sayfaya ortalı, yalnızca kelimelerin baş harfleri büyük olacak şekilde, 10 punto olarak, paragraftan önce ve sonra ise 6nk boşluk bırakılarak hazırlanmalıdır. Tablo ve şekil içindeki metin Times New Roman karakteri ile 8-9 punto aralığında ve tek satır olmalıdır. Grafik, çizelge, harita, çizim ve fotoğraf gibi tüm görseller şekil olarak nitelendirilmelidir. Tablolarda sadece yatay çizgiler olmalı, dikey çizgiler kullanılmamalıdır. Tüm tablo ve şekiller yukarıda verilen sayfa düzenine uygun ve kolaylıkla okunacak biçimde olmalıdır. Tablo ve şekillerde açıklama ve kaynaklar tablo ve şeklin altında 8 punto olarak, paragraftan önce ve sonra 3nk boşluk bırakılarak verilmelidir. Tablo ve şekilden önce ve sonra satır boşluğu bırakılmamalıdır.

6. Makalede ondalık ayracı olarak Türkçe çalışmalarda virgül, İngilizce çalışmalarda nokta kullanılmalıdır. Binlik ayracı olarak ise Türkçe çalışmalarda nokta, İngilizce çalışmalarda virgül kullanılmalıdır. Makale metni içerisinde 0-9 arasındaki sayılar yazıyla ifade edilmeli, 10 ve üstündeki sayılar ise rakamla yazılmalıdır.

7. Makalede denklem, model ve formüller sola yaslı yazılmalı, her biri sıralı bir şekilde numaralandırılmalı ve numaralar parantez içerisinde sağa yaslı yazılmalıdır. Denklem, model ve formüller öncesi ve sonrasında satır boşluğu bırakılmamalıdır.

8. Makalede madde işaretli metinler sola yaslı olarak paragraftan önce ve sonra 3nk boşluk bırakılarak verilmelidir.

9. Makalede bir kaynaktan doğrudan alınan kelime sayısı 40 kelimenin altında ise alıntı yapılacak ifadeler tırnak içerisine alınarak ve kaynak gösterilerek metin içerisinde kullanılmalıdır. Alıntı 40 kelimeyi aştığında ise alıntılar normal metinde değil; yeni bir satırda, sol ve sağdan içe 1,25 cm girintili şekilde, paragraftan önce ve sonra 3nk boşluk bırakılarak ve kaynak gösterilerek yapılmalıdır.

10. Makalede “ek” yapılacaksa eklere, ek başlığı (Ek 1., Ek 2., vb. gibi) verilmek suretiyle kaynakçadan sonra yer verilmelidir.

11. Dergiye gönderilen makaleler; referans sistemi, dipnot gösterme biçimi ve kaynakça düzenlenmesinde American Psychological Association (APA 7) stilinde hazırlanmalıdır. Bu bağlamda atıflar metin içerisinde bağlaç yöntemi kullanılarak yapılmalıdır. Açıklama notları ise sayfa altında dipnot şeklinde, iki yana yaslı, 8 punto ve Times New Roman karakteri ile tek satır aralığı kullanılarak ve paragraftan önce ve sonra 3nk boşluk bırakılarak yazılmalıdır.

12. Metin içerisinde atıflar yazar(lar)ın soyadı, kaynağın yılı ve sayfa numarası şeklinde yapılmalıdır. 2 yazarlı çalışmalarda yazar isimleri arasında dergiye gönderilen makalenin dili Türkçe ise “ve”, İngilizce ise “&” kullanılmalıdır. 3 ve daha fazla yazarlı çalışmalarda atıf yapılırken önce ilk yazarın soyadı yazılmalı, ardından Türkçe makalelerde “vd.” ifadesi, İngilizce makalelerde “et al.” ifadesi kullanılmalıdır.

• Tek yazarlı yayınlarda atıf: (Tüfekci, 2021, s. 112).

• 2 yazarlı yayınlarda atıf: (Acar ve Özçelik, 2011, s. 240).

• 3 ve daha fazla yazarlı yayınlarda atıf: (Bayrakçı vd., 2022, s. 265).

