Yeni Dünya Düzeninde Türk Savunma İhracatı: Fırsatlar ve Zorluklar

Öz

Türk Savunma Sanayii uzun zamandır sürekli gelişim içerisindedir. Türkiye 1995 yılından bu yana silah ihraç etmektedir, ancak Türk silah ihracatı 2020 yılından itibaren hızlı bir artış eğilimi göstermiştir. Türk silahlarının, özellikle insansız hava araçlarının (İHA'lar) Azerbaycan, Suriye, Libya ve Ukrayna'daki savaş alanlarındaki başarıları, Türk silah ihracatında hızlı bir artışa olanak sağlamaktadır. Özellikle 2020 yılından sonra silah ihracatındaki artışlar, Türkiye'yi uluslararası silah pazarında yükselen bir tedarikçi haline getirmektedir. Türkiye hava savunmasından elektronik harp sistemlerine, zırhlı araçlardan askeri gemilere, eğitim jetlerinden çeşitli İHA'lara kadar geniş bir yelpazede yerli silah sistemleri satmakta ve küresel silah pazarındaki payı artmaktadır. Türk silahları düşük maliyeti ve yüksek kabiliyetleri nedeniyle düşük gelirli ülkeler için önemli bir seçenek haline gelmektedir. Bu makale, Türk silah ihracatındaki potansiyel fırsatlar ve tehditlere odaklanmaktadır. Bu çalışma, Türk savunma sanayisinin hızlı büyümesinin, sınırlı Türk iç pazarı nedeniyle artan silah ihracatını gerektirdiğini savunmaktadır. Makale ayrıca, Türk silahlarının algılanan başarısının artan silah ihracatını etkilediğini de öne sürmektedir. Savunma sanayiinde lider ülkelerin savunma sanayii ve ihracat modelleri göz önünde bulundurularak, mevcut savunma sanayiinin ihracat yetkinliğini artırmak için önerilerde bulunulmaktadır. Türkiye’nin savunma sanayinde gerçekleşen üretim ve ihracat artışı rekabet gücünün artmasını da sağlamıştır. Ampirik bulgular bu sonuçları desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Savunma sanayii
• Savunma harcamaları
• Türkiye
• Silah ihracatı
• RCA endeksi

Turkish Defense Exports in the New World Order: Opportunities and Challenges

Öz

Turkish Defense Industry has been in continuous development for a long time. Türkiye has been exporting arms since 1995, but Turkish arms exports have shown a rapid upward trend since 2020. Türkiye started searching for potential markets to further increase its arms sales. The successes of Turkish weapons, especially unmanned aerial vehicles (UAVs), on the battlefield in Azerbaijan, Syria, Libya and Ukraine are now facilitating a rapid increase in Turkish arms exports. Increases in arms exports, especially after 2020, make Turkey a rising supplier in the international arms market. Türkiye sells a wide range of domestic weapon systems, from air defense to electronic warfare systems from training jets to various types of UAVs, and its share in the global arms market is increasing. Due to the low cost and high capability of Turkish weapons, they become an important option for low-income countries. This article focuses on potential opportunities and threats in Turkish arms exports. The article suggests that the perceived success of Turkish weapons has an impact on increased arms exports. This study presents suggestions for increasing the export capabilities of the current defense industry. Developments in Turkey's defense industry and exports have increased its competitiveness. Empirical findings support these conclusions.

Anahtar Kelimeler

• Defense Industry
• Defense Expenditure
• Türkiye
• Arms Exports
• RCA Indices

Kaynakça

1. Akerman, A., & Seim, A. L. (2014). The global arms trade network 1950–2007. Journal of Comparative Economics, 42(3), 535–551. https://doi.org/10.1016/j.jce.2014.03.001
2. Anderson, J. E., & Van Wincoop, E. (2003). Gravity with gravitas: A solution to the border puzzle. American Economic Review, 93(1), 170–192. https://doi.org/10.1257/0002828033214552
3. Andersson, A. (2016). Export performance and access to intermediate inputs: The case of rules of origin liberalisation. The World Economy, 39(8), 1048–1079. https://doi.org/10.1111/twec.12308
4. Andrés, A. R., & Hempstead, K. (2011). Gun control and suicide: The impact of state frearm regulations in the United States, 1995–2004. Health Policy, 101(1), 95–103. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2010.10.005
5. Ateş, E. (2021). Türkiye’nin İnsansız Hava Aracı (İHA) İhracat Rekabet Gücünün Analizi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 3(1), 7-16.
6. Ateş, E. (2023). Türk savunma sanayinin ihracat rekabet gücünün belirlenmesi. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 33(2), 433-460.
7. Avcı, M. A. (2023). Uluslararası Rekabet Gücünü Etkileyen Makroekonomik Faktörler: Türkiye Savunma Sanayi Üzerine Bir Uygulama. Akdeniz İİBF Dergisi, 23(2), 261-272. https://doi.org/10.25294/auiibfd.1351380
8. Bahar, D., S. Rosenow, E. Stein, & R. Wagner (2019). Export take-offs and acceleration: Unpacking Cross-Sector linkages in the evolution of comparative advantage. World Development, 117, 48-60. https://doi.org/10.1016/j.

