The Case For Improved Tax Management in Turkish Businesses

Öz

Taxes are an essential part of public income. They have become the most important financial source of public expenditure and act as a critical economic tool. As a natural result of these functions, taxes have become structurally very complex. In this context, with the expansion of tax laws, many exceptions and discounts have been introduced for socio-economic purposes, and tax legislation has made it complex and difficult to understand, resulting in tax disputes. These developments make it mandatory for businesses to consider tax management as a critical element in their planning. Companies can manage their tax burdens through tax planning, preventing possible risks and disputes. This study explains tax management, the concepts closely related to it, the reasons that lead businesses to include it in their planning, and its goals and objectives. Tax management in the international arena and Turkey are included in this report, as are the shortcomings and proposals specific to Turkey. This study develops and compares the concept of tax management with similar ideas, and then examines the catalysts for businesses to incorporate it into their operations. Our results showed that the tax management phenomenon in Turkey does not have the impact it should. In the digitized world, the management umbrella should be effectively engaged for Turkish corporations to continue managing assets with confidence in the future. To reach the stated result, we conducted a review of the literature for this study

Anahtar Kelimeler

• tax
• tax management
• tax planning
• tax risk management
• tax process management

İşletmelerde Vergi Yönetimi ve Konuya İlişkin Uluslararası Gelişmeler

Öz

Günümüzde kamu gelirlerinin en önemli kısmı vergilerden oluşmaktadır. Dolayısıyla vergiler kamu harcamalarının en önemli finans kaynağı haline gelerek, aynı zamanda önemli bir mali araç olarak işlev görmektedir. Verginin üstlenmiş olduğu bu fonksiyonların doğal sonucu olarak çok karmaşık bir yapı arz eder hale gelmiştir. Bu bağlamda vergi kanunlarının kapsamı genişlemiş, sosyo-ekonomik amaçlarla birçok istisna ve indirim uygulamasına yer verilmiştir ve doğal olarak vergiyi mevzuatını karmaşık ve anlaşılması zor hale getirerek, vergi uyuşmazlıkların doğmasına neden olmuştur. Tüm bu gelişmeler, işletmelerin planlamalarında önemli bir unsur olarak vergiyi dikkate almalarını zorunlu hale getirmiştir. Bu da beraberinde “vergi yönetimi” kavramını gündeme getirmiştir. İşletmeler vergi planlaması aracılığıyla vergi yüklerini yönetebilir, karşılaşmaları muhtemel riskleri engelleyebilir ve olası uyuşmazlıkları önleyebilir hale getirebilirler. Bu makalede; vergi yönetimi kavramına dair açıklamalara, vergi yönetiminin uluslararası alandaki görünümü ile Türkiye’deki görünümüne yer verilerek, Türkiye’ye yönelik eksiklik ve önerilere de değinilmiştir. Yapılan açıklamalar ışığında çalışmamızın amacı, vergi yönetimi kavramının gelişiminin ve benzer kavramlarla karşılaştırılmasının yapılması, akabinde işletmeleri vergi yönetimi yapmaya yönelten unsurların ve vergi yönetim süreçlerinin ele alınmasıdır. Çalışmanın kapsamı dahilinde, Türkiye’de vergi yönetimi olgusuna gereken önemin verilmediği ancak ülkemizde işletmelerin varlıklarını devam ettirebilmeleri için yönetim şemsiyesinin etkili bir biçimde kullanılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bahsi geçen sonuca ulaşabilmek amacıyla, çalışmamızda literatür taraması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Vergi
• vergi yönetimi
• vergi planlaması
• vergi riski yönetimi
• vergi süreç yönetimi