• Birden fazla kaynağa atıf: (Yağmurlu, 2021, s. 220; Sektioğlu, 2022, s. 41; Acar ve Özçelik, 2011, s. 242).

• Kaynağın tamamı için atıf: (Drucker, 1995).

• İkincil kaynağa atıf: (Freud, 1901, aktaran Bonomi, 1998).

13. Yazar adı olarak kısaltması olan bir grup kullanılıyorsa ilk atıfta kısaltma yapılmazken, daha sonraki atıflarda kısaltılarak kullanılır. Kısaltması olmayan gruplarda ise ilk ve sonraki atıflarda farklılık yoktur.

•Yazar adı kısaltması olan bir grupta kaynağa ilk atıf: (Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi [ISUBÜ], 2022).

•Yazar adı kısaltması olan bir grupta kaynağa sonraki atıf: (ISUBÜ, 2022).

14. Yapılacak atıf bir internet sitesinden alınmışsa ve atıfın yazarı belirli ise süreli yayınlardakine benzer şekilde atıf yapılmalıdır. İnternetten indirilen kaynak için tarih verilmemişse ilgili dosyaya erişim tarihi kaynağın yılı olarak kullanılmalıdır. Eğer atıfın yazarı belli değilse parantez içerisinde internet sitesinin kurumu ve erişim yılı yazılmalıdır.

• Yazar adı ve yayın yılı belli olan atıf: (Okolie ve Amos, 2014).

• Yazar adı ve yayın yılı belli olmayan atıf: (Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, 2023).

15. Bir yazarın aynı yıl içinde yayınlanmış birden fazla eserine atıf yapılıyorsa, eserler yılın yanına a, b, c, şeklinde harf verilerek gösterilmelidir.

• (Yiğit, 2020a, s. 107).

• (Yiğit, 2020b, s. 2).

16. Yazar adının cümle içerisinde geçtiği anlatısal alıntılarda, çalışma 2 yazarlı ise dergiye gönderilen makalenin dili Türkçe ise “ve”, İngilizce ise “and” kullanılmalıdır. 3 ve daha fazla yazarlı çalışmalarda ise önce ilk yazarın soyadı yazılmalı, ardından Türkçe makalelerde “vd.” ifadesi, İngilizce makalelerde “et al.” ifadesi kullanılmalıdır.

• Tüfekci’ye (2021, s. 113) göre, ……

• Acar ve Özçelik (2011) ……

• Bayrakçı vd. (2022) ……

17. Makalede kullanılan her türlü kaynak kaynakça bölümünde yer almalıdır. Kullanılan kaynaklar nitelik (tez, kitap, makale, rapor vb.) ayrımı yapılmaksızın yazar soyadına göre alfabetik olarak sıraya konulmalıdır. Aynı yazarın eserleri “en eski tarihli” olandan başlanarak kaynakçaya yerleştirilmelidir. Kaynaklar ilk satır sola yaslı, sonraki satırlar 1,25 cm sol içeriden başlatılmalıdır. Bunun için paragraf seçeneğindeki “ilk satır” kısmı “asılı” olarak değiştirilmeli ve değer olarak 1,25 girilmelidir. Kaynakça Times New Roman karakteri ile 10 punto, tek satır aralığı kullanılarak ve paragraftan önce ve sonra 0nk boşluk bırakılarak hazırlanmalıdır. Kaynakçada her kaynak arasında 1 satır boşluk bırakılmalıdır. Kaynakçada dergi adı hariç tüm yayınlarda (makale adı, kitap adı, bölüm adı, tez adı, vb) başlığın ilk harfi büyük, diğerleri ise özel isim veya kısaltma değilse küçük harfle yazılmalıdır. Dergi adında ise her kelimenin ilk harfi büyük olarak yazılmalıdır. 2 ve daha çok yazarlı çalışmalarda son yazardan önce dergiye gönderilen makalenin dili Türkçe ise “ve” ifadesi kullanılmalı, İngilizce ise “virgül” ve “&” işareti kullanılmalıdır. Kaynakça aşağıda belirtilen örneklere uygun olarak hazırlanmalıdır.

