AVRUPA BİRLİĞİ MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARA BİRİMİ (DİJİTAL EURO) PROJESİ VE VERGİLENDİRMENİN REGÜLASYON BOYUTU

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1 , 237 - 253 , 23.03.2026

Mehmet Şimşek , Özgür Saraç

https://doi.org/10.71284/jpepfm.20266113

https://izlik.org/JA84SL24JG

Öz

Dijital Euro’nun Avrupa Birliği’nde hayata geçirilmesi, parasal egemenliğin dijitalleşmesi kadar vergilendirme rejimlerinin yeniden yapılandırılmasını da zorunlu kılmaktadır. Mevcut AB müktesebatı, ödeme hizmetleri, kara paranın aklanmasıyla mücadele ve veri koruma alanlarında görece gelişmiş bir çerçeve sunsa da, merkez bankası dijital paralarının vergisel sonuçlarını doğrudan düzenleyen bütüncül bir yapı henüz oluşmamıştır. Özellikle Katma Değer Vergisi’nin vergiyi doğuran olayın tespiti, dijital euro aracılığıyla gerçekleşen anlık ve sınır ötesi işlemler bağlamında yeniden değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bununla birlikte, Dijital Euro’nun aracı kurumlar üzerinden işletilmesi, Vergi Konularında İdari İş Birliği Direktifi (DAC) kapsamında vergiye ilişkin veri akışının genişletilmesi için önemli bir potansiyel sunmaktadır. Ancak bu potansiyel, GDPR ve çevrimdışı ödeme tasarımlarının öngördüğü mahremiyet ilkeleriyle doğrudan bir gerilim yaratmaktadır. Dolayısıyla Dijital Euro, AB düzeyinde vergisel şeffaflık, mahremiyet ve tek pazar bütünlüğü arasında hassas bir regülasyon dengesinin yeniden kurulmasını gerektiren yapısal bir dönüşüm alanı olarak ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

CBDC , Vergilendirme , Regülasyon , Dijital Euro

THE EUROPEAN CENTRAL BANK’S DİGİTAL CURRENCY (DİGİTAL EURO) PROJECT AND THE REGULATION ASPECT OF TAXATION

https://izlik.org/JA84SL24JG

Öz

The implementation of the digital euro in the European Union necessitates not only the digitalization of monetary sovereignty but also the restructuring of taxation regimes. While the current EU acquis offers a relatively advanced framework in the areas of payment services, combating money laundering, and data protection, a comprehensive structure directly regulating the tax implications of central bank digital currencies has not yet been established. In particular, the determination of the taxable event for Value Added Tax (VAT) requires a reassessment in the context of instantaneous and cross-border transactions conducted via the digital euro. However, the operation of the Digital Euro through intermediaries presents significant potential for expanding tax-related data flows under the Administrative Cooperation in Tax Matters (DAC) Directive. This potential, however, creates a direct tension with the privacy principles envisioned by the GDPR and offline payment designs. Therefore, the Digital Euro emerges as an area of structural transformation requiring a re-establishment of a delicate regulatory balance between tax transparency, privacy, and single market integrity at the EU level.

Anahtar Kelimeler

CBDC , Taxation , Regulation , Digital Euro

Kaynakça

• Burgos, A. & Batavia, B. (2018). Currency in The Digital Area, Banco Central do Brasil.
• Chen, J. (2024). Fiat Money: What It Is, How It Works, Example, Pros & Cons. Erişim Adresi: https://www.investopedia.com/terms/f/fiatmoney.asp , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• De Grauwe, P. (2020). Economics of monetary union (12th ed.). Oxford University Press.
• ECB (2025). https://www.ecb.europa.eu/press/pubbydate/html/index.en.html?topic=Digital%20euro Erişim Tarihi: 30.10.2025
• European Central Bank. (2020). Report on a digital euro. ECB.
• European Central Bank. (2023). Progress on the investigation phase of a digital euro. ECB.
• European Commission. (2022). VAT in the Digital Age (COM(2022) 701 final).
• European Commission. (2023). Proposal for a Regulation on the establishment of the digital euro (COM(2023) 369 final).
• European Union. (2011). Council Directive 2011/16/EU on administrative cooperation in the field of taxation.
• European Union. (2016). General Data Protection Regulation (Regulation (EU) 2016/679).
• Glaser, F., Zimmermann, K., Haferkorn, M., Weber, M. C., & Siering, M. (2014). Bitcoin: Asset or Currency? Revealing Users' Hidden Intentions. Revealing Users' Hidden Intentions (April 15, 2014). ECIS.
• Koç, S. (2020). Paranın Dijitalleşmesi ve Merkez Bankası Dijital Para Olasılığı, Akademik İzdüşüm Dergisi, 5(2), 196-204.
• Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A peer-to-peer electronic cash system.
• Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). Tax administration 3.0: The digital transformation of tax administration. OECD Publishing.
• Perret, V. (2019). Dijital çağın parası: Merkez bankası dijital para birimlerinde fırsatlar, riskler ve etkiler. Observatoire de la finance.
• Raskin, M., & Yermack, D. (2018). Digital Currencies, Decentralized Ledgers and The Future of Central Banking. In Research Handbook on Central Banking. Edward Elgar Publishing, 474-486.
• Saraç, Ö. (2023). Kripto Varlıklardan Mali Sistemlere Yönelen Meydan Okumalar ve CBDC’lerle Gelen Karşılıklar. Dijital Dönüşüm ve Değişen Uygulamalar. Efe Akademi. ss.207-233.
• St. Louis FED (2024). https://www.stlouisfed.org/education/economic-lowdown-podcast-series/episode-9-functionsofmoney#:~:text=To%20summarize%2C%20money%20has%20taken,account%2C%20and%20medium%20of%20exchange Erişim Tarihi: 29.04.2024
• Statista (2024). Erişim Tarihi: 29.04.2024 https://www.statista.com/statistics/233674/distribution-of-global-currency-reserves/
• Taskinsoy, J. (2022). The Great Silent Crash of the 21st Century. Available at SSRN 4274584.
• Terra, B., & Kajus, J. (2023). A guide to the European VAT directives (2023 ed.). IBFD.
• Tradingview (2025). Total Crypto Marketcap $ Erişim Adresi: https://www.tradingview.com/symbols/TOTAL/ , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingview (2025). Bitcoin Dominance % Erişim Adresi: https://www.tradingview.com/symbols/BTC.D/, Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Dolar M0 Para Arzı $, Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/united-states/money-supply-m0 , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Euro M0 Para Arzı €, Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/euro-area/money-supply-m0 , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Sterlin M0 Para Arzı GBP, Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/united-kingdom/money-supply-m0 , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Yuan M0 Para Arzı Yuan, Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/china/money-supply-m0 , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025) Yen M0 Para Arzı Yen, Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/japan/money-supply-m0 , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/united-states/inflation-cpi# , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/euro-area/inflation-cpi# , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/united-kingdom/inflation-cpi# , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/china/inflation-cpi# , Erişim Tarihi: 21.01.2025
• Tradingeconomics (2025). Erişim Adresi: https://tradingeconomics.com/japan/inflation-cpi# , Erişim Tarihi: 21.01.2025