Kaynakça

1. Aksoy, T. (2005). Müzakere süreci ışığında AB muhasebe hukukundaki düzenlemeler. Mevzuat Dergisi, 93. Erişim adresi: https://www.mevzuatdergisi.com/2005/09a/02.htm#_edn51 google scholar
2. Altuncu Akan, P. (2016). Bağımsız denetim muhasebe ve finansal raporlama standartları ve vergi yönetimi üzerine. Erişim adresi: https://www.phymm.com.tr/wp-content/uploads/2016/08/Bagimsizdenetimvevergi.pdf google scholar
3. Andreoni, J., & Erardi, B. (1998). Tax compliance. Journal of Economic Literature, 36(2), 818-860. google scholar
4. Arıkboğa, Ü. (2015). Türkiye’de yerel vergi yönetimi. Maliye Dergisi, 68, 1-19. google scholar
5. Aykın, H. (2017). Büyük mükelleflere yönelik vergi denetiminde ülke örneklerinde trend ne yönde? Erişim adresi: https:// vergidosyasi.com/2017/04/20/buyuk-mukelleflere-yonelik-vergi-denetiminde-ulke-orneklerinde-trend-ne-yonde/ google scholar
6. Aysan, M. (2007). Uluslararası finansal raporlama standartları ve küresel uyum. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 34, 51-56. google scholar
7. Bağımsız Denetim Standardı 250, Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Mevzuatın Dikkate Alınması, Türkiye Denetim Standartları. Erişim adresi: https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/ BDS/BDSyeni11092019/BDS_250.pdf google scholar
8. Bahçe, B. A. ve Gümüş, Ö. (2017). Vergi planlaması temelinde kamu yararı: kurumlar vergisi üzerine teorik bir yaklaşım. Yönetim ve Ekonomi, 24(1), 1-20. google scholar

