DİJİTAL VERGİ UYGULAMALARININ VERGİ TAHSİLAT PERFORMANSINA ETKİSİ: TÜRKİYE İÇİN AMPİRİK BİR ANALİZ

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1 , 59 - 70 , 23.03.2026

Gümrah Can Başdağ

https://doi.org/10.71284/jpepfm.2026614

https://izlik.org/JA77XZ65LS

Öz

Kamu maliyesi literatüründe vergi idarelerinin dijitalleşmesi, modern maliye politikalarının temel taşlarından biri olarak kabul edilmektedir. Geleneksel vergi toplama yöntemlerinin yerini alan elektronik beyanname, e-fatura ve dijital denetim mekanizmaları, vergi uyum maliyetlerini minimize ederken idari etkinliği maksimize etmeyi hedeflemektedir. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi noktasında dijital altyapı yatırımları, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede stratejik bir enstrüman olarak nitelendirilmektedir. Literatürdeki öncü çalışmalar, teknolojik dönüşümün vergi otoriteleri ile mükellefler arasındaki bilgi asimetrisini azalttığını ve işlem maliyetlerini düşürerek vergi gayretini artırdığını vurgulamaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki ilerlemeler, vergi verilerinin gerçek zamanlı analizine olanak tanıyarak denetim süreçlerinin şeffaflığını ve hızını artırmaktadır. Bu bağlamda, dijital vergi uygulamalarının sadece teknik bir modernizasyon değil, aynı zamanda kurumsal kapasite artırımı ve gelir mobilizasyonu için kritik bir gereklilik olduğu savunulmaktadır. Türkiye özelinde yürütülen akademik tartışmalar da dijital dönüşümün mali sürdürülebilirlik üzerindeki belirleyici rolüne odaklanmaktadır.Bu çalışma, 2010-2023 dönemi için Türkiye'de dijital vergi uygulamalarının vergi tahsilat performansına etkisini panel veri analizi kullanarak incelemektedir. Çalışma, dijitalleşme girişimleri ile vergi geliri verimliliği arasındaki ilişkiyi analiz etmek için sabit etkiler ve rastgele etkiler modellerinden yararlanan kapsamlı bir ekonometrik yaklaşımı benimsemektedir. Ampirik sonuçlar, dijital vergi altyapısının benimsenmesi ile vergi tahsilat performansı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişkiye işaret etmektedir. Özellikle bulgular, dijital vergi uygulama endeksindeki bir birimlik artışın, ekonomik ve kurumsal faktörler kontrol edildikten sonra vergi tahsilat verimliliğinde %12,4'lük bir artışa karşılık geldiğini göstermektedir. Analiz ayrıca vergi türleri arasındaki heterojen etkileri ortaya koymaktadır; katma değer vergisi ve kurumlar vergisi dijitalleşmeye diğer gelir kaynaklarına göre daha fazla hassasiyet göstermektedir. Politika sonuçları, dijital vergi altyapısına, özellikle de kullanıcı dostu arayüzlere ve veri analitiği yeteneklerine yapılan sürekli yatırımın, uyum maliyetlerini düşürürken gelir mobilizasyonunu önemli ölçüde artırabileceğini göstermektedir. Sonuçlar, vergi idaresinin modernizasyonuna ilişkin genişleyen literatüre katkıda bulunmakta ve gelişmekte olan ekonomilerde dijital dönüşüm stratejileri izleyen politika yapıcılara ampirik destek sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