Kitaplar:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Kitabın adı (Baskı Sayısı). Yayınevi.

Yükçü, S. (2014). Yönetim Açısından Maliyet Muhasebesi (8. Baskı). Altın Nokta Basın Yayım.

Acar, D. ve Tetik, N. (2018). Genel muhasebe (16. Baskı). Detay Yayıncılık.

Niemi, R.G., Ross, D., Alexender, J. (2013). Marketing, Texas: Business Publications.

Çeviri Kitaplar:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Kitabın adı (Baskı Sayısı). (Çevirmenin adının baş harfi. Çevirmenin soyadı, Çev.), Yayınevi, (Orijinal eserin yayın tarihi).

Piketty, T. (2015). Yirmi birinci yüzyılda kapital (2. Baskı). (H. Koçak, Çev.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları (Orijinal eserin basım tarihi 2013).

Editörlü Kitaplar:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Bölümün adı. Editörün adının baş harfi. Editörün soyadı (Ed.), Kitabın adı içinde (Baskı sayısı, Bölümün sayfa aralığı). Yayınevi.

Okçu, M., Aktel, M. ve Kerman, U. (2007). “İki Süreci Anlamak: Kamu Yönetiminde Küreselleşme ve Avrupalılaşma”, A.Yılmaz, ve Y.Bozkurt (Ed.), Küresel Esintiler ve Yerel Etkiler Sarmalında Türk Kamu Yönetimi, içinde (43-67), Ankara: Gazi Kitabevi.

Makaleler:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Makalenin adı. Derginin adı, Cilt(Sayı), Sayfa aralığı. http://doi.org/xx.xxxxxxxxxx

Tüfekci, N. ve Tüfekci, Ö.K. (2006). “Bankacılık Sektöründe Farklı Olma Üstünlüğünün ve Müşteri Sadakatinin Yarattığı Değer: Isparta İlinde Bir Uygulama”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(4), 170-183.

Özgül, B. (2007). “Medyanın Siyasi Liderlik Beklentilerine Etkisi”, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 5(1), 201-229. https://doi.org/10.19145/gumuscomm.286205

Tezler:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Tez başlığı [Yüksek Lisans Tezi / Doktora Tezi]. Üniversitenin / Kurumun Adı.

Gökkaya, Ö. (2005). Örgüt Dönüşümünde Transformasyonel Liderliğin İncelenmesi, Doktora Tezi, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Sempozyum/Konferanslar:

Yazarın Soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Bildirinin adı. Sempozyum/Konferans Adı (Sayfa Aralığı). Sempozyum / Konferansın gerçekleştiği şehir, Ülke.

Karaatlı, M., Demirci, N., Aksoy, E. ve Ömürbek, N. (2014). Borsa performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile karşılaştırılması. 15. Uluslararası Ekonometri, Yöneylem Araştırması ve İstatistik Sempozyumu (s. 673-689). Isparta, Türkiye.

Araştırma Raporları:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Çalışmanın başlığı (Rapor No. xxx). Yayıncı. İnternet Adresi

Eliasson, G., Fölster, S., Lindberg, T., Pousette, T. ve Taymaz, E. (1990). The knowledge based information economy (IUI Working Paper No. 256). Research Institute of Industrial Economics. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/95060/1/wp256.pdf

Medya Kaynakları (Film/Video vb.):

Yapımcının/Konuşmacının Soyadı, Adının baş harfi. (Yıl). Filmin/konuşmanın adı [Film / Video / Sesli]. Prodüksiyon şirketi. Varsa İnternet Adresi

Anadol, R. (2020, Temmuz). Makine zekası çağında sanat [Video]. TED Konferansları. https://www.ted.com/talks/refik_anadol_art_in_the_age_of_machine_intelligence?language=tr#t-931

Forman. M. (Yönetmen). (1975). One flew over the cuckoo’s nest [Film]. United Artists.