9. Bakar, F. ve Gerçek A. (2016). Vergi denetiminde risk analizinin yeri: bazı ülke uygulamaları ve Türkiye için bir değerlendirme. International Journal of Public Finance, 1(2), 47-72. google scholar
10. Bala Kumar, S. (2007). Tax planning in business: Bangladesh perspective. Social Science Research Network Working Paper, 1-21. google scholar
11. Benk, S. ve Kartalcı, K. (2015). Gelir idarelerinde risk yönetimi: OECD risk yönetim modeline yönelik bir değerlendirme. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 43-59. google scholar
12. Bird, M. R. (2004). Administrative dimensions of tax reform. Asia Pacific Tax Bulletin, International Bureau Fiscal of Documentation, 134-150. google scholar
13. Birinci, N. ve Eser, L. Y. (2017). Vergi kayıp ve kaçaklarıyla mücadelede Beps eylem planı ve değerlendirilmesi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(3), 447-459. google scholar
14. Budak, T. James, S. ve Benk, S. (2017). Vergi sisteminin basitleştirilmesi. Bursa: Ekin Basın Yayın Dağıtım. google scholar
15. Buyrukoğlu, S. (2016). Vergi bilincinin zedelenmesinde devlet faktörü. Vergi Sorunları Dergisi, 39(331), 161-171. google scholar
16. Cansızlar, D. (2004). Kurumsal yönetim ve vergilendirme. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, 45. google scholar
17. Cozmei, C., & Serban, E.-C. (2014). Risk management triggers: from the tax risk pitfalls to organizational risk. Procedia Economics and Finance, 1594-1602. google scholar
18. Çavdar, F. (2019). Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki vergi denetimi uygulamalarının karşılaştırılması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 21, 127-140. google scholar
19. Çetin, G. (2007). Vergi aflarının vergi mükelleflerinin tutum ve davranışları üzerindeki etkisi. Yönetim ve Ekonomi, 14(2), 171-187. google scholar
20. Çetinkaya, O. (2008). Şirket yöneticileri için vergi uyuşmazlıkları rehberi. Erişim adresi: http://www.cetinkaya. av.tr/Dosyalar/9ebebe09-8e3c-4a22-a1b8-108009bed8d6.pdf google scholar
21. Dağlı, H., Ayaydın, H. ve Eyüboğlu, K. (2010). Kurumsal yönetim endeksi performans değerlendirmesi: Türkiye örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 48, 18-31. google scholar
22. Diclehan, B. (2016). Matrah aşındırma yoluyla kâr aktarımı ve Türkiye uygulamaları. B. Koçer (Ed.), Sorumlu Vergicilik kitabı içinde (s. 151-158). Erişim adresi: https://assets.kpmg/content/dam/kpmg/pdf/2016/06/tr-sorumlu-vergicilik-basak-diclehan.pdf google scholar
23. Dinç, E. ve Abdioğlu H. (2009). İşletmelerde kurumsal yönetim anlayışı ve muhasebe bilgi sistemi ilişkisi: İMKB-100 şirketleri üzerine ampirik bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21), 157-184. google scholar
24. Doğan, Korcan, Arslantekin S. (2016). Büyük veri: önemi, yapısı ve günümüzdeki durum. DTCF Dergisi, 15-36. google scholar
25. Erdem, B. M. (1978). Vergi yönetimi ve örgütlenmesi. (Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir. google scholar
26. Erdem, B. (1981). Vergi yönetimi ve örgütlenmesi. Eskişehir: Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayınları. google scholar
27. Eroğlu, O. (2014). Kurumlar vergisinde vergi planlaması. Bursa: Ekin Kitabevi. google scholar
28. Erol, M. (2005). Muhasebe skandalları ve kurumsal yönetim. Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi, 20. google scholar
29. Erol, M. (2008). İşletmelerde yaşanan yolsuzluklara (hata ve hileler) karşı denetimden beklentiler. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 229-237. google scholar
30. Erol, M. ve Aslan, M. (2017). Uluslararası muhasebe ve denetim standartlarının gelişmesi. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, 12, 55-86. google scholar
31. European Commission Taxation and Customs Union (2011). Taxation: Anti-fraud network EUROFISC starts operational work. Retrieved from: https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/docs/body/2011-02-07_eurofisc_pressrelease_en.pdf google scholar
32. Gerçek, A., Çetin Gerger, G., Taşkın, Ç., Bakar, F. ve Güzel, S. (2015). Mükellef hakları. Ankara: Seçkin Yayıncılık. google scholar
33. Gerçek, A. ve Bakar Türegün, F. (2018). Şirketlerde vergi risk algısı ve vergi riski yönetimi üzerine bir araştırma. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 11(3), 307-332. google scholar
34. Hacıköylü, C. (2017, Ocak). Bağımsız denetim ve vergi hukuku. EconWorld2017@Roma Proceedings, 25-27 January, Rome. google scholar
35. İpek, S. ve Kaynar, İ. (2009). “Vergiye gönüllü uyum” konusunda Çanakkale iline yönelik ampirik bir çalışma. Yönetim ve Ekonomi, 16(1), 173-190. google scholar
36. Jensen, J. ve Wöhlbier F. (2012). Improving tax governance in eu member states: criteria for successful policies. Occasional Papers 114, Brussels: European Commission. google scholar
37. Kahraman, A. (2017). Neden büyük veri? KPMG Gündem. Erişim adresi: https://assets.kpmg.com/content/dam/ kpmg/tr/pdf/2017/03/gundem-28.pdf google scholar
38. Karadağ Coşkun, N. (2019). İnternet ortamında verilen reklam hizmetlerinin vergilendirilmesi. Vergi Raporu, 236, 74-89. google scholar
39. Kara, C. M. ve Öz, E. (2016). Bir küresel vergi uyumu projesi: BEPS. Vergi Dünyası, 414, 172-181. google scholar
40. Karğın, M., Aktaş, R. ve Demirel Arıcı, N. (2015). Kurumsal yönetimin finansal raporlama kalitesindeki rolü: Borsa İstanbul üzerine karşılaştırmalı bir uygulama. Yönetim ve Ekonomi, 22(2), 501-519. google scholar
41. Kılıçer, P. İ. (2017). Vergi Planlamasının Kötüye Kullanımını Önleyici Bir Etken Olarak İşletmelerde Vergi Uyumunun Sağlanmasına Yönelik Politikalar. Mali Çözüm Dergisi, 144, 109-124. google scholar
42. Konukçu, Ö. (2017). Bağımsız denetim sonucu elde edilen makul güvencenin vergi incelemesi karşısında yeterliliği. Erişim adresi: http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/omerkonukcu/001/ google scholar
43. KPMG (2017). 2016 Küresel vergi araştırması özet rapor: şirketlerin vergi bölümlerinin bugünü ve geleceğine bakış: dönüşüm beklentileri. Erişim adresi: https://www.kpmgvergi.com/PDF/2017-yay%C4%B1nlar/kuresel-vergi-arastirmasi.pdf google scholar
44. OECD (1997). Risk management - practice note. Retrieved from: http://www.oecd.org/tax/administration /1908440.pdf google scholar
45. OECD (2008). Monitoring taxpayers compliance: A practical guide based on revenue body experience. Retrieved from: http://www.oecd.org/tax/administration/40947920.pdf google scholar
46. OECD (2004). Compliance risk management: Managing and improving tax compliance. Retrieved from: http:// www.oecd.org/site/ctpfta/37212610.pdf google scholar
47. OECD (2004). Principles of corporate governance. Paris: Oecd Publishing. Retrieved from: http://www.oecd.org/ corporate/ca/corporategovernanceprinciples/31557724.pdf google scholar
48. OECD (2015). G20/Oecd kurumsal yönetim ilkeleri. Retrieved from: https://www.oecd.or/daf/ca/ CorporateGovernance-Principles-TUR.pdf google scholar
49. OECD (2013). Co-operative compliance: a framework from enhanced relationship to co-operative compliance. google scholar
50. OECD Publishing. https://dx.doi.org/10.1787/9789264200852-en google scholar
51. Oktar, C. (2003). İşletmelerde Vergi Planlaması ve Türkiye Örneği. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. google scholar
52. Okur, E. M. (2006). Kurumsal saygınlık ve yönetimi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(26), 143-146. google scholar
53. O’shea, T. (2010). Tax avoidance and abuse of EU law. The EC Tax Journal, 11, 77-115. google scholar
54. Ömercioğlu, A. (2018). Vergi etiği yaklaşımı. TAAD, 36, 35-51. google scholar
55. Özkul, L. (2003). ABD sermaye piyasalarında yaşanan son gelişmelerin ve ABD’de yürürlüğe giren 2002 tarihli Sarbanes-Oxley Kanunu’nun Türk sermaye piyasası açısından değerlendirilmesi. İstanbul: SPK Yeterlilik Etüdü. google scholar
56. PHYMM, (2016). İşletmelerde vergi yönetimi. Erişim adresi: https://www.phymm.com.tr/wp-content/ uploads/2016/02/PhVergiYonetimi.pdf google scholar
57. Sabuncu, B. (2017). İşletmelerde iç denetim ve iç kontrol ilişkisi. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 18(2), 161-174. google scholar
58. Sağlar, J. ve Tuan, K. (2009). İşletmelerde iç denetim fonksiyonunun bağımsız dış denetim maliyeti üzerindeki etkileri. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 343-358. google scholar
59. Saygın, Ö., Sandalcı, U. ve Sandalcı, İ. (2019). Vergi sistemi karmaşıklığının vergi uyumu üzerindeki etkisinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Vergi Sorunları Dergisi, 42(366), 144-162. google scholar
60. Silvani, C. ve Baer, K. (1997). Designing a tax administration reform strategy: Experiences and duidelines. International Monetary Fund. google scholar
61. Simkova, E. (2005). Impact of the Sarbanes-Oxley Act on the system of internal controls and IS audit. Systemova Integrace, 3, 91-111. google scholar
62. Türegün Bakar, F. (2017). Şirketlerde Vergi Riski Yönetimi: Türk Vergi Sistemi Açısından Değerlendirme. (Doktora Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa. google scholar
63. Ulusan, H., Eren, E. ve Köylü, Ç. (2012). 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun muhasebe ve denetim uygulamalarına getirdiği yenilikler üzerine bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 11-34. google scholar
64. Üyümez, E. M. (2016). Vergi mevzuatının karmaşıklığı ve uzlaşma yöntemi bağlamında vergi uyumunun değerlendirilmesi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 8(1), 75-92. google scholar Yaltı, B. (2012). Vergi Sigortası. Vergi Sorunları Dergisi, 35(284), 112-134. google scholar
65. Yancey, W. F., & Cravens, K. S. (1998). A framework for international tax planning for manager. Journal of International Accounting, Auditing & Taxation, 251-272. google scholar Yavaşlar Başaran, F. ve Canyaş O. (2018). Türkiye’de vergi şeffaflığı. Vergi Dünyası, 443, 6-24. google scholar
66. Yıldız, B. (2019). Agresif vergi planlamasının teorik çerçevesi: çift İrlanda-Hollanda sandviç yöntemi. Vergi Raporu, 241, 28-45. google scholar