9. Bayraklı, Z. Ç. (2024). Türkiye’nin savunma ve havacılık sanayii ve ihracatı’nın analizi (2002-2023). Mevzu–Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 205-240.
10. Besenyo, J., & Malnassy, A. (2022). Future expansion and prospects of Turkish defense industry. Insights Into Regional Development, 4(2), 10-21.
11. Brzoska, M. (2008). Measuring the efectiveness of arms embargoes. Peace Economics Peace Science and Public Policy, 14(2), 2008. https://doi.org/10.2202/1554-8597.1118
12. Buzdağlı, Ö., Bilici, N., Gerni, M., & Emsen, Ö. S. (2018, 18-20 Haziran). Stresli Ekonomilerde Savunma Sanayi Rekabet Gücünde Gelişmeler [Konferans sunum özeti]. International Conference On Eurasian Economies, Tashkent, Uzbekistan.
13. Caruso, R. (2019). The Italian defence industry. In J. Belin & K. Hartley (Eds.), The economics of the global defence industry. Routledge.
14. Defence News. (2025). Top 100 defense companies. https://people.defensenews.com/top-100/ (12.05.2025)
15. Dunne, J. P., Garcia-Alonso, M. D. G., Levine, P., & Smith, R. P (2003). Concentration in the international arms industry (University of the West of England, Discussion Paper, No: 03/01).
16. Garcia-Alonsa, M., & Levine P. (2007). Arms trade and arms races: A strategic analysis. In T. Sandler, & K. Hartley (Eds.), Handbook of Defence Economics Vol.II (pp. 941-969), Elsevier Pub.
17. Hartley, K. (2014). The political Economy of Aerospace Industries: A Key Driver of Growth and International Competitiveness?. Edward Elgar Publihing Limited.
18. Hinloopen, J., & Van Marrewijk, C. (2001). On the empirical distribution of the Balassa index. Weltwirtschaftliches archiv, 137(1), 1-35.
19. İSO (İstanbul Sanayi Odası). (2025). Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu. İstanbul Sanayi Odası Yayınları.
20. İSO (İstanbul Sanayi Odası). (2010-2021). Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu. İstanbul Sanayi Odası Yayınları.
21. Kahvecioglu, S., & Oktal, H. (2014). Turkish UAV capabilities as a new competitor in the market. International journal of intelligent unmanned systems, 2(3), 183-191.
22. Kudar, A. (2021). Türk Savunma Sanayi Firmalarında İhracat, Satış Hasılatı ve Ar-Ge Harcamaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(IERFM Özel Sayısı), 157-171. https://doi.org/10.30784/epfad.1021787
23. Kurç, Ç. (2024). No strings attached: Understanding Turkey’s arms exports to Africa. In E. Eyrice Tepeciklioğlu, F. Vreÿ, B. Baser (Eds.), Turkey’s Pivot to the African Continent (pp. 90-107). Routledge.
24. Martínez-Zarzoso, I., & Johannsen, F. (2019). The gravity of arms. Defence and Peace Economics, 30(1), 2–26. https://doi.org/10.1080/10242694.2017.1324722
25. Mevlutoglu, A. (2017). Commentary on Assessing the Turkish defense industry: structural issues and major challenges. Defence Studies, 17(3), 282-294.
26. Presidency of the Republic of Türkiye Investment and Finance Office. (2025). Defence and aerospace industry in Türkiye 2025. https://www.invest.gov.tr/view?path=_tr_library_publications_lists_investpublications_savunma-havacilik-sektoru-raporu.pdf&view=flipbook
27. SASAD (Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği). (2014). Savunma ve havacılık sanayi performansı raporu. http://www.sasad.org.tr/uploaded//Brosur-2014-Sektor-Performansi Raporu_05_06_2015.pdf (17.07.2015).
28. Schulze, C., Pamp, O., & Thurner, P. W. (2017). Economic incentives and the efectiveness of nonproliferation norms: German major conventional arms transfers 1953–2013. International Studies Quarterly, 61(3), 529–543. https://doi.org/10.1093/isq/sqx0
29. Serin, Z. V., & Yeldan, S. (2023). Savunma Sanayi Ürünlerinde Türkiye’nin Rekabet Gücünün Belirlenmesi: Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler ve Karşılaştırmalı İhracat Performansı. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 10(2), 485-503. https://izlik.org/JA27AB73AR
30. Sezgin, Ş. (2017). Hava savunma sanayinin ekonomik analizi: Türkiye ve İngiltere karşılaştırılması. Nisan Kitabevi.
31. Sezgin, Ş. (2018). Savunma Ekonomisi. Nisan Kitabevi.
32. Sezgin Kıroğlu B, & Sezgin Ş. (2024) Savunma Ekonomisi ve Türkiye. H. N. Bayraç, ve E. Doğan (Ed.), Türkiye Ekonomisinin Güncel Sorunları 2 içinde (ss. 84-107), Ekin Yayınevi.
33. Stockholm International Peace Research Institute. (2007). SIPRI yearbook 2007: Armaments, disarmament, and international security. https://www.sipri.org/yearbook/2007
34. Topbay, A., & Taşkın, E. (2023). Savunma Sanayi Uygulamalarının ve Harcamalarının Savunma Performansına Etkisi: Türkiye Örneği. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, 12, 62-77. https://doi.org/10.58627/Dpuiibf.1323497
35. TÜİK. (2024). Ulusal hesaplar. https://www.tuik.gov.tr/. (12.05.2025)
36. UN COMTRADE. (2025). United Nations commodity trade statistics. https://comtradeplus.un.org/(12.05.2025
37. Yesilay, R. B., & Macit, A. (2019, 24-25 Kasım). Economic Outlook of Unmanned Aerial Vehicles in Turkey and the World: “Drone Economies” [Konferans sunum özeti]. 3rd International Conference on Economic Research, Alanya, Türkiye.
38. Yeşilkaya, M. (2017). Türk Savunma Sanayinin Uluslararası Rekabet Gücünün Belirlenmesi [Konferans sunum özeti]. Uluslararası Savunma Sanayi Sempozyumu.