Kanun/Yönetmelik/Uluslararası Sözleşme/Mahkeme Kararları:

Kanun/Yönetmelik/Uluslararası Sözleşme/Mahkeme adı. (Yayınlanma tarihi). İnternet Adresi

Çocuk Hakları Sözleşmesi. (1995, 27 Ocak). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/22184.pdf

Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. (2008, 26 Temmuz). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2008/07/20080726-2.htm

Internet Kaynakları:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yayınlanma tarihi / Erişim tarihi). Başlık. URL adresinden ….. tarihinde alınmıştır.

Rekabet Kurumu. (2010). Rekabet hukukunun esasları. http://www.rekabet.gov.tr/index.php?Sayfa=sayfaicerik&icId=53 adresinden 17 Mart 2010 tarihinde alınmıştır.

Türmob. (2023). Meslek Mensubu Cinsiyet Tablosu. https://turmob.org.tr/istatistikler/df447eb1-e8ef-4df2-a3c0-92376d568eba/meslek-mensubu-cinsiyet-tablosu adresinden 15 Aralık 2023 tarihinde alınmıştır.

18. Yazım konusunda belirtilmeyen durumlarda bilimsel yazımlarda benimsenen hususlar dikkate alınmalıdır.

YAYIN İLKELERİ

1. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında olmak üzere yılda üç kez yayımlanan uluslararası hakemli bir e-dergidir.

2. Dergiye mesleki ve sosyal bilimler ile ilgili tüm konularda hazırlanmış araştırma makaleleri, derleme makaleler ve olgu sunumları gönderilebilir. Makale müracaatında, yazar/lar tarafından makale türü belirtilmelidir.

3. Dergiye gönderilen makaleler başka bir yerde yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere gönderilmemiş olmalıdır.

4. Makaleler Türkçe veya İngilizce dillerinde yazılmış olmalıdır.

5. Makaleler yazım kurallarımıza uygun bir şekilde hazırlanarak DergiPark sistemi üzerinden gönderilmelidir. Makaleler ile birlikte tüm yazarlar tarafından imzalanarak hazırlanmış Makale Başvuru Formunun da sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Yazarlar; unvanlarını, görev yaptıkları kurumları, iletişim bilgilerini ve Orcid bilgilerini sisteme eksiksiz bir şekilde eklemelidir.

6. Çalışmalarını gönderen yazarlar; makalede hiçbir şekilde intihal yapmadığını, intihalden doğan tüm sorumlulukların kendilerine ait olduğunu, bu konuda derginin hiçbir sorumluluğunun olmadığını beyan etmiş olmaktadır.

7. Dergide yayımlanmak üzere gönderilen makaleler, araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmış olmalıdır.

8. Dergide yayımlanmak üzere gönderilen makaleler ilk olarak iThenticate intihal programından geçirilmektedir. Benzerlik indeksi oranı yüksek olan makaleler (%20'nin üzerindeki) değerlendirme sürecine alınmadan reddedilmektedir.

9. Makaleler içerik ve biçim açısından incelenmek üzere en az iki hakeme gönderilmektedir. Makaleyi değerlendiren hakemlerin kimlikleri hakkında yazarlara, makalenin kime ait olduğu konusunda da hakemlere bilgi verilmemektedir. Hakem raporlarından biri olumlu, diğeri olumsuz olduğu takdirde, editör makaleyi üçüncü hakeme gönderilebilir veya hakem raporları çerçevesinde nihai kararı verebilir.

10. Hakemlerden gelen değerlendirme raporları doğrultusunda makalenin yayınlanmasına, yazardan düzeltme istenmesine ya da makalenin geri çevrilmesine karar verilecektir. Yazardan düzeltme istenmesi durumunda, düzeltmenin en geç bir ay içinde yapılarak dergimize ulaştırılması gerekmektedir.

11. Yazım yanlışlarının çok fazla olması, bilimsellik şartlarına uyulmaması makalenin geri çevrilmesi için yeterli görülecektir.

12. Yayımlanmayan makaleler yazarına geri gönderilmeyecektir.

13. Dergide yayınlanan makalelerdeki görüşler derginin görüşleri değildir. Tüm sorumluluk yazarına aittir.

14. Dergide yayımlanan makalelerin yazarlarına nakit olarak telif ücreti ödenmez.

15. Yayın ilkelerine uygun olmayan makaleler hakem değerlendirme sürecine alınmayacaktır.

16. Makalelerin sisteme yüklenmesi sırasında yazarların isim, unvan ve sıralama bilgilerinin doğru girilmesi yazarın sorumluğundadır.

ETİK İLKELER

Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi (JOVOSST), yayın etiği konusunda COPE (Committee on Publication Ethics) ve ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tarafından belirlenen yayın etiği ilke, standart ve tavsiyelerini gözetmektedir. Buna göre kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de buna dahildir. Yayın etiği kapsamında tüm paydaşların özetle aşağıdaki etik sorumlulukları taşıması beklenmekte olup, her türlü etik vakası COPE kuralları gereğince değerlendirmeye tabi tutulacaktır.

Yazarların Etik Sorumlulukları:

• Yazarlar dergiye gönderdikleri makaleleri başka bir yerde yayınlamamış ya da yayınlanmak üzere göndermemiş olmalıdır.

• Yazarlar makalelerinde kullandıkları tüm alıntılara kaynak göstermiş olmalıdır.

• Yazarlar makalenin kendi çalışmaları olduğunu, hiçbir şekilde intihal yapmadıklarını, intihalden doğan tüm sorumlulukların kendilerine ait olduğunu, bu konuda derginin hiçbir sorumluluğunun olmadığını beyan etmiş olmaktadır.

• Yazarlar makaleye bilimsel katkı verdiklerini garanti etmeli ve tüm yazarların makale üzerinde eşit sorumluluğa sahip olduğu bilinmelidir.

• Sorumlu yazar makalede adı geçen tüm ortak yazarların yayına ve ortak yazar olarak adlandırılmaya razı olduğunu garanti etmelidir. Çalışmaya önemli katkılar sağlayan tüm kişiler ortak yazar olarak adlandırılmalıdır. Bunun dışındaki kişilere teşekkür kısmında yer verilmelidir.

• Yazarlar gönderdikleri çalışmaları destekleyen kuruluşları, finansal kaynakları veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.

• Yazarlar gerekli görülmesi halinde makalede yer alan veri setlerine ulaşım imkânı sağlamalıdır.

• Yazarlar dergide yayımlanmak üzere gönderilen makaleleri araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlamış olmalıdır. Yapılan araştırmalar için ve etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki çalışmalar için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları:

• Araştırmayı incelemek için yeterli nitelikte olmayan veya makaleyi hızlı bir şekilde değerlendirmesinin imkânsız olacağını bilen seçilmiş herhangi bir hakem, editöre bu durumu bildirmeli ve inceleme sürecinden mazurunu istemelidir.

• Hakemler kendilerine ulaşan makaleleri gizli tutmak ve hakemlik sürecinden elde ettikleri bilgileri kişisel menfaatleri için kullanmamakla yükümlüdürler.

• Hakemler raporlarını veya makale hakkındaki bilgileri başkalarıyla paylaşmamalıdırlar ve editörün izni olmadan yazarlarla doğrudan iletişim kurmamalıdırlar.

• Hakemler makaledeki potansiyel etik meseleler konusunda özenli olmalı ve bunları editörün dikkatine sunmalıdır. Buna, değerlendirmedeki makale ile hakemin kişisel bilgi sahibi olduğu herhangi başka bir yayınlanmış çalışma arasındaki özlü benzerlik ve örtüşme dâhildir.

• Hakemlik nesnel bir şekilde yapılmalıdır. Yazarlara dair kişisel eleştirilerde bulunulmamalı, değerlendirmeler yapıcı, dürüst ve kibar olmalıdır.

• Hakemler yazarlarından herhangi biriyle rekabetçi, işbirlikçi veya başka türlü bir ilişki veya bağlantıdan kaynaklanabilecek potansiyel bir çıkar çatışmasına sahip olduğu bir makaleyi değerlendirmeyi kabul etmeden önce editöre danışmalıdır.

Editör Kurulunun Etik Sorumlulukları:

• Dergide hangi makalelerin yayınlanacağına karar vermek editör kurulunun sorumluluğundadır. Yazarların makalelerini değerlendiren editör kurulu; ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, dini inanç, etnik köken, vatandaşlık ya da politik felsefelerinden bağımsız olarak değerlendirme yapmalıdır. Alınacak karar, makalenin doğruluğu, geçerliliği ve önemi ile derginin kapsamının uygunluğuna dayanmalıdır. İftira, telif hakkı ihlali ve intihal ile ilgili mevcut yasal gereklilikler de dikkate alınmalıdır.

• Editör veya herhangi bir editör kurulu üyesi, ilgili yazar, hakemler, potansiyel hakemler, diğer editör danışmanları ve yayıncılardan başka kimseye bir makale hakkında bilgi ifşa etmemelidir.

• Sunulan bir makalede açıklanan yayınlanmamış malzemeler, yazarın açık yazılı izni olmaksızın editörün veya editör kurulunun kendi araştırmalarında kullanılmamalıdır.

ETHICAL PRINCIPLES

The Journal of Vocational and Social Sciences of Turkey (JOVOSST) adheres to the publication ethics principles, standards, and recommendations outlined by COPE (Committee on Publication Ethics) and ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors). Any articles that do not comply with these accepted ethical standards will be retracted, including those found to have violations after publication. All stakeholders are expected to observe the following ethical responsibilities, and any ethical issues will be evaluated in accordance with COPE rules.

Authors' Ethical Responsibilities:

• Authors must ensure that the articles they submit to the journal have not been previously published or submitted elsewhere for publication.
• Authors must provide proper citations for all references used in their articles.
• Authors declare that the article is their own original work, that they have not committed any form of plagiarism, and that they take full responsibility for any plagiarism-related issues, with no liability placed on the journal.
• Authors must guarantee that they have made a scientific contribution to the article and acknowledge that all authors share equal responsibility for the content.
• The corresponding author must ensure that all co-authors listed in the article consent to its publication and to being named as co-authors. All individuals who have made significant contributions to the work should be listed as co-authors, while others should be acknowledged in the acknowledgments section.
• Authors are required to disclose any funding sources, financial support, or conflicts of interest related to their work.
• Authors must provide access to the data sets used in the article if deemed necessary.
• Articles submitted to the journal must comply with research and publication ethics. Separate ethics committee approvals must be obtained for clinical and experimental studies involving humans and animals, where required, and these approvals should be clearly stated and documented in the article.

Reviewers' Ethical Responsibilities:

• Any selected reviewer who feels unqualified to review the research or knows that a timely review is not possible must notify the editor and excuse themselves from the review process.
• Reviewers are obligated to keep the articles they receive confidential and must not use the information gained through peer review for personal advantage.
• Reviewers must not share their reports or information about the article with others and should not directly communicate with the authors without the editor's permission.
• Reviewers should be alert to potential ethical issues in the manuscript and bring these to the editor’s attention, including any significant similarities or overlaps between the manuscript under review and any other published work they are aware of.
• The review process should be conducted objectively. Reviewers should avoid personal criticism of the authors and provide feedback that is constructive, honest, and courteous.
• Before agreeing to review a manuscript, reviewers must consult the editor if they have any potential conflicts of interest resulting from competitive, collaborative, or other relationships or connections with any of the authors.

Editorial Board's Ethical Responsibilities:

• The editorial board is responsible for deciding which articles will be published. The evaluation of articles by the editorial board should be impartial and free from bias related to the authors' race, gender, sexual orientation, religious beliefs, ethnic origin, citizenship, or political philosophy. Decisions should be based on the quality, validity, and relevance of the manuscript to the journal's scope. Legal requirements regarding defamation, copyright infringement, and plagiarism should also be considered.
• The editor or any editorial board member must not disclose any information about a submitted manuscript to anyone other than the corresponding author, reviewers, potential reviewers, other editorial advisors, and the publisher.
• Unpublished materials disclosed in a submitted manuscript must not be used in an editor’s or the editorial board’s own research without the express written consent of the author.