Kamu Çalışanları Açısından Otomatik Bireysel Emeklilik Sisteminin Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Sayı: 74, 40 - 59, 26.11.2025

Burcu Tıpırdamaz , Gülsüm Gürler Hazman

https://doi.org/10.26650/mcd2025-1681809

Öz

Bu çalışmada kamu çalışanlarına yönelik olarak getirilen otomatik bireysel emeklilik katılım sistemi ele alınmış olup sisteme katılanların bu konudaki değerlendirmeleri ele alınmıştır. Türkiye’de bireysel emeklilik sistemine katılımı arttırmak amacıyla 2017 yılında yürürlüğe giren otomatik katılım sistemi, 45 yaş altındaki çalışanların işverenleri aracılığıyla otomatik olarak bireysel emeklilik planına dâhil edilmesini öngören bir uygulamadır. Otomatik katılımın temel amaçları arasında; 45 yaş altındaki kamu ve özel sektör çalışanlarının tasarruflarını artırmak, birikim yapmalarını teşvik etmek ve emeklilik döneminde ek bir gelir elde etmelerini sağlamak yer almaktadır. Çalışmada, sistemde yer alan kamu çalışanlarına yönelik uygulanan anket bulguları değerlendirilmiş ve sistemin avantajları ile sistemden yararlananların farkındalıkları ve sorunlar incelenmiş, öneriler sunulmuştur. Sonuç olarak sistemin daha anlaşılır hale getirilmesi, tanıtım ve teşvik çalışmalarının güçlendirilmesi ile birlikte erken yaşlardan itibaren tasarruf bilinci oluşturmayı amaçlayan sosyal ve eğitim politikalarının geliştirilmesi, katılımcıların sistemden daha fazla yararlanmasını sağlayabilir ve uzun vadede bireysel emeklilik bilincinin yaygınlaşmasına katkıda bulunabilir.

Anahtar Kelimeler

bireysel emeklilik sistemi , devlet katkısı , kamu çalışanları , teşvik , otomatik katılım

Etik Beyan

Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan onay alınmıştır. Tarih: 22.11.2024 / Karar No: 20

The Evaluation of the Automatic Individual Retirement System from the Perspective of Public Employees

Öz

This study examines the automatic individual retirement participation system introduced for public employees, and the evaluations of those who participate in the system on this issue are discussed. The automatic participation system, which entered into force in 2017 to increase participation in the individual retirement system in Turkey, is an application that envisages the automatic inclusion of employees under the age of 45 into the individual retirement plan through their employers. The main objectives of automatic participation include; increasing the savings of public and private sector employees under the age of 45, encouraging them to save, and providing them with an additional income during retirement. In the study, the findings of the survey applied to public employees in the system were evaluated, and the advantages of the system and the awareness and problems of those who benefit from the system were examined and suggestions were presented. As a result, making the system more understandable, strengthening promotion and incentive activities, and developing social and educational policies aimed at creating savings awareness from an early age can enable participants to benefit more from the system and contribute to the spread of individual retirement awareness in the long term.

Anahtar Kelimeler

individual retirement system , state contribution , public employees , incentive , automatic enrolment

Etik Beyan

Approval was received from Afyon Kocatepe University Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Committee. Date: 22.10.2024 / Decision No: 20.

Kaynakça

• Akgül, F., & Yiğiter, Ş. Y. (2021). Davranışsal finans Yaklaşımı çerçevesinden bireysel emeklilik sistemine Yönelik tutum ve davranışlar. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 913-930. google scholar
• Al, Y., & Ölmez Cangi, S. (2023). Kamu çalışanlarının bireysel emeklilik sistemi hakkındaki görüşleri: Tokat İli örneği. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-22. google scholar
• Alpağut, H., & İpekten, O. B. (2020). Bireysel emeklilik sistemi’nde kalma tercihini etkileyen faktörlerin incelenmesi: Erzurum İl örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(2), 461-489. google scholar
• Andersen, T. M. (2015). Robustness of the danish pension system. CESlfo DICE Report, 13(2), 25-30. google scholar
• Antolin, P., PaYet, S., & Yermo, J. (2012). Coverage of private pension sYstems: Evidence and Policy Options. google scholar
• Asaminew, E. (2010). Adopting private pension sYstem in Ethiopia. In The African Symposium (p. 7). google scholar
• Aydın, A. E., & Selçuk, E. A. (2017). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemine katılım kararını etkileyen faktörler. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 632, 27-37. google scholar
• Beshears, J., Choi, J. J., Laibson, D., & Madrian, B. C. (2018). Potential vs. realized savings under automatic enrollment. TIAA Institute. Research Dlalogue, 148, 2018-07. google scholar
• Bielawska, K., & Turner, J. A. (2023). Trust and the behavioral economics of automatic enrollment in pensions: a comparison of the UK and Poland. Journal of Economlc Pollcy Reform, 26(2), 216-237. google scholar
• Can, Y., & Eyidiker, U. (2019). Bireysel emeklilik sisteminde otomatik katılımın Türkiye’de gelişiminin izlenmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(4), 626-642. google scholar
• Can, Y., & Eyidiker, U. (t.y.). Bireysel emeklilik sisteminde otomatik katılımın Türkiye’deki tasarruf eğilimine etkisi. 15th International Conference on Knowledge, Economy & Management Proceedings, 15. Uluslararası Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi Bildirileri. google scholar
• Canöz, İ., & Baş, H. (2020). Bireysel emeklilik sistemi’ne giriş kararlarını belirleyen etmenler: Devlet ve Vakıf üniversitelerinde çalışan Akademisyenlerin karşılaştırılması. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi(78), 361-390. https://doi.org/10.26650/jspc.2019.78.0040 google scholar
• Chalmers, J., Mitchell, O. S., Reuter, J., & Zhong, M. (2021). Auto-enrollment retirement plans for the people: choices and outcomes in OregonSaves (No. w28469). National Bureau of Economic Research. google scholar
• Clark, G. L. (2011). MYopia and The Global financial crisis: context-specific reasoning, market structure, and institutional governance. Dl-alogues İn Human Geography, 1 (i), 4-25. google scholar
• Cribb, J., & Emmerson, C. (2016). What happens when employers are obliged to nudge? automatic enrolment and pension saving in the UK. (IFS Working Papers W16/19) google scholar
• Çalışır, Y. C., & Kart, C. S. (2019). BireYsel emeklilik sistemine otomatik katılım: TürkiYe için bir değerlendirme. Journal of Management & Labor / Yönetim ve Çalışma Dergisi, 3(1). google scholar
• Duranay, S. (2025). Türkiye’deki otomatik katılım sistemi fonlarının performansının çok kriterli karar verme metotlarıyla analizi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 53-78. https://doi.org/10.36362/gumus.1463567 google scholar
• Emeklilik Gözetim Merkezi. http://www.egm.org.tr/weblink/OKSgostergeler.asp (Erişim Tarihi: 18.03.2025) google scholar
• Emeklilik Gözetim Merkezi. https://www.egm.org.tr/bilgi-merkezi/istatistikler/bes-istatistikleri/bes-ozet-verileri/ (Erişim Tarihi: 15.05.2025) google scholar
• Emeklilik Gözetim Merkezi. https://www.egm.org.tr/bireYsel-emeklilik/bireYsel-emeklilik-nedir/ (Erişim Tarihi: 15.03.2025) google scholar
• Emeklilik Gözetim Merkezi. https://www.egm.org.tr/calisanlar/calisan-bilgilendirme-rehberi/ (Erişim Tarihi: 14.03.2025) google scholar
• Emeklilik Gözetim Merkezi. https://www.egm.org.tr/otomatik-katilim/oks-nedir/(Erişim Tarihi: 14.03.2025) google scholar
• ErYılmaz, Y. (2021). Otomatik katılım sistemi sonrası bireysel emeklilik şirketlerinin performanslarının ölçümü: Türkiye Örneği (Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, SosYal Bilimler Enstitüsü). Akdeniz Üniversitesi. google scholar
• Gülay, T., Işık, M., & Öztürk, M. (2017). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi ve Akademisyenlerin otomatik katılıma bakış açılarına ilişkin bir analiz: SüleYman Demirel Üniversitesi örneği. İş ve Hayat, 3(6), 179-205. google scholar
• Gürbüz, S., & Şahin, F. (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yay. google scholar
• Holden, S., & VanDerhei, J. (2005). The influence of automatic enrollment, catch-up, and IRA contributions on 401 (k) accumulations at retirement. EBRI Issue Brief, (283). google scholar
• Horneff, V., Maurer, R., & Mitchell, O. S. (2019). Automatic enrollment in 401 (k) annuities: boosting retiree lifetime income. Economic Studies At Brookings, June. https://www.Brookings.edu/wp-content/uploads/2019/06/ES_20190620_HorneffMaurerMitchell.pdf. google scholar
• Kara, S., & Yıldız, Y. (2016). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi: 2012 sonrası Yapılan reformlar ve beklentiler. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 4(1), 23-45. google scholar
• Keane, C., O'Malley, S., & Tuda, D. (2021). The distributional impact of pension auto-enrolment (ESRI Working Paper 707). google scholar
• Kocabıyık, T., & Küçükçakal, Z. (2018). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi ve çalışanların otomatik katılımdan ayrılma nedenleri: Isparta İlinde bir Uygulama. Journal of Life Economics, 5(4), 233-254. https://doi.org/l0.15637/jlecon.272 google scholar
• Koçak, İ., & Meral, İ. G. (2024). Otomatik katılım sisteminin Hayat sigorta sektöründeki etkisinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 573-590. https://doi.org/l0.54282/inijoss.1445756 google scholar
• Kuran, İ. (2024). Bireysel emeklilik sistemine dâhil olma ve ayrılma davranışlarında algı ve bilgi düzeyinin etkisi üzerine analiz. Interna-tional Journal of Disciplines in Economics & Administrative Sciences Studies, 9(49), 1143-1155. google scholar
• Meral, H. (2024). Türkiye’de bireysel emeklilik sisteminin 20. Yılı: OECD ülkeleriyle karşılaştırmalı bir analiz. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 42(3), 471-489. https://doi.org/l0.17065/huniibf.1403756 google scholar
• Meral, H., & Arıcan, E. (2020). Bireysel emeklilik sistemine otomatik katılım: Türkiye için bir uygulama. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 12(22), 190-212. https://doi.org/l0.14784/marufacd.688280 google scholar
• Merdan, K. (2024). BireYsel emeklilik sisteminde otomatik katılımın kamu ve özel sektör çalışanları açısından değerlendirilmesi (Gümüşhane İli üzerine bir örnekleme). Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 3(12), 2029-2040. google scholar
• Mortenson, J., DerbY, E., & Mackie, K. (2020, November). Net savings responses to auto-enrollment: evidence from employer-worker linked data. In 113th Annual Conference on Taxation. NTA. google scholar
• Nomura, A. (2023). Sustainability of the pension sYstems and the role of private pensions. Public Policy Review, 19(3), 1-36. google scholar
• Özen, E. (2021). Otomatik katılım algısı, finansal bilgi ve finansal davranışın bireysel emeklilik sistemi talebine etkisi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(3), 912-927. https://doi.org/10.30784/epfad.1019921 google scholar
• Özer, A. C., & Gürel, H. (2014). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi bilgi düzeyi ve BES’e katılımda devlet katkısının etkisi üzerine bir araştırma. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(27), 159-166. google scholar
• Paklina, N. (2014). Role of pension supervisory authorities in automatic enrollment (IOPS Working Papers on Effective Pensions Supervision 22). http://pensionreform.ru/files/107993/2015.01.%20Role%20of%20Pension%20SupervisorY%20Authorities%20in% 20Automatic%20Enrolment.pdf google scholar
• Pereira, A. G., & Afonso, L. E. (2017). Automatic enrollment and choices of pension plans: an experimental studY in Brazil. Available At SSRN 2986409. google scholar
• Pochinok, N. B., AndrYushchenko, G. I., Savina, M. V., Spirina, A. N., & Maloletko, A. N. (2015). Place of private pension funds in the financial market. Asian Social Science, 11(14), 161. google scholar
• Rudolph, H. P. (2019). Pension funds with automatic enrollment schemes: Lessons for emerging economies (PolicY Research Working Paper 8726). World Bank Group. google scholar
• Social Security Administration. (2024). International update: recent developments in foreign public and private pensions. https://www. ssa.gov/policy/docs/progdesc/intl update/2024-08/2024-08.pdf google scholar
• Şataf, C., & Yıldırım, O. (2019). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi’nin (BES) algılanma düzeyi: Ordu İli örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(2), 572-588. google scholar
• T.C. Kanun No. 4632. (2001). Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu. https://www.tsb.org.tr/images/Documents/Teknik/ sis/BES%20Kanunu-17012019.pdf (Erişim tarihi: 15.03.2025) google scholar
• Turner, J. A., & Watanabe, N. (1995). The trend toward private pensions international pension research institute upjohn institute press. google scholar
• Uzun, H., & Arslan, B. (2018). BireYsel emeklilik sistemi algısı. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, 5(2), 117-135. google scholar
• Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık google scholar