dijital vergilendirme , e-devlet , vergi uyumu , panel veri analizi

THE IMPACT OF DIGITAL TAX APPLICATIONS ON TAX COLLECTION PERFORMANCE: AN EMPIRICAL ANALYSIS FOR TURKIYE

https://izlik.org/JA77XZ65LS

Öz

In the public finance literature, the digitalization of tax administrations is considered one of the fundamental pillars of modern fiscal policies. Electronic declarations, e-invoices, and digital audit mechanisms, which have replaced traditional tax collection methods, aim to minimize tax compliance costs while maximizing administrative efficiency. Especially in developing economies, investments in digital infrastructure are regarded as a strategic tool in combating the informal economy and preventing tax loss and evasion. Pioneering studies in the literature emphasize that technological transformation reduces information asymmetry between tax authorities and taxpayers and increases tax effort by lowering transaction costs. Advances in information and communication technologies enable real-time analysis of tax data, enhancing the transparency and speed of audit processes. In this context, digital tax applications are argued to be not only a technical modernization but also a critical necessity for institutional capacity building and revenue mobilization. Academic discussions specific to Turkey also focus on the decisive role of digital transformation in fiscal sustainability.This study examines the impact of digital tax applications on tax collection performance in Turkey for the period 2010-2023 using panel data analysis. The study adopts a comprehensive econometric approach utilizing fixed effects and random effects models to analyze the relationship between digitalization initiatives and tax revenue efficiency. Empirical results indicate a statistically significant positive relationship between the adoption of digital tax infrastructure and tax collection performance. In particular, the findings show that a one-unit increase in the digital tax application index corresponds to a 12.4% increase in tax collection efficiency after controlling for economic and institutional factors. The analysis also reveals heterogeneous effects among tax types; value-added tax and corporate tax are more sensitive to digitalization compared to other revenue sources. Policy implications suggest that continuous investment in digital tax infrastructure, especially user-friendly interfaces and data analytics capabilities, can significantly increase revenue mobilization while reducing compliance costs. The results contribute to the expanding literature on the modernization of tax administration and provide empirical support to policymakers pursuing digital transformation strategies in developing economies.

Anahtar Kelimeler

digital taxation , e-government , tax compliance , panel data analysis

Kaynakça

• Alm, J., & Soled, J. A. (2017). W(h)ither the tax gap? Virginia Tax Review, 37, 157–234.
• Bird, R. M., & Zolt, E. M. (2008). Technology and taxation in developing countries: From hand to mouse. National Tax Journal, 61(4), 791–821.
• Castro, L., & Scartascini, C. (2015). Tax compliance and enforcement in the pampas: Evidence from a field experiment. Journal of Economic Behavior & Organization, 116, 65–82.
• DeLone, W. H., & McLean, E. R. (2003). The DeLone and McLean model of information systems success: A ten-year update. Journal of Management Information Systems, 19(4), 9–30.
• International Monetary Fund. (2020). Digital government in tax administration (IMF Technical Guidance Note). Washington, DC: IMF.
• Kirchler, E., Hoelzl, E., & Wahl, I. (2016). Enforced versus voluntary tax compliance: The slippery slope framework. Journal of Economic Psychology, 29(2), 210–225.
• Kiser, E., & Sacks, A. (2009). Improving tax administration in contemporary African states: Lessons from history. In D. Brautigam, O. H. Fjeldstad, & M. Moore (Eds.), Taxation and state-building in developing countries (pp. 183–200). Cambridge University Press.
• Kleven, H. J., Knudsen, M. B., Kreiner, C. T., Pedersen, S., & Saez, E. (2011). Unwilling or unable to cheat? Evidence from a tax audit experiment in Denmark. Econometrica, 79(3), 651–692.
• Mascagni, G., Mengistu, A. T., & Woldeyes, F. B. (2021). Can ICTs increase tax compliance? Evidence on taxpayer responses to technological innovation in Ethiopia. Journal of Economic Behavior & Organization, 189, 172–193.
• Naritomi, J. (2019). Consumers as tax auditors. American Economic Review, 109(9), 3031–3072.
• OECD. (2020). Tax administration 3.0: The digital transformation of tax administration. Paris: OECD Publishing.
• Okunogbe, O., & Santoro, F. (2021). The promise and limitations of information technology for tax mobilization. World Bank Policy Research Working Paper No. 9581. Washington, DC: World Bank.
• Pomeranz, D. (2015). No taxation without information: Deterrence and self-enforcement in the value added tax. American Economic Review, 105(8), 2539–2569.
• Gelir İderesi Başkanlığı. (2022). Dijital Dönüşüm Stratejisi 2023–2027. Ankara: Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı.
• TÜİK. (2023). Regional statistics database. https://data.tuik.gov.tr
• United Nations. (2021). Handbook on selected issues in administration of double tax treaties for developing countries. New York: United Nations.
• Wasao, D. (2014). The effect of online tax system on tax compliance among small taxpayers in East of Nairobi tax district (Unpublished MBA thesis). University of Nairobi.
• World Bank. (2020). Innovations in tax compliance: Conceptual framework. Washington, DC: World Bank Group.
• Yilmaz, F., & Coolidge, J. (2013). Can e-filing reduce tax compliance costs in developing countries? World Bank Policy Research Working Paper No. 6647. Washington, DC: World